Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh: Bảo đảm quyền lợi tốt nhất của trẻ em trong việc nuôi con nuôi

Chuyển từ chăm sóc tập trung sang môi trường gia đình, cộng đồng

Tán thành cao với việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) tại kỳ họp này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật không chỉ nhằm tháo gỡ những bất cập trong thực tiễn thi hành mà còn góp phần thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với các vấn đề xã hội, nhất là những nhóm yếu thế.

Đặc biệt, việc sửa đổi Luật nhằm kịp thời thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế và các ban, bộ, ngành Trung ương về công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; trong đó, xác định mục tiêu chuyển dần từ mô hình chăm sóc tập trung trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt sang mô hình chăm sóc gia đình và cộng đồng, theo hướng nhà nhỏ, nhóm nhỏ, bảo đảm mỗi nhóm trẻ có người chăm sóc ổn định, tạo môi trường gần gũi như gia đình, phù hợp với tâm lý trẻ em.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc sửa đổi Luật cũng tiếp tục khẳng định cam kết của Việt Nam trong thực thi Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em; đồng thời, tạo cơ sở nội luật hóa các cam kết quốc tế, thực hiện hiệu quả Công ước La Hay năm 1993 và các hiệp định song phương về nuôi con nuôi mà Việt Nam đã ký kết.

Qua nghiên cứu hồ sơ dự án luật, nhất là Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010 của Bộ Tư pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận thấy nhiều khó khăn, vướng mắc đã được chỉ ra, đòi hỏi phải được xử lý trong lần sửa đổi này.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến điều kiện của người được nhận làm con nuôi, người nhận con nuôi, hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi, trách nhiệm của cơ quan Nhà nước và việc xác minh nguồn gốc trẻ em bị bỏ rơi.

Nghiêm cấm mọi hành vi môi giới trái pháp luật

Góp ý về các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 5, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, dự thảo Luật quy định nghiêm cấm việc sử dụng mạng viễn thông, mạng xã hội hoặc các nền tảng điện tử khác để môi giới nhận con nuôi trái pháp luật.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, quy định như vậy chưa bao quát đầy đủ các phương thức môi giới nhận con nuôi trái pháp luật. Nếu chỉ nhấn mạnh hành vi môi giới thông qua các nền tảng điện tử, có thể dẫn đến cách hiểu việc môi giới bằng phương thức truyền thống, chẳng hạn trực tiếp gặp gỡ để môi giới nuôi con nuôi, không thuộc phạm vi nghiêm cấm.

Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị sửa đổi theo hướng nghiêm cấm mọi hành vi môi giới nhận con nuôi trái pháp luật, không phân biệt phương thức thực hiện, nhằm bảo đảm tính bao quát, chặt chẽ của quy định.

Đối với Điều 7 về bảo đảm quyền được biết về nguồn gốc của con nuôi, Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành quy định con nuôi có quyền biết về nguồn gốc của mình và không ai được cản trở quyền này. Điều này rất phù hợp với tinh thần bảo vệ quyền trẻ em.

Dẫn quy định tại Điều 30 Công ước La Hay năm 1993, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, các cơ quan có thẩm quyền phải bảo đảm lưu giữ thông tin về nguồn gốc trẻ em, nhất là thông tin về danh tính cha mẹ và lý lịch y tế; đồng thời tạo điều kiện để trẻ em hoặc người đại diện tiếp cận những thông tin này theo trình tự, điều kiện do pháp luật quy định.

Từ đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung vào dự thảo Luật quy định mang tính nguyên tắc về lưu trữ hồ sơ nuôi con nuôi cũng như điều kiện, trình tự tiếp cận thông tin về nguồn gốc. Quy định này nhằm bảo đảm quyền được biết về nguồn gốc của con nuôi, đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo quản, bảo mật thông tin theo các cam kết quốc tế.