Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định: Luật sư trước hết phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên quyết bảo vệ công lý

Sáng 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Dự án Luật Luật sư (sửa đổi); Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định dự phiên thảo luận tại Tổ 11 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh: Khánh Hòa, Thái Nguyên và Quảng Ngãi.

Phải có bằng cử nhân luật mới có thể hành nghề luật sư

Phát biểu về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về nâng cao tiêu chuẩn luật sư. Theo đó, đội ngũ luật sư cần phải được tăng cường, nâng cao trình độ cả về phẩm chất chính trị, về chuyên môn và về mặt hội nhập quốc tế.

Nhấn mạnh mục tiêu phải tập trung xây dựng đội ngũ luật sư Việt Nam, Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành với điều kiện trước hết của luật sư là phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính, trung thực; đồng thời, phải chuyên nghiệp, tinh thông về nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong thời đại mới. Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, điều này phù hợp với chỉ đạo của Đảng trong Nghị quyết 27-NQ/TW và các Kết luận của Đảng về xây dựng đội ngũ luật sư và hành nghề luật sư.

Về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề luật sư quy định tại Điều 7 của dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải bám sát Kết luận số 69-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương; đồng thời, tán thành ý kiến Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là phải có bằng cử nhân luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị nên bỏ khoản 2 Điều 7 của dự thảo Luật: “Người có bằng thạc sĩ luật, tiến sĩ luật mà không có bằng cử nhân luật thì muốn trở thành luật sư phải đáp ứng tiêu chuẩn quy định tại điểm a khoản 1 của Điều này và phải tốt nghiệp khóa đào tạo luật sư, hoàn thành 12 tháng tập sự hành nghề luật sư và đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia luật sư”.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, phải là người có bằng cử nhân luật mới có thể hành nghề luật sư. Bởi vì, trong hệ thống đào tạo hiện nay, tiến sĩ, thạc sĩ là trình độ đào tạo khoa học, còn luật sư là nghề thực hành pháp luật. "Có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật thì rất hoan nghênh nhưng quan trọng vẫn phải có bằng cử nhân luật. Còn đối với những người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật, có thời gian công tác trong các cơ quan chuyên môn về tư pháp, về tố tụng thì người đó có thể được miễn giảm thời gian tập sự”, Phó Chủ tịch Quốc hội nói.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị hết sức cân nhắc việc hình thành công ty luật trách nhiệm hữu hạn, trong đó có 1-2 luật sư, ngoài ra có một số thành viên góp vốn không phải là luật sư.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, mô hình này có điểm tích cực là luật sư tập trung làm nghề, còn những người không phải luật sư góp vốn, tạo điều kiện về cơ sở vật chất để hỗ trợ hoạt động. Tuy nhiên, mô hình này cũng có mặt chưa tốt, đó là nguy cơ công ty không còn lấy hoạt động hành nghề luật sư làm chính mà chuyển sang mục tiêu kiếm tiền, kiếm lợi nhuận. Khi đó, người hành nghề có thể phụ thuộc vào người có tiền góp vốn. Nếu hoạt động hành nghề bị chi phối bởi lợi ích kinh tế thì có thể hạn chế tính trong sáng, khách quan của nghề nghiệp.

Trong khi đó, mục đích của hành nghề luật sư là bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải. Đương nhiên, luật sư phải được hưởng thù lao, công ty luật phải có lợi nhuận để duy trì hoạt động, nhưng mục đích chính không phải là tìm kiếm lợi nhuận mà là bảo vệ công lý.

“Nghề luật sư là một nghề rất đặc biệt và cao quý. Nghề luật sư khác tất cả các ngành khác ở chỗ: người làm luật sư thì phải tham gia Liên đoàn Luật sư mới được hành nghề. Các nước trên thế giới cũng quy định như vậy. Cho nên, tôi cũng đề nghị không nên tổ chức hình thức Công ty trách nhiệm hữu hạn 2 đến nhiều thành viên, trong đó luật sư chỉ là luật sư hành nghề và thành viên khác chỉ cần góp vốn”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Liên quan đến tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu để bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng tại Kết luận số 69-KL/TW của Bộ Chính trị, tức là phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, gắn trách nhiệm tự quản với tăng cường kỷ luật kỷ cương, rèn luyện phẩm chất đạo đức trong sáng, nâng cao bản lĩnh chính trị nghề nghiệp và chuyên môn nghiệp vụ.

Cùng quan điểm, ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) nêu rõ, “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính, trung thực” là tiêu chuẩn cần thiết, bắt buộc phải có để hành nghề luật sư, trong lần sửa đổi này không nên bỏ tiêu chuẩn này.

“Làm luật sư mà không bảo vệ công lý, không liêm chính và không trung thực thì không thể là một luật sư được. Đây là một tiêu chuẩn cần phải có và phải đủ trong một luật sư. Cho nên, tôi đề nghị phải bảo vệ tiêu chuẩn này, cơ quan soạn thảo nên xem xét lại”, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị.

Theo đại biểu, việc sửa đổi Luật Luật sư phải vừa bảo đảm phù hợp với điều kiện của đất nước ta vừa bảo đảm sự tương thích với luật pháp quốc tế. Nghề luật sư không giống với các ngành nghề khác, cần thiết phải là người có bằng cử nhân luật thì mới trở thành luật sư và không nên xem nhẹ tiêu chuẩn này.

Giao Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư

Dự thảo Luật đã bổ sung quyền của tổ chức hành nghề luật sư trong việc ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với cơ quan nhà nước; cho phép tổ chức hành nghề luật sư tham gia thẩm định pháp lý dự án đầu tư công và tham gia ý kiến trong các vụ việc có khả năng dẫn đến tranh chấp. Theo ĐBQH Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi), đây là quy định tiến bộ bởi ở địa phương, nhu cầu thuê luật sư rất lớn, như: thẩm định pháp lý các dự án đầu tư lớn; tư vấn giải quyết khiếu kiện hành chính về đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng; giải quyết tranh chấp hợp đồng. Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, nếu chưa có định mức chi và quy trình lựa chọn, đặt hàng dịch vụ pháp lý rõ ràng, cơ quan hành chính ở địa phương sẽ e ngại việc thuê luật sư.

Vì vậy, đại biểu Trần Thị Thu Phước đề nghị bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế lựa chọn tổ chức hành nghề luật sư, phương thức đặt hàng dịch vụ pháp lý và định mức chi từ ngân sách Nhà nước bảo đảm phù hợp quy định của pháp luật có liên quan, qua đó tạo cơ sở pháp lý thống nhất, minh bạch, thuận lợi cho các cơ quan Nhà nước trong việc thuê luật sư tư vấn, thẩm định pháp lý và bảo vệ quyền lợi trong các vụ việc tranh chấp. Đồng thời, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và phòng ngừa các rủi ro pháp lý phát sinh.

Bảo đảm trẻ có cơ hội được sống trong gia đình phù hợp

Đối với dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), ĐBQH Chamaléa Thị Thủy (Khánh Hòa) ghi nhận dự thảo Luật đã thể hiện khá rõ quan điểm lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm.

Đặc biệt, Điều 4 dự thảo Luật quy định ưu tiên trẻ em được sống trong môi trường gia đình gốc; Điều 20 yêu cầu đánh giá sự phù hợp khi ghép trẻ, có xem xét dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ của trẻ và Điều 24 dành một điều riêng quy định về người làm công tác xã hội trong hoạt động nuôi con nuôi. Đây là những nội dung cần thiết, bởi việc nuôi con nuôi không thể chỉ được nhìn nhận như một thủ tục đăng ký mà phải là quá trình bảo đảm một môi trường gia đình an toàn, ổn định, bền vững cho trẻ.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ bảo vệ quyền lợi của người nghèo, người yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số và người dân sống ở miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, đại biểu Chamaléa Thị Thủy cho rằng một số quy định cần tiếp tục được làm rõ. Nếu chỉ đặt ra điều kiện chung mà thiếu cơ chế hỗ trợ thực hiện, thì những người gặp nhiều khó khăn nhất cũng có thể là những người khó tiếp cận chính sách nhất.

Trên tinh thần đó, đại biểu đề nghị cần làm rõ nguyên tắc không tách trẻ khỏi gia đình gốc chỉ vì nghèo đói, tại Điều 4 và Điều 13; đồng thời quy định trách nhiệm đánh giá và kết nối các biện pháp hỗ trợ gia đình trước khi lựa chọn phương án nuôi con nuôi, trừ trường hợp phải áp dụng biện pháp bảo vệ trẻ khẩn cấp.

Đại biểu cũng đề nghị đánh giá điều kiện kinh tế, sức khỏe, chỗ ở tại Điều 14 theo khả năng chăm sóc thực tế, không áp dụng máy móc một chuẩn chung cho mọi địa bàn; bảo đảm người được lấy ý kiến thực sự hiểu hệ quả của việc cho con làm con nuôi, tại Điều 21; bảo vệ bản sắc dân tộc của trẻ cả sau khi nhận nuôi, thông qua Điều 7, Điều 20 và Điều 26; có cơ chế hỗ trợ chi phí tại Điều 12 và Điều 24, không để người nghèo phải tự chi trả cho những hỗ trợ thiết yếu; bảo đảm theo dõi sau nhận nuôi tại Điều 22 là hoạt động hỗ trợ thực chất, không chỉ là chế độ báo cáo.

"Những nguyên tắc cốt lõi như không tách trẻ khỏi gia đình chỉ vì nghèo, bảo đảm sự đồng ý có hiểu biết, bảo vệ nguồn gốc và không phân biệt đối xử cần được thể hiện ngay trong Luật. Chính phủ quy định chi tiết cách thực hiện, nhưng không nên để toàn bộ mức độ bảo vệ các quyền này phụ thuộc vào văn bản dưới luật. Sửa đổi Luật Nuôi con nuôi cần bảo đảm trẻ có cơ hội được sống trong gia đình phù hợp, đồng thời không làm gia đình nghèo mất đi cơ hội được hỗ trợ để chăm sóc con mình", đại biểu Chamaléa Thị Thủy nhấn mạnh.