Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh: Lấy hiệu quả thi hành làm thước đo chất lượng pháp luật
Thảo luận tại Tổ 13 (Thanh Hóa, Gia Lai) sáng 23/10 về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật phải tạo chuyển biến thực chất về chất lượng xây dựng và hiệu quả thi hành pháp luật. Trong đó, cần xây dựng cơ chế đánh giá pháp luật sau ban hành bằng kết quả cụ thể, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu và quyền lợi của người dân.
Nâng cao chất lượng tham vấn, bảo đảm tính ổn định của pháp luật
Phát biểu thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh tán thành sự cần thiết ban hành Luật Văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời nhấn mạnh đây là đạo luật có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của cả hệ thống pháp luật. Mỗi thay đổi trong Luật không chỉ tác động đến quy trình xây dựng chính sách, ban hành quy định mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức thực hiện trên thực tế.
Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, mặc dù Luật đã được sửa đổi hai lần trong năm 2025, song yêu cầu phát triển đất nước và thực tiễn thi hành đang đặt ra những đòi hỏi mới. Đặc biệt, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật có vai trò đột phá; Kết luận số 09 ngày 10/3/2026 tiếp tục đặt ra yêu cầu hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, tinh gọn, khả thi và linh hoạt.
Bên cạnh đó, qua thực tiễn triển khai luật hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế như tình trạng hồ sơ gửi chậm, hoạt động tham vấn còn hình thức, nhân lực pháp chế chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, việc sửa đổi Luật cần hướng đến khắc phục những bất cập này, đặc biệt là gắn chặt hơn giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành.
Đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ dự án Luật của Chính phủ với 15 loại tài liệu và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã chỉ rõ 21 vấn đề cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị tiếp tục hoàn thiện một số nội dung quan trọng.
Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành với việc lược bỏ 5 hình thức văn bản quy phạm pháp luật, gồm nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quyết định của Chủ tịch nước, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch. Việc tinh gọn này phù hợp với định hướng tại Kết luận số 09 của Bộ Chính trị về đơn giản hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng mỗi chủ thể có thẩm quyền chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật, với lộ trình phù hợp yêu cầu thực tiễn.
Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội thống nhất với quy định chuyển tiếp tại khoản 6 Điều 68 dự thảo Luật, theo đó các văn bản thuộc 5 hình thức nêu trên được ban hành trước ngày Luật có hiệu lực sẽ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hoặc thay thế bởi văn bản của cơ quan có thẩm quyền.
Đối với đề xuất giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp được, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ báo cáo làm rõ hơn cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Kết luận số 09 của Bộ Chính trị mới đặt ra yêu cầu nghiên cứu cơ chế này, trong khi các tài liệu của hồ sơ dự án Luật chưa làm rõ kết quả nghiên cứu. Do đó, cần có báo cáo đầy đủ để đại biểu Quốc hội có thêm thông tin xem xét, thảo luận trước khi quyết định.
Đánh giá hiệu quả thi hành bằng kết quả cụ thể, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu
Một nội dung quan trọng khác được Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh là yêu cầu đưa tổ chức thi hành trở thành thước đo thực chất của chất lượng pháp luật.
Nhất trí với tên gọi Luật Văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, tên gọi ngắn gọn cần đi cùng với cách tiếp cận đầy đủ hơn, theo dõi chính sách xuyên suốt từ khi hình thành, ban hành đến tổ chức thực hiện, đánh giá và điều chỉnh.
Mặc dù Luật hiện hành đã có các quy định về tổ chức thi hành, nhưng lần sửa đổi này cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện theo hướng xác định rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan, bảo đảm pháp luật sau khi ban hành được thực hiện hiệu quả.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu này đặc biệt quan trọng đối với địa phương, nhất là cấp xã sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Trong điều kiện cán bộ phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ hơn, trong khi người dân mong muốn công việc được giải quyết nhanh chóng, thuận lợi hơn, việc phân quyền phải đi đôi với bảo đảm các điều kiện thực hiện.
Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, phân quyền cần gắn với con người, kinh phí, dữ liệu và hướng dẫn nghiệp vụ; trách nhiệm được giao phải phù hợp với điều kiện thực hiện. Đây là yêu cầu cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật liên quan đến tổ chức thi hành pháp luật.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị xây dựng cơ chế đánh giá pháp luật sau ban hành bằng những kết quả cụ thể, thực chất. Việc đánh giá phải trả lời được các câu hỏi: Thủ tục hành chính có được rút ngắn thời gian hay không? Chi phí tuân thủ có giảm hay không? Quyền và lợi ích của người dân có được bảo đảm tốt hơn hay không?
Cùng với đó, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về kết quả thi hành pháp luật trong lĩnh vực phụ trách. Khi phát sinh vướng mắc, phải xác định rõ cơ quan tiếp nhận, cơ quan có trách nhiệm xử lý và thời hạn trả lời. Đồng thời, kết quả xử lý cần được công khai để người dân theo dõi, giám sát. Việc xác định cụ thể trách nhiệm trong từng khâu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh bày tỏ mong muốn lần sửa đổi Luật này sẽ tạo được chuyển biến rõ rệt về chất lượng thể chế và hiệu quả thực hiện pháp luật. Pháp luật càng rõ ràng, ổn định, khả thi thì niềm tin xã hội càng được củng cố. Đây là nền tảng quan trọng để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước.
