Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Tập trung nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực chiến lược

Ưu tiên nguồn nhân lực chất lượng cao cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Phó Thủ tướng cho biết, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vừa là động lực, vừa là nguồn lực, là một trụ cột trung tâm cho sự phát triển đất nước nhanh và bền vững. Vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành 10 nghị quyết chuyên đề. Tới đây, tại Hội nghị Trung ương 3, Trung ương sẽ bàn và ban hành Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước.

Để đổi mới mô hình phát triển đất nước, trọng tâm cốt lõi vẫn là phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời thúc đẩy nền kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức. Vì vậy, Đề án phải bám sát tinh thần chỉ đạo của Trung ương, xác định rõ phạm vi đối tượng nhân tài.

Theo Phó Thủ tướng, Chiến lược được xây dựng với tầm nhìn đến năm 2045, nhằm thu hút và trọng dụng nhân tài phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước và thực hiện các mục tiêu 100 năm. Cơ sở chính trị để xây dựng Đề án là Nghị quyết Đại hội XIV, các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, dự thảo Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển đất nước. Cơ sở thực tiễn là mục tiêu phát triển đất nước nhanh và bền vững chúng ta đang đặt ra, trước hết là phục vụ cho tăng trưởng hai con số. Qua đó cho thấy việc thu hút, trọng dụng nhân tài trên một số lĩnh vực mũi nhọn là cần thiết.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nêu những nhóm lĩnh vực mũi nhọn, mang tính chiến lược cần tập trung để tạo sự đột phá. Thứ nhất là nhóm lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế, gồm trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ số, hạ tầng số, an ninh mạng, công nghệ bán dẫn, robot, tự động hóa, sản xuất thông minh, công nghệ lượng tử, công nghệ nền tảng cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Với nhóm này, đối tượng thu hút là các chuyên gia hàng đầu để có thể tạo ra sự dẫn dắt, tạo động lực cho sự tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Thứ hai là nhóm lĩnh vực về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tập trung vào công nghệ sinh học, y sinh, vật liệu mới, công nghệ môi trường, công nghệ nông nghiệp, công nghệ biển. Nhóm này tập trung chủ yếu các nhà khoa học đầu ngành và chuyên gia công nghệ, nhà đổi mới sáng tạo, những kỹ sư có năng lực, có khả năng dẫn dắt, thúc đẩy ngành công nghiệp này.

Thứ ba là thu hút nhân tài vào nhóm lĩnh vực công nghệ chiến lược phục vụ phát triển kinh tế xanh: công nghệ cao, công nghệ hỗ trợ, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số và kinh tế dữ liệu.

Yêu cầu Bộ Nội vụ bám sát phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW vừa qua, Phó Thủ tướng lưu ý, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo phải gắn kết chặt chẽ với việc tạo ra tri thức mới, làm chủ công nghệ và chuyển hóa thành giá trị mới cho xã hội. Trong đó, tập trung vào nguồn lực để làm chủ và phát triển được công nghệ chiến lược.

“Chọn đúng điểm nhấn là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để lựa chọn đối tượng cần tập trung ưu tiên”, Phó Thủ tướng yêu cầu; đồng thời gợi ý có thể lựa chọn thêm những nhóm đối tượng cần thiết khác như chuyên gia hàng đầu về kinh tế, tài chính, quản trị quốc gia, môi trường... Định vị một số nhóm mang tính chất cốt lõi, trọng tâm, trọng điểm.

Sau khi lựa chọn được những nhóm tập trung ưu tiên, phải đưa ra nguyên tắc để xác định những ngành, lĩnh vực cần thu hút, đồng thời đánh giá thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao trong các bộ, ngành, địa phương hiện nay.

Xây dựng môi trường cởi mở để nhân tài được trao quyền, phát huy năng lực

Đặt yêu cầu thay đổi tư duy, thống nhất nhận thức về việc thu hút và trọng dụng nhân tài, coi đây là nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cũng nhắc đến việc hình thành cơ chế luân chuyển nhân tài liên thông giữa khu vực công với khu vực tư, giữa nhà nước với viện, trường, doanh nghiệp.

Dẫn kinh nghiệm của Trung Quốc, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nội vụ nghiên cứu các cơ chế, chính sách về thu hút, đãi ngộ và bảo vệ nhân tài. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, xây dựng môi trường nghiên cứu, sáng tạo cởi mở, để nhân tài được trao quyền, được bảo vệ và có điều kiện phát huy tối đa năng lực. Cùng với đó, cần quan tâm các chính sách về phúc lợi xã hội và điều kiện làm việc để tạo động lực thu hút, giữ chân và phát triển đội ngũ này, đồng thời tạo ra một hệ sinh thái kết nối nhân tài trong và ngoài nước, một trung tâm hội tụ của các chuyên gia.

Bộ Nội vụ cho biết, Đề án quán triệt các quan điểm của Đảng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; coi nhân tài là nguồn lực đặc biệt quan trọng, động lực then chốt cho phát triển nhanh và bền vững.

Việc xây dựng Đề án xuất phát từ yêu cầu thực tiễn cấp bách của đất nước trong giai đoạn phát triển mới, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tri thức và các ngành công nghiệp mũi nhọn ngày càng trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng. Để thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần có đội ngũ nhân tài đủ mạnh, đủ tầm và được sử dụng đúng chỗ, đúng việc.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng trong khu vực công, giáo dục, khoa học, công nghệ, y tế, văn hóa, thể thao và một số lĩnh vực đặc thù. Tuy nhiên, chính sách còn phân tán, thiếu đồng bộ; chưa hình thành được một chiến lược quốc gia thống nhất về nhân tài; chưa có khung tiêu chí nhận diện nhân tài, cơ chế phát hiện, tuyển chọn, tiến cử và trọng dụng nhân tài thật sự hiệu quả.

Bên cạnh đó, Việt Nam chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia về nhân tài, chưa hình thành mạng lưới nhân tài quốc gia và mạng lưới nhân tài Việt Nam toàn cầu có khả năng kết nối thường xuyên giữa khu vực công, khu vực tư, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, địa phương và người Việt Nam ở nước ngoài. Việc sử dụng nhân tài còn nặng về thủ tục hành chính, chưa gắn chặt với nhiệm vụ chiến lược, sản phẩm đầu ra, kết quả cống hiến và cơ chế đãi ngộ tương xứng.