Thắp lên ngọn lửa sáng tạo

- Thưa ông, ông có thể cho biết ý nghĩa của lễ kỷ niệm 30 năm Trường Viết văn Nguyễn Du?

Trường Viết văn Nguyễn Du tồn tại 25 năm từ 1979 đến 2004, sau chuyển thành khoa Sáng tác & Lý luận - Phê bình Văn học (ST &LL-PBVH). Tên trường tuy không còn nhưng tinh thần và tư tưởng vẫn tiếp nối  trường Viết văn Nguyễn Du ngày nào, cơ ngơi và quy mô vẫn vậy. Việc kỷ niệm 30 năm thành lập trường Viết văn Nguyễn Du mang nhiều ý nghĩa. Đầu tiên phải kể đến là việc thắp lên ngọn lửa sáng tạo có từ các thế hệ viết văn đi trước và làm sống lại địa chỉ văn học này. Đồng thời đây cũng là dịp để các học viên cũ trở về, được gặp gỡ lại bạn bè, quan trọng hơn cả là để các học viên hiện đang theo học cảm nhận được những truyền thống vững vàng, cũng như được tiếp xúc trực tiếp với các thế hệ viết văn ngày ấy.

- Để phát triển và gây dựng uy tín, Khoa ST &LL-PBVH đã làm gì và dự định sẽ làm gì tiếp theo?

Vấn đề đầu tiên là củng cố đội ngũ cán bộ giảng dạy, tăng cường đội ngũ nghiên cứu, sáng tác văn học bằng hai hình thức biên chế tại chỗ và cơ hữu. Viết văn Nguyễn Du linh hoạt ở chỗ là mời giảng viên, trên thực tế đã mời được rất nhiều giáo sư đầu ngành cùng các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng trong và ngoài nước tham gia giảng dạy, trò chuyện. Đa dạng hóa các loại hình đào tạo, như mở lớp ngắn hạn, đào tạo văn bằng hai. Sau này, khi Đại học Văn hóa phát triển thành trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quốc gia, khoa Viết văn sẽ trở lại mô hình cũ - trường Viết văn Nguyễn Du - trường nằm trong trường. Khi đó sẽ mở thêm một số ngành đào tạo như báo chí, biên kịch, dịch thuật (tập trung ít nhất vào hai khu vực văn học tiếng Nga và tiếng Anh). Ngoài ra chúng tôi cũng dự định ra một tập san. Khi tập san trường nâng lên thành tạp chí Nghiên cứu Văn học Nghệ thuật, nhân đà ấy chúng tôi sẽ xin cho khoa hai số phụ trương về sáng tác, có thể có phát hành với mục đích quảng bá tác phẩm và hình ảnh của trường viết văn.

- So với học viên của Trường Viết văn Nguyễn Du ngày trước, độ tuổi sinh viên viết văn bây giờ trẻ hơn nhiều, theo ông đó có phải là trở ngại lớn nhất?

Lứa tuổi sinh viên hiện nay cũng khá đa dạng, có những người đã ra đời, đã quăng quật, lăn lóc kiếm sống rồi mới vào học, nhưng phần lớn vẫn là học sinh mới tốt nghiệp PTTH. Và không hề có trở ngại nào vì độ tuổi cả. Chế Lan Viên 16 tuổi đã viết Điêu tàn, Nguyên Hồng 17 tuổi viết Bỉ vỏ kia mà. Vấn đề là năng khiếu cộng khổ luyện. Người lớn tuổi có ưu thế của người lớn tuổi, người trẻ có ưu thế của người trẻ, mỗi một độ tuổi có thế mạnh khác nhau.

- Nhiều ý kiến cho rằng sự tồn tại của một trường chính quy đào tạo viết văn là không cần thiết, ông nghĩ sao về điều này?

Vấn đề này tôi đã nói rất nhiều, làm bất kỳ cái gì cũng đều cần có đào tạo. Bên các ngành múa, sân khấu, điện ảnh, hội họa đều có đào tạo, tại sao viết văn lại không. Đào tạo ở đây là đào tạo tính chuyên nghiệp của người cầm bút trên cơ sở năng khiếu. Kinh nghiệm trên thế giới, nhiều nước có đào tạo viết văn. Theo giáo sư Hoàng Ngọc Hiến, trên 200 trường đại học ở Mỹ có mở khoa đào tạo sáng tác văn học, giảng viên là các nhà văn, nhà nghiên cứu lý luận và phê bình nổi tiếng. Đối tượng đi học nhiều thành phần như tốt nhiệp phổ thông, làm nội trợ, công chức… Với nhiều hình thức đào tạo như chính quy hoặc ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu được viết, được bày tỏ con người mình trước cuộc sống. Họ có quyền bày tỏ những năng lực, những suy tư, xúc cảm của mình trước đời sống thông qua văn chương. Việc đào tạo này là xuất phát từ nhu cầu của xã hội, không phụ thuộc vào ý chí của một ai cả. 

- Ông có thể cho biết kế hoạch cụ thể lễ kỷ niệm 30 năm Đại học Viết văn?

Nếu không có gì thay đổi, ngày 18.11.2009 sẽ tiến hành kỷ niệm tròn 30 năm cơ sở đào tạo Đại học Viết văn (1979-2009). Buổi sáng sẽ tiến hành tổ chức mít tinh lớn tại hội trường, buổi trưa có tiệc đoàn viên tại trường và buổi chiều sẽ tổ chức giao lưu các thế hệ viết văn và giao lưu từng khóa học với nhau. Ngoài ra có tổ chức cắm trại, đón tiếp các nhà văn, nhà thơ, trưng bày ấn phẩm của thầy và trò cùng những kỷ vật một thời của trường Viết văn Nguyễn Du nhằm thắp lên ngọn lửa sáng tạo.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này và xin chúc Khoa Sáng tác & Lý luận - Phê bình Văn học sẽ mãi là Ngôi nhà văn chương Việt.

Hoàng Vũ Nguyên Phương