Khởi động lại đàm phán 6 bên về hạt nhân của Triều Tiên: VẪN MONG BƯỚC ĐẦU THUẬN LỢI

      Hơn ai hết, trưởng đoàn Mỹ - trợ lý Ngoại trưởng Christopher Hill rất sốt sắng khi đề cập đến hy vọng sẽ có đột phá tại vòng đàm phán này, dẫu rằng chính các cố vấn của ông cũng dè dặt xác nhận thỏa thuận cuối cùng còn vô cùng xa vời. Trọng tâm của vòng đàm phán này là thảo luận điều kiện thực hiện Tuyên bố năm 2005 về trợ giúp kinh tế kèm theo đảm bảo an ninh cho CHDCND Triều Tiên, đổi lại nước này phải từ bỏ mọi tham vọng về sở hữu vũ khí hạt nhân. “Tôi sẽ luôn nhấn mạnh là thành công thực sự chỉ có được khi tất cả các bên thực thi đầy đủ Tuyên bố tháng 9/2005, và tôi nhấn mạnh thêm rằng phải hoàn tất Tuyên bố đó chứ không chỉ dừng lại ở việc khởi động suông” - ông Christopher Hill gửi gắm quan điểm của đoàn Mỹ qua cánh phóng viên đón ông ở sân bay quốc tế Bắc Kinh. Bên cạnh đó, ông Hill cũng không giấu giếm là ông có hy vọng sẽ tiến tới được một bước khởi đầu thuận lợi.
      Trung Quốc không đưa ra thời hạn kết thúc vòng đàm phán lần này, nhưng theo trưởng đoàn Wu Dawei thì thời gian có thể kéo dài 3 đến 4 ngày. ở các mức độ khác nhau, mỗi thành viên còn lại đều thấy sự cần kíp phải kiểm soát được tham vọng hạt nhân của CHDCND Triều Tiên khi mà nước này đã gạt sang bên các cảnh cáo của cộng đồng quốc tế để thực hiện vụ thử vũ khí hạt nhân hồi tháng 10 năm ngoái. Vụ thử này khiến hai nước đồng minh duy nhất của CHDCND Triều Tiên tại bàn đàm phán là Nga và Trung Quốc cũng phải giật mình và sau đó tán thành nghị quyết trừng phạt quân sự và kinh tế đối với Triều Tiên. Vụ thử còn khiến Mỹ nhận thức ra một điều là họ không thể một mình gây sức ép lên Triều Tiên được mà phải lôi cả Nga và Trung Quốc vào một thế đứng với mình. ông Hill đã công khai nói hơn một lần là tiến triển trong đàm phán phụ thuộc vào cả 6 bên tham gia, gồm chủ nhà Trung Quốc, hai quốc gia trên bán đảo Triều Tiên, Mỹ, Nhật Bản và Nga. Quan điểm nay được trưởng đoàn Hàn Quốc Chun Yung-woo và trưởng đoàn Nhật Bản Kenichiro Sasae tán thành. “Đàm phán 6 bên đã tạo dựng được căn cứ xác lập lòng tin ban đầu và chúng tôi sẽ cố gắng thuyết phục Triều Tiên phải biến cam kết phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên của họ thành hiện thực” - ông Chun nói. Còn trưởng đoàn Sasae thì nhấn mạnh vòng đàm phán lần này là một bước ngoặt hiếm hoi, “ là thời điểm vô cùng quan trọng để các bên cùng hợp tác vì một kết quả khả quan”.
      Vấn đề cụ thể tại bàn đàm phán khai mạc ngày 8.2 vẫn là việc Triều Tiên phải đóng cửa nhà máy hạt nhân Yongbyon, nơi cung cấp plutonium cho chương trình vũ khí của nước này. Đã có một số tín hiệu lạc quan, chẳng hạn như cựu thanh sát viên vũ khí Liên Hiệp quốc người Mỹ David Albright thông báo sau chuyến thăm Bình Nhưỡng tuần trước là CHDCND Triều Tiên đã sẵn sàng cho bản đề xuất đóng cửa lò phản ứng hạt nhân và cho phép thanh sát viên quốc tế vào cuộc có giới hạn, đổi lại họ phải nhận được sự trợ giúp dồi dào về năng lượng và cam kết bình thường hóa quan hệ của Chính phủ Mỹ. Ngoài ra, CHDCND Triều Tiên còn muốn Mỹ ngay lập tức dỡ bỏ lệnh trừng phạt kinh tế và hủy phong tỏa khoản tiền 24 triệu USD Bình Nhưỡng gửi tại Macao. Tờ báo Nhật Bản Asahi cho biết cụ thể hơn là CHDCND Triều Tiên đang cân nhắc yêu cầu phải nhận được viện trợ tối thiểu 500.000 tấn dầu nặng mỗi năm cho đến khi hai lò phản ứng hạt nhân nước nhẹ mà Mỹ hứa xây dựng cho Triều Tiên năm 1994 được hoàn tất. Thông tin này được cựu nhân viên ngoại giao Mỹ Joel Wit tiết lộ sau chuyến đi Bình Nhưỡng cùng ông David Albright. Về vấn đề này, khi dừng chân ở Tokyo, ông Hill nói rằng phía Triều Tiên chưa hề đưa ra trong các lần đàm phán trước.
      David Albright hiện là giám đốc Viện Khoa học và An ninh quốc tế có trụ sở đặt tại Washington. Theo ông, “Bình Nhưỡng đã tính sẵn đến khả năng giải giáp chương trình vũ khí hạt nhân nhưng tiến trình đó sẽ kéo rất dài vì họ thiếu niềm tin vào chính quyền Mỹ”. Phía CHDCND Triều Tiên muốn căn cứ trên các thỏa thuận có từ năm 1994 gồm dỡ bỏ cấm vận, viện trợ năng lượng - kinh tế và bình thường hóa quan hệ; còn phía Mỹ muốn xuất phát từ thỏa thuận tháng 9.2005 tạm thời chỉ đề cập đến viện trợ kinh tế và đảm bảo an ninh. Chính điều này đã khiến một chuyên gia tư vấn có uy tín của Trung Quốc và chuyên nghiên cứu về tình hình vũ khí hạt nhân thế giới, ông Teng Jianqun có suy nghĩ ngược: “Nói thật là quan điểm của cá nhân tôi lại đang chuyển từ lạc quan sang bi quan vì sự nghi kỵ lẫn nhau giữa CHDCND Triều Tiên và Mỹ còn quá lớn. Đó là điều cốt yếu khiến cả hai không muốn giải quyết dứt điểm vấn đề trong thời gian ngắn”. Đúng là tình trạng không ai dám đặt niềm tin vào ai giữa CHDCND Triều Tiên và Mỹ là yếu tố quyết định kết cục mỗi cuộc đàm phán, bởi thế các trưởng đoàn đều nhấn mạnh đến từ “hy vọng” dù họ đều mang đến bàn đàm phán các bản đề xuất không đến nỗi khác nhau quá xa, ít nhất là trong 2 vòng đàm phán gần đây.

Minh Trang