Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự phiên họp thẩm tra 3 dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc
Chiều 29/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự Phiên họp toàn thể của Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra các nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì phiên họp.
Tham dự phiên họp có đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; Thường trực Ủy ban và các thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính; đại diện lãnh đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước; đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp, Thanh tra Chính phủ…
Về phía các địa phương có Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La Hoàng Văn Nghiệm; đại diện lãnh đạo UBND các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Quảng Ngãi và Lào Cai…
Đường cao tốc giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ 50 - 60%
Tại phiên họp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra các Tờ trình về: Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13), đoạn Bảo Hà - Tân Phong; Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (CT.03), địa phận tỉnh Sơn La; Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum.
Báo cáo về 3 dự án quan trọng của quốc gia, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, việc triển khai xây dựng các tuyến đường cao tốc này là nhiệm vụ cấp thiết nhằm hiện thực hóa chủ trương, định hướng của Đảng, đặc biệt là góp phần từng bước hoàn thiện mạng lưới đường bộ cao tốc theo quy hoạch.
Đồng thời, các dự án này cũng đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng trong bối cảnh các quốc lộ hiện hữu có quy mô nhỏ, tiêu chuẩn kỹ thuật thấp, thường xuyên sạt lở vào mùa mưa lũ. “Khi có đường cao tốc, thời gian di chuyển sẽ được rút ngắn từ 50 đến 60% so với thời gian di chuyển trên quốc lộ hiện hữu”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng nêu rõ.
Việc đầu tư cũng góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền, xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ nghèo của tỉnh Sơn La đang là 9,77% và tỉnh Lai Châu là 17,24% - mức cao trong toàn quốc. Các tuyến đường này sẽ phát huy tiềm năng thế mạnh của địa phương, tạo không gian phát triển mới và tăng cường giao thương quốc tế qua các cửa khẩu; bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng an ninh, bảo vệ đường biên giới; và hỗ trợ ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Về quy mô đầu tư, tổng chiều dài ba tuyến là 434,5 km, quy mô thiết kế 4 làn xe cao tốc theo quy hoạch với tốc độ thiết kế từ 80 đến 100 km/giờ. Phạm vi thực hiện 3 dự án có tổng diện tích chiếm dụng sơ bộ là 4.630 ha, trong đó diện tích cần chuyển đổi mục đích sử dụng rừng là 1.155 ha, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ước tính khoảng 19.128 tỷ đồng.
Về hình thức đầu tư, Chính phủ đề xuất thực hiện ba dự án theo hình thức đầu tư công với sơ bộ tổng mức đầu tư là 164.032 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn ngân sách trung ương là 159.981 tỷ đồng, ngân sách địa phương là 4.051 tỷ đồng để bố trí 50% chi phí giải phóng mặt bằng. Phần ngân sách địa phương tham gia với tư cách là cơ quan chủ quản thực hiện dự án thành phần xây dựng tuyến đường cao tốc gồm: Lai Châu đóng góp 2.004 tỷ đồng và Quảng Ngãi đóng góp 2.047 tỷ đồng.
Tán thành trình 3 dự án nghị quyết để Quốc hội xem xét, quyết định
Tại phiên họp, các đại biểu tán thành sự cần thiết đầu tư ba dự án, nhất trí trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Hai. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị rà soát thiết kế tốc độ tại một số đoạn, trong đó có đoạn lên Sơn La với tốc độ thiết kế 80 km/giờ; tính toán phương án xây dựng cầu, hầm và quy mô làn xe theo tầm nhìn dài hạn, tránh khó khăn, tốn kém khi mở rộng sau này.
Các đại biểu cũng lưu ý cần đánh giá khả năng kết nối với cảng biển, cửa khẩu các nước bạn; xem xét toàn diện tác động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, văn hóa và môi trường của các dự án; chú trọng công tác đền bù, giải phóng mặt bằng...
Về nguồn vốn, các đại biểu đề nghị Bộ Tài chính rà soát phương án bố trí vốn, nhất là phần vốn đối ứng của địa phương có tuyến cao tốc đi qua. Với những địa phương còn khó khăn, tỷ lệ vốn đối ứng quá cao có thể ảnh hưởng đến việc triển khai các kế hoạch, dự án khác. Do đó, cần nghiên cứu phương án hỗ trợ từ ngân sách trung ương, tránh để việc thi công kéo dài sang các giai đoạn sau.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị, Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính xem xét trình Chính phủ phương án phân bổ vốn tiết kiệm từ các công trình quan trọng đang thực hiện để hỗ trợ các địa phương bố trí vốn đối ứng, cũng như thực hiện các dự án thành phần.
Tại phiên họp, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Nghiệm, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Quang Trung và Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm làm rõ những vấn đề các đại biểu quan tâm. Lãnh đạo ba địa phương khẳng định, đầu tư các tuyến cao tốc sẽ tạo tiền đề quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Các địa phương cho biết đã triển khai nhiều công việc chuẩn bị và sẵn sàng giải phóng mặt bằng ngay sau khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư; cam kết bố trí đủ phần vốn đối ứng của địa phương, bảo đảm sẽ sớm trình HĐND tỉnh xem xét, thông qua nghị quyết về bố trí vốn đối ứng.
Đánh giá rõ vai trò của từng dự án trong mạng lưới giao thông quốc gia và tính liên kết vùng
Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao sự khẩn trương, nghiêm túc của các cơ quan trong chuẩn bị ba dự án nghị quyết; ghi nhận tinh thần nỗ lực, trách nhiệm của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội trong nghiên cứu, khảo sát thực tế, thẩm tra sơ bộ.
Để bảo đảm tiến độ và chất lượng các dự án Nghị quyết trình Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ những ý kiến xác đáng tại phiên họp. Trong đó, cần tiếp tục rà soát, thuyết minh rõ hơn sự cần thiết, cấp thiết của việc đầu tư; bảo đảm tính đồng bộ với quy hoạch và làm rõ hiệu quả đầu tư, nhất là hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đánh giá rõ vai trò của từng dự án trong mạng lưới giao thông quốc gia và tính liên kết vùng; khả năng kết nối với các tuyến cao tốc, quốc lộ, cửa khẩu, trung tâm kinh tế; đặc biệt là khả năng hình thành, mở rộng không gian kinh tế mới khi các tuyến đường hoàn thành, đưa vào sử dụng.
Cùng với đó, cần thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật hiện hành về đầu tư công và các luật có liên quan; rà soát kỹ cơ sở xác định tổng mức đầu tư, đơn giá, định mức, cập nhật các yếu tố chi phí có khả năng biến động, nhất là chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, xử lý nền đất yếu và chi phí dự phòng.
Việc so sánh với các dự án tương tự cũng cần được thực hiện để làm rõ nguyên nhân chênh lệch nếu có, bảo đảm tính đúng, tính đủ, không bỏ sót chi phí nhưng cũng không để xảy ra tình trạng tính toán thiếu căn cứ làm tăng tổng mức đầu tư.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ khả năng bố trí vốn đầu tư cho từng dự án theo từng giai đoạn, phù hợp với kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đối với vốn ngân sách trung ương, cần xác định cụ thể nguồn vốn bổ sung và trách nhiệm bố trí đủ, kịp thời theo mức Quốc hội quyết định.
Về đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng đây là yêu cầu cần thiết. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn của từng cơ chế, chính sách; xác định cụ thể phạm vi áp dụng, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm tổ chức thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.
“Tuyệt đối không hợp thức hóa những nội dung chưa đủ điều kiện, hoặc có nguy cơ phát sinh rủi ro trong quá trình triển khai, nhằm phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện về đề xuất chủ trương đầu tư, cũng như các cơ chế chính sách đặc thù, đặc biệt áp dụng cho ba dự án này”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
