Để hoạt động giám sát của HĐND cấp xã hiệu quả

      Hầu hết HĐND các xã, phường, thị trấn đều thực hiện được chức năng giám sát tại mỗi kỳ họp qua chất vấn, thảo luận; Thẩm tra, xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng và qua các cuộc giám sát giữa 2 kỳ họp. Các địa phương đều xây dựng được chương trình, nội dung giám sát, thành lập tổ giám sát và tranh thủ được sự lãnh đạo của cấp ủy, phối hợp với các đơn vị có liên quan để thực hiện hoạt động giám sát. Nhìn chung HĐND ở cơ sở đã thực hiện được quy trình giám sát theo luật định. Sau giám sát, HĐND đã có báo cáo kết luận giám sát. Đồng thời thực hiện việc đôn đốc, nhắc nhở các cơ quan hữu quan, khắc phục những hạn chế yếu kém trong việc thực thi nhiệm vụ.
      Tuy nhiên, cũng còn không ít HĐND xã, phường, thị trấn lúng túng trong việc xác định nội dung, mức độ, đối tượng, phương pháp tiến hành giám sát; Còn nhầm lẫn giữa giám sát với khảo sát, giám sát với kiểm tra. Hoạt động của đại biểu mới chỉ được thể hiện tại kỳ họp. Bên cạnh đó, chất lượng chuẩn bị kỳ họp, báo cáo thẩm tra thường bị động và xuôi chiều, chưa thể hiện rõ chính kiến, tính phản biện chưa cao; Việc quyết định một số vấn đề quan trọng, bức xúc của địa phương có lúc rất hình thức. 
      Để công tác giám sát của HĐND cấp xã thực sự có hiệu quả, hầu hết các ý kiến đều cho rằng: Trước hết, phải tăng cường và tập trung hơn nữa công tác lãnh đạo của cấp ủy Đảng đối với hoạt động của HĐND, nhất là về nhận thức, tầm quan trọng của công tác giám sát đối với các hoạt động ở cấp xã. Vì, mọi chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đều được tổ chức thực hiện từ cơ sở. Chính từ đây, các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống. Nếu được cấp ủy tập trung lãnh đạo, ủng hộ bên cạnh sự năng động điều hành của Thường trực HĐND xã, thì công tác giám sát của HĐND cấp xã sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn.
      Thứ hai, cần nâng cao chất lượng giám sát tại mỗi kỳ họp. Vì thực tế hoạt động của HĐND cấp xã chỉ được thể hiện chủ yếu ở mỗi kỳ họp HĐND xã.
      Thứ ba, cần tổ chức cho các đại biểu thực hiện có hiệu quả hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp và nên thực hiện thường xuyên, thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri để nắm bắt tâm tư nguyện vọng của cử tri; Tiếp dân để giải quyết kịp thời các vướng mắc của dân; Thông qua công việc, sinh hoạt hàng ngày để gần dân, sát với dân và hiểu dân hơn. Đối với những nội dung quan trọng, bức xúc, khi cần thiết HĐND có thể tổ chức đoàn (hoặc tổ) đi giám sát trực tiếp và nên thực hiện giám sát theo chuyên đề để đạt hiệu quả cao hơn và cử tri cũng nhận thấy rõ hơn hoạt động của HĐND.
      Thứ tư, khi giám sát cần thực hiện theo đúng quy trình. Giám sát tại kỳ họp hay giám sát giữa hai kỳ họp đều cần nắm chắc mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ và những căn cứ cần thiết so sánh với kết quả thực hiện.
      Để xác định được nội dung cần giám sát, phải bám sát Nghị quyết của HĐND, chủ trương chính sách của Nhà nước; Những vấn đề bức xúc, quan trọng của địa phương về các lĩnh vực KT- XH; Những vấn đề cử tri quan tâm, các chương trình dự án có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của nhân dân... Trên cơ sở đó, xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát chi tiết. Tùy điều kiện thực tế có thể thành lập tổ (hay đoàn) giám sát. Đồng thời yêu cầu các đại biểu có chuyên môn thuộc lĩnh vực giám sát, đại biểu ở địa bàn cùng tham gia, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên trong đoàn. 
      Sau các cuộc giám sát có kết luận, kiến nghị và theo dõi việc thực hiện của các cơ quan chức năng đối với những kiến nghị mà đoàn đã đưa ra; Nếu cần có thể tái giám sát.
      Thứ năm,  cần có sự phối hợp chặt chẽ với những tổ chức, cá nhân có liên quan cùng tham gia vào thực hiện giám sát như: UBMTTQ xã, các đại biểu HĐND cấp huyện, xã ứng cử trên địa bàn; Đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức đoàn thể để cuộc giám sát thuận lợi, hiệu quả hơn.
      Thứ sáu, để hoạt động của HĐND cấp xã, đặc biệt là hoạt động giám sát từng bước nâng cao hiệu quả, cần chú trọng việc nâng cao năng lực, chất lượng hoạt động, phẩm chất cá nhân của đại biểu thông qua các lớp bồi dưỡng, tập huấn về kỹ năng hoạt động; Bên cạnh đó, cũng cần bố trí kinh phí, các phương tiện cần thiết, cán bộ giúp việc... để bảo đảm phục vụ tốt các hoạt động của đại biểu.
      Tuy nhiên, các yêu cầu nêu trên mới là điều kiện cần chứ chưa đủ. Để tạo nên sự chuyển biến trong công tác giám sát của HĐND cấp xã hiện nay phải có sự quan tâm, ủng hộ và tập trung lãnh đạo của Đảng kết hợp với sự năng động của Thường trực HĐND và việc nêu cao tinh thần trách nhiệm của các đại biểu: dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước nhân dân. Bên cạnh đó, HĐND cấp xã cũng rất cần thành lập các ban như mô hình thí điểm của HĐND tỉnh Đồng Nai hiện nay.

Lưu Thị Thường
Chánh văn phòng HĐND tỉnh Đồng Tháp