Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến: Bảo đảm mọi cuộc đấu giá diễn ra minh bạch, khách quan

Hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, tổ chức, cá nhân, người mua và bán

Cho ý kiến về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nêu quan điểm, đấu giá tài sản là một bước tiến bộ trong công tác quản lý nhằm lựa chọn tổ chức, cá nhân mua hoặc bán tài sản đấu giá có lợi nhất cho người bán. Qua đó bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, tổ chức, cá nhân, người mua và bán.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, người có tài sản luôn muốn bán được giá cao, còn người mua luôn mong muốn mua được giá rẻ. Đồng thời, việc mua bán còn có tâm lý xã hội: tài sản không còn nhu cầu sử dụng “người chán” thì giá rẻ cũng bán; ngược lại, người có nhu cầu thực sự “người thích” thì giá nào cũng mua. Từ quy luật cung - cầu và tâm lý đó, tầng lớp môi giới đã hình thành để kết nối giữa hai nhóm đối tượng này.

Thực tế cũng cho thấy, cùng một địa bàn hoặc đối với cùng một loại tài sản, đặc biệt là nhà đất, dễ dàng có những tổ chức, cá nhân liên tục trúng đấu giá với tần suất rất nhiều và khối lượng tài sản trúng rất lớn. Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đặt vấn đề, công tác đấu giá đã bảo đảm tính khách quan, minh bạch và chính xác chưa?

Tờ trình của Chính phủ có nêu, một số ít vụ việc vẫn còn tình trạng thông đồng, dìm giá ngày càng tinh vi, phức tạp. Song, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội lưu ý, tình trạng này có lẽ không hề ít, mà xuất hiện phổ biến ở hầu hết các địa phương. Tại các thành phố, thị xã và các khu đô thị mới phát triển cho thấy, tỷ lệ xây dựng nhà ở trên đất trúng đấu giá chỉ đạt khoảng 20% - 30%.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội thẳng thắn, đã xuất hiện tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp và tiêu cực trong đấu giá, làm méo mó bản chất của cuộc đấu giá. Thậm chí, chính đấu giá viên trở thành người môi giới, vì họ là những người nắm rõ nhất thông tin người bán, người mua. Từ đó, yêu cầu đặt ra là phải sửa đổi để mọi cuộc đấu giá diễn ra minh bạch, khách quan, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước và các chủ thể tham gia đấu giá.

Lưu ý các giải pháp hạ tầng kỹ thuật khi thực hiện đấu giá trực tuyến

Một trong những giải pháp Chính phủ đưa ra là đấu giá trực tuyến, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đánh giá, đây là giải pháp tiến bộ, cần được khuyến khích, hạn chế tiếp xúc trực tiếp. Tuy nhiên, cần lưu ý những khó khăn khi triển khai. Đó là, phải có phương án để xử lý các sự cố kỹ thuật phát sinh trong quá trình đấu giá. Mặt khác, hạ tầng số chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, địa bàn khó khăn, hạ tầng chưa thể đáp ứng ngay cho việc đấu giá trực tuyến.

Về quy định mức tiền đặt cọc từ 20% đến 50%, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị cân nhắc biên độ dao động từ 20% đến 50% là lớn. Hơn nữa, với biên độ này, nhiều người có nhu cầu sử dụng thật muốn mua một mảnh đất thì mức cọc cũng rất cao; trong khi đó, với những người đầu cơ, khoản tiền cọc này lại đơn giản hơn. Vậy phải hết sức cân nhắc, làm sao để người có nhu cầu thật sự mua được đất ở.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị, cần thiết kế chính sách ưu tiên giao đất ở là người địa phương, người có nhu cầu ở tại chỗ, ngay tại địa phương. Đối với người trúng đấu giá thứ hai, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị, mục tiêu tối thượng là giải quyết nhu cầu nhà ở, không phải là cố gắng đẩy giá để thu thêm vài chục triệu đồng.

Trường hợp người trúng đấu giá thứ nhất bỏ cuộc, bên cạnh việc xử lý vi phạm bỏ cuộc theo quy định của Luật hoặc Nghị định của Chính phủ cần quy định ưu tiên công nhận ngay kết quả trúng đấu giá cho người trả giá xếp thứ hai dựa trên các tiêu chí rõ ràng, như ưu tiên người chưa có đất ở, hộ đơn thân là nữ, hộ nghèo. Khi ấn định sẵn các tiêu chí này, Hội đồng đấu giá có thể căn cứ thực hiện ngay mà không cần tổ chức đấu giá lại.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội lưu ý, dù quy định pháp luật có chặt chẽ đến đâu thì thực tế vẫn luôn xuất hiện kẽ hở. Do đó, cần phân quyền chủ động cho Hội đồng đấu giá và người có thẩm quyền tại địa phương như Chủ tịch UBND cấp xã, phường nơi có tài sản được xử lý linh hoạt các tình huống đặc biệt tại chỗ, nhằm giảm thiểu tối đa các cuộc đấu giá không thành.

Cũng với dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh, phải giao Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thật chi tiết và cụ thể, nhằm giúp công tác quản lý linh hoạt, điều chỉnh kịp thời và đáp ứng nhanh chóng các biến động thực tiễn.

Giải quyết được vấn đề đấu giá đối với khoáng sản

Chánh án Toà án nhân dân tối cao, ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) lưu ý, Chính phủ chưa đề cập đến đấu giá quyền khai thác khoáng sản và tài nguyên. Trong khi đó, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng giá vật liệu xây dựng tăng cao thời gian qua là do sự thao túng của các đối tượng, các doanh nghiệp trong quá trình tổ chức đấu giá các mỏ để khai thác làm vật liệu xây dựng.

Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị cần tiếp tục rà soát và phải giải quyết được câu chuyện đấu giá đối với khoáng sản, nhất là khoáng sản dùng làm vật liệu xây dựng. Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề xuất, với một số loại tài sản cần hạn chế đưa ra tổ chức đấu giá ở những thời điểm nhất định.

Cũng liên quan đến vấn đề này, bên cạnh giá khởi điểm, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị bổ sung mức giá tối đa, tức là điểm dừng của cuộc đấu giá đối với một số tài sản đặc biệt. Ví dụ quyền sử dụng đất, tài sản công, bất động sản, chứ không phải lấy theo mức giá cao nhất và cứ thế đẩy giá lên.

“Nếu không có điểm dừng mà cứ đẩy giá lên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động sản xuất và đầu tư khác chứ không chỉ đơn thuần là câu chuyện tăng thu ngân sách cho một địa phương”, Chánh án Toà án nhân dân tối cao nhấn mạnh.

Điều 23, dự thảo luật quy định: Quy chế cuộc đấu giá do tổ chức hành nghề đấu giá ban hành, áp dụng cho từng cuộc đấu giá trước ngày niêm yết việc đấu giá tài sản. Chánh án Toà án nhân dân tối cao đặt câu hỏi, quy chế của một cuộc đấu giá tại sao lại giao cho tổ chức hành nghề đấu giá xây dựng? Trong khi đó, Điều 44 của luật cũ quy định rất cụ thể về các nội dung của quy chế cuộc đấu giá, tức là phải đưa vào luật để kiểm soát chứ không thể có tài sản lại giao hết cho tổ chức hành nghề tự quy định Quy chế.

Chánh án Toà án nhân dân cũng lưu ý dự thảo luật thiếu bước trả giá và tham gia đấu giá. Thực tiễn, đã có sơ hở trong các bước trả giá, dẫn đến tình trạng người muốn trúng giá, nhất là trúng giá qua mạng, chỉ cần chờ đúng thời điểm chuẩn bị hết giờ đóng hệ thống mới trả giá chênh lên. Trong khi tất cả các bước trả giá trước đó không hề tham gia, mà chỉ chờ đến giây cuối cùng bấm giá. Đây cũng là sơ hở, cần phải có sự kiểm soát và điều chỉnh.

Đặc biệt, trong lần sửa đổi này, Chánh án Toà án nhân dân tối cao đề nghị, phải tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động đấu giá, không để xã hội hoá tràn lan.