Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng: Ổn định kinh tế vĩ mô là nền tảng để tăng trưởng cao, bền vững
Thảo luận tại tổ sáng 18/10, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, công tác điều hành chính sách kinh tế vĩ mô phải đặt dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Chính phủ. Việc kết hợp dư địa của các chính sách tài khóa và tiền tệ, cũng như lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý phải được tiến hành nhịp nhàng, đồng bộ với các chính sách khác.
Kiểm soát lạm phát, giữ vững nền tảng ổn định vĩ mô
Tham gia thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đánh giá, báo cáo của Chính phủ đã phác họa bức tranh tổng thể của nền kinh tế, với những trọng tâm rõ nét. Một số nội dung mới dừng ở việc đề xuất cơ chế, chính sách, chưa có số liệu minh họa cụ thể, nhưng đều là những hướng đi đúng đắn, góp phần thể chế hóa các nghị quyết quan trọng của Đảng. Nếu được tổ chức thực hiện hiệu quả, các chính sách này sẽ tạo đột phá, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng tin tưởng với kết quả tăng trưởng 9,01% trong 9 tháng qua và sự nỗ lực, quyết tâm của Chính phủ, các địa phương và cả hệ thống chính trị, tăng trưởng kinh tế trong năm 2026 có thể tiếp cận mức trên dưới 10%. Đây sẽ là kết quả rất ấn tượng, đưa kinh tế Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế có mức tăng trưởng cao trên thế giới.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, mức lạm phát hiện nay vẫn trong giới hạn cho phép; điều quan trọng là phải theo dõi sát diễn biến lạm phát trong thời gian tới.
Đối với kế hoạch năm 2027, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho rằng, việc tiếp tục đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5% hoàn toàn phù hợp với định hướng phấn đấu tăng trưởng hai con số. Bởi, theo lý thuyết, tăng trưởng kinh tế cao thường phải đi kèm với tỷ lệ lạm phát tương ứng, không thể có chuyện tăng trưởng đạt mức cao mà lạm phát lại chỉ ở mức 1 - 2%.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu xuyên suốt là tăng trưởng cao phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Bởi áp lực lạm phát thời gian tới có thể đến từ độ trễ của các chính sách đã ban hành và biến động giá dầu, căng thẳng địa chính trị và thương mại gia tăng. Trong khi lạm phát tại nhiều quốc gia có xu hướng tăng, nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới đã chuyển hướng thắt chặt chính sách tiền tệ.
Trong nước, nhu cầu đầu tư và tiêu dùng tăng cao để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cũng tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá. Mặt khác, dù đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính của tăng trưởng nhưng những yếu tố này chưa thể lập tức làm tăng năng suất lao động trong ngắn hạn. Trước mắt, nền kinh tế vẫn phải dựa nhiều vào vốn đầu tư, nên nếu nguồn vốn được đưa vào nền kinh tế lớn nhưng sử dụng kém hiệu quả, nguy cơ lạm phát sẽ gia tăng.
Từ thực tế đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tăng cường phân tích, dự báo, thường xuyên cập nhật diễn biến thị trường để kịp thời điều chỉnh chính sách. Khi lạm phát tăng cao, xuất hiện nguy cơ gây bất ổn kinh tế vĩ mô, cần chủ động điều chỉnh kỳ vọng lạm phát xuống biên độ dưới của khoảng mục tiêu.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, Việt Nam từng trải qua những giai đoạn lạm phát cao, trong đó tâm lý kỳ vọng của người dân là yếu tố có tác động lớn. Vì vậy, cần kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, coi đây là nền tảng và điều kiện tiên quyết để đạt tăng trưởng cao, bền vững, như nhấn mạnh trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính.
Nâng cao năng suất lao động và sử dụng vốn hiệu quả
Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và vẫn kiểm soát được lạm phát, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị tập trung vào hai yêu cầu cốt lõi: nâng cao năng suất lao động và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, tăng trưởng dựa trên năng suất lao động được cải thiện sẽ không tạo sức ép lạm phát lớn như việc chủ yếu mở rộng đầu tư. Thời gian qua, cả hệ thống chính trị đã có nhiều nỗ lực trong việc tập trung nguồn lực, vận hành hiệu quả bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. Với cùng một nguồn lực đầu vào, bộ máy quản lý nhà nước hoạt động hiệu quả hơn sẽ góp phần nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp (TFP).
Cùng với đó, đổi mới sáng tạo phải được ứng dụng sâu rộng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Điều quan trọng không chỉ là tạo ra các phát minh, sáng chế mà còn phải bảo đảm tính ứng dụng cao, giúp tối ưu hóa nguồn lực đầu vào và thực sự nâng cao năng suất lao động.
Về hiệu quả sử dụng vốn, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, nếu chỉ tăng lượng vốn đầu tư mà không cải thiện hiệu quả sử dụng thì mục tiêu tăng trưởng hai con số khó có thể trở thành hiện thực.
Trong kế hoạch 5 năm, Chính phủ dự kiến tổng nguồn lực đầu tư toàn xã hội đạt 38,5 triệu tỷ đồng, với hệ số sử dụng vốn (ICOR) kỳ vọng ở mức 4,5 - 4,8, thấp hơn đáng kể so với mức thường trên 6 trong thời gian qua. Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nếu không kéo được ICOR xuống mức mục tiêu, dù huy động đủ nguồn lực, nền kinh tế vẫn khó đạt mức tăng trưởng kỳ vọng.
Đánh giá cao nỗ lực cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ, trong đó thời gian xử lý thủ tục đã được cắt giảm hơn 50%, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế cần tiếp tục gắn với nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện. “Nếu các nút thắt thể chế được tháo gỡ và quá trình thực thi được tổ chức tốt, thời gian triển khai dự án từ khâu phê duyệt đến xây dựng sẽ được rút ngắn, dòng vốn quay vòng nhanh hơn. Cùng một lượng vốn nhưng có thể tạo ra nhiều sản phẩm hơn, thay vì bị tồn đọng. Việc xử lý dứt điểm các dự án còn vướng mắc cũng sẽ tạo "cú hích" trực tiếp cho tăng trưởng và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Đối với huy động nguồn lực, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, để đạt tăng trưởng cao, cần tính đến khả năng chấp nhận mức thâm hụt ngân sách nhà nước cao hơn nhiệm kỳ vừa qua. Tuy nhiên, đi cùng với đó phải có phương án tài trợ rõ ràng, khả thi.
Hiện nay, các kênh huy động chủ yếu gồm phát hành trái phiếu Chính phủ trong nước và vay nước ngoài. Trong khi phát hành trái phiếu Chính phủ đang gặp khó khăn, việc chuẩn bị các khoản vay nước ngoài lại cần thời gian, không thể giải ngân ngay. Nếu không tính toán kỹ, dự án có thể đã khởi công nhưng thiếu vốn để triển khai.
Dẫn kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc họp gần đây về kết cấu hạ tầng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan chức năng phân tích kỹ từng kênh huy động vốn, xây dựng phương án dự phòng và xếp hạng ưu tiên các dự án. Cần tránh tình trạng có chủ trương vay vốn nước ngoài nhưng trên thực tế không thể giải ngân, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.
Với nguồn vốn tư nhân, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý vốn tự có của doanh nghiệp còn mỏng, phần lớn vẫn phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Do đó, những dự án quy mô lớn được thiết kế dựa vào vốn đầu tư tư nhân cần được đánh giá nghiêm ngặt về tính khả thi trong huy động vốn và phương án tài chính dự phòng, nhất là khi dòng vốn thực tế chủ yếu đến từ các khoản vay ngân hàng.
Đề cập điều hành thị trường tiền tệ và ngoại hối, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định, Ngân hàng Nhà nước đang phải sử dụng linh hoạt nhiều công cụ như lãi suất, tỷ giá và tăng trưởng tín dụng. Trước áp lực tỷ giá gia tăng do nhập siêu cao và dòng vốn FII rút ra, các cơ quan tham mưu điều hành kinh tế vĩ mô cần bám sát diễn biến thị trường để đưa ra quyết sách phù hợp.
Đánh giá chung, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, công tác điều hành chính sách kinh tế vĩ mô phải đặt dưới sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của Chính phủ. Việc kết hợp dư địa của các chính sách tài khóa và tiền tệ, cũng như lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý phải được tiến hành nhịp nhàng, đồng bộ với các chính sách khác.
