Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng: Bỏ thủ tục tiền kiểm phải rõ căn cứ để tiến hành hậu kiểm

Quy định rõ căn cứ hậu kiểm

Cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị rà soát, bổ sung quy định về trách nhiệm thông báo kết quả nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước khi công trình, phương tiện giao thông được đưa vào hoạt động.

Dẫn kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông cần có văn bản thông báo tới cơ quan quản lý về kết quả nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa công trình, phương tiện vào hoạt động. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu bổ sung nội dung này vào dự thảo Luật; cách thức thực hiện có thể giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo, nghĩa vụ khai báo, cập nhật đã được quy định tại Nghị định số 105 của Chính phủ nên dự thảo chỉ bổ sung khoản 4 Điều 18, quy định nguyên tắc công trình, phương tiện chỉ được đưa vào khai thác, sử dụng sau khi đã nghiệm thu.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho rằng, đây cũng là căn cứ chính để thực hiện hậu kiểm sau khi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu. Do vậy, cần bổ sung quy định về việc thông báo kết quả nghiệm thu vào Luật, giúp cơ quan quản lý nắm được những công trình, phương tiện mới đưa vào sử dụng, từ đó ưu tiên hậu kiểm đối với nơi có nguy cơ cao.

“Thông tin này sẽ giúp cho cơ quan quản lý nắm được công trình, phương tiện mới đưa vào sử dụng để ưu tiên hậu kiểm nơi có nguy cơ cao. Cần kế thừa dữ liệu, cơ chế đã có để tránh việc yêu cầu nộp lặp lại”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý bảo đảm sự thống nhất giữa dự thảo Luật với Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị, nhất là quy định về ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình vi phạm yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy.

Dự thảo đề xuất bãi bỏ điểm d khoản 2 Điều 14 Luật Thủ đô về ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình đã hoạt động nhưng chưa có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy. Việc sửa đổi nhằm phù hợp với chủ trương bỏ thủ tục chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan nhà nước.

Tuy nhiên, khoản 2 Điều 16 Luật Phát triển đô thị cũng quy định biện pháp này, trong khi báo cáo của cơ quan chủ trì soạn thảo mới dự kiến bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các công trình đã bị ngừng cung cấp điện, nước, chưa đề xuất xử lý quy định tương ứng của Luật Phát triển đô thị.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, công trình đã nghiệm thu đúng quy định không thể bị xử lý chỉ vì thiếu văn bản chấp thuận mà pháp luật không còn yêu cầu. Ngược lại, công trình chưa nghiệm thu hoặc chưa bảo đảm an toàn nhưng vẫn hoạt động phải có biện pháp xử lý phù hợp. Do vậy, cần xác định rõ trường hợp nào tiếp tục áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, trường hợp nào áp dụng biện pháp xử lý khác. Việc bỏ thủ tục chấp thuận nghiệm thu phải đi cùng cơ chế quản lý và xử lý vi phạm đủ rõ ràng, bảo đảm không làm mất căn cứ xử lý những công trình chưa đáp ứng yêu cầu an toàn.

ĐBQH Quàng Văn Hương (Sơn La) cho rằng, việc cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải đi cùng với hướng dẫn, hỗ trợ ngay từ đầu, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng cao biên giới.

Theo đại biểu, các nội dung tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hiện chưa được thể hiện rõ trong dự thảo. Trong khi đó, khi người dân xây dựng công trình nếu không nắm rõ hồ sơ thực hiện sai và đến khi hậu kiểm mới phát hiện ra, có thể phải phá dỡ công trình hoặc mua lại công cụ, phương tiện phòng cháy, chữa cháy theo tiêu chuẩn mới, gây thiệt hại về kinh tế. Do vậy, đại biểu đề nghị, tại Điều 9 cần quy định cụ thể trách nhiệm hỗ trợ, hướng dẫn của cơ quan chuyên môn và UBND cấp xã đối với khu vực vùng sâu, vùng xa.

“Cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải gắn với trách nhiệm tự kiểm tra, tự nghiệm thu của chủ công trình, tài sản, đồng thời bảo đảm người dân được hướng dẫn để thực hiện đúng quy định ngay từ đầu”, đại biểu nhấn mạnh.

Rõ thẩm quyền, không để khoảng trống trách nhiệm

Cho ý kiến về dự thảo Luật, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đề nghị làm rõ các khái niệm mới, đồng bộ tiêu chuẩn, định mức và quy định cụ thể trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan trong quá trình thực thi.

Nhiều quy trình trước đây được thực hiện theo cơ chế tiền kiểm, nay chuyển sang hậu kiểm; việc đăng ký thủ công bằng giấy cũng chuyển sang ứng dụng chuyển đổi số. Do vậy, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đề nghị các khái niệm và quy trình cần được quy định rõ ràng, dễ hiểu để người thực hiện có thể áp dụng thống nhất.

Bên cạnh đó, theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nhiều tiêu chuẩn, định mức, cần đồng bộ với quy định về cấp phép và xử lý vi phạm, vì có những vụ việc, sau khi xảy ra hậu quả, không còn chỉ thuộc phạm vi xử lý hành chính mà có thể chuyển sang xem xét trách nhiệm hình sự. Do vậy, hệ thống tiêu chuẩn, định mức phải rõ ràng, làm căn cứ xác định trách nhiệm của người đứng đầu, kể cả trong những trường hợp phần lớn sai phạm xuất phát từ lỗi vô ý.

Đối với quy trình thực hiện trên các hệ thống ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đề nghị có hướng dẫn cụ thể để người dân, tổ chức dễ thực hiện và bảo đảm khả năng truy vết. Các quy định về thời hạn giải quyết, trách nhiệm phản hồi của cơ quan có thẩm quyền cũng cần rõ ràng, tránh tình trạng người dân đã đăng ký nhưng không nhận được phản hồi mà không xác định được trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Về phân cấp, phân quyền, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đề nghị rà soát kỹ để không tạo khoảng trống về thẩm quyền, thủ tục và dữ liệu; cần xác định rõ thẩm quyền xử lý tình huống bất khả kháng, từ phòng ngừa cháy nổ đến xử lý các tình huống khẩn cấp.

Đối với những nội dung thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đề nghị quy định cụ thể về trình tự, trách nhiệm, đồng thời phân định rõ vấn đề nào thuộc thẩm quyền của Thủ tướng, vấn đề nào thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đồng thời, nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, thông tin để người dân hiểu, chủ động phòng ngừa và tham gia đấu tranh với các hành vi vi phạm.

Cho ý kiến với dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng quan tâm đến quy định về nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng, phá dỡ công trình an ninh, di dời khu an ninh.

Theo dự thảo, ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí đối với trường hợp di dời theo yêu cầu nhiệm vụ an ninh không liên quan đến thu hồi đất an ninh. Nếu việc di dời có liên quan đến thu hồi đất an ninh, cơ quan, tổ chức, chủ đầu tư thực hiện dự án phải chịu trách nhiệm chi trả.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị phân định rõ trách nhiệm tài chính giữa trường hợp di dời phục vụ nhiệm vụ an ninh và trường hợp di dời để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng, các khoản bồi thường, hỗ trợ và chi phí xây dựng công trình thay thế cũng cần có căn cứ xác định rõ ràng, bảo đảm thống nhất với khoản 7 Điều 26 Luật Đất đai về thứ tự áp dụng pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc quản lý, hạch toán đầy đủ các khoản kinh phí chi trả và giá trị công trình được bàn giao. Việc chuyển kinh phí cho đơn vị tổ chức xây dựng hoặc tổ chức xây dựng rồi bàn giao công trình thay thế có thể giao Chính phủ quy định cụ thể, bảo đảm thống nhất với pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công và tài sản công.