Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự hội thảo góp ý sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng; Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện lãnh đạo Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA); đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); đại diện các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp…

Hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ mục tiêu tăng trưởng bền vững

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nêu rõ, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV vừa qua đã khẳng định rõ đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam, xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng phải lấy bảo vệ môi trường là trung tâm; không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Phát triển kinh tế phải gắn kết chặt chẽ, hài hòa với bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và cam kết giảm phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050. Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV cũng đã thảo luận kỹ và thống nhất ban hành Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.

Bên cạnh đó, thực tiễn triển khai Luật Bảo vệ môi trường đã bộc lộ một số “điểm nghẽn” pháp lý như: thủ tục hành chính tại một số khâu còn chồng chéo; việc phân cấp, phân quyền chưa đồng bộ; áp lực về tuân thủ pháp luật trong thực hiện các thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường đối với doanh nghiệp còn lớn, đôi khi ảnh hưởng, làm chậm tiến độ một số dự án đầu tư quan trọng; các công cụ kinh tế, thị trường carbon, cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) cần được cụ thể hóa, bổ sung hoàn thiện trong luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ lập pháp rất quan trọng nhằm thể chế hóa đường lối chiến lược của Đảng với yêu cầu cao về bảo vệ môi trường là động lực mạnh mẽ để thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tháo gỡ triệt để các rào cản, kiến tạo hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số một cách bền vững.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung góp ý vào các nội dung: quản lý chất lượng môi trường; đổi mới tư duy trong quản lý chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn.

Có ý kiến đề nghị bổ sung quy định đối với hoạt động quan trắc môi trường tại các trạm quan trắc về trách nhiệm của tổ chức cung cấp (bán) thiết bị quan trắc và cơ quan sử dụng thiết bị quan trắc; tránh việc thông đồng chỉnh sửa các phần mềm vận hành trạm quan trắc dẫn đến sai lệch số liệu quan trắc.

Một số đại biểu tán thành với việc sửa đổi điều 75 Luật Bảo vệ môi trường theo hướng bổ sung nguyên tắc phân loại chất thải rắn sinh hoạt từ hộ gia đình và cá nhân, giao UBND tỉnh quy định chi tiết việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt nhằm phù hợp với thực tiễn từng địa phương. Song, ý kiến này cũng cho rằng, việc dự thảo Luật không quy định mốc thời gian cụ thể để thực hiện việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt mà giao UBND tỉnh quyết định lộ trình thực hiện sẽ dễ dẫn tới tình trạng tùy nghi.

Kiến tạo mô hình quản trị môi trường hiện đại

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường 2020 không đơn thuần là sửa đổi một đạo luật chuyên ngành mà quan trọng hơn là hoàn thiện thể chế nền tảng, tạo mô hình quản trị môi trường hiện đại, lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy đổi mới sáng tạo và khoa học – công nghệ làm động lực chủ yếu, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, đủ mạnh và khả thi nhằm huy động mọi nguồn lực cho tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững, hài hoà giữa kinh tế - xã hội và môi trường.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần đổi mới tư duy lập pháp theo Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị; nghiên cứu tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng tại hội thảo và các ý kiến góp ý bằng văn bản để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc và thể chế đầy đủ kịp thời các quan điểm mới của Đảng về bảo vệ môi trường thành các quy định pháp luật khả thi, nhất là tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương; quán triệt và thực hiện nghiêm túc Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn về thể chế theo hướng chuyển mạnh tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng thủ tục hành chính sang quản trị môi trường hiện đại dựa trên khoa học - công nghệ và dữ liệu số, từ xử lý vi phạm sau khi xảy ra sang chủ động phòng ngừa và cảnh báo sớm.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc cắt giảm các điều kiện thủ tục hành chính phải thực chất, tạo thuận lợi hơn cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh; giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp nhưng không vì thế mà buông lỏng vai trò quản lý nhà nước, không hạ thấp các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và phải tăng cường công tác hậu kiểm một cách thực chất, hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, nghiên cứu hoàn thiện các cơ chế chính sách nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của người dân và doanh nghiệp tham gia vào bảo vệ môi trường; có cơ chế hấp dẫn để khuyến khích đầu tư, sản xuất, kinh doanh theo tiêu chuẩn xanh, đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy mạnh mẽ và tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ carbon, qua đó, huy động hiệu quả các nguồn lực cả trong và ngoài nước, cả nhà nước và tư nhân cho chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Tham vấn rộng rãi với các đề xuất chính sách mới

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát, nghiên cứu kỹ để hoàn thiện các chính sách sửa đổi cụ thể, nhất là chính sách còn có ý kiến khác nhau. Việc bổ sung hoàn thiện các quy định mới về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, vùng phát thải thấp, kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon, điều kiện kinh doanh dịch vụ tư vấn môi trường, các công cụ quản lý mới... cần được tiếp tục tổ chức tham vấn rộng rãi, đánh giá tác động đầy đủ, thực chất trên các phương diện kinh tế, xã hội và môi trường, chi phí tuân thủ và năng lực thực thi.

Tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế và bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam nhằm tạo dựng khung khổ pháp lý minh bạch ổn định và khả thi có tầm nhìn dài hạn, có tính dự báo cao, tạo cơ chế linh hoạt thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ, các mô hình kinh tế và yêu cầu mới của hội nhập quốc tế.

Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp phân quyền giữa Chính phủ với các bộ, giữa trung ương với địa phương, giữa các tỉnh với cấp xã gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, bảo đảm công tác bảo vệ môi trường được thực hiện một cách sát sao hiệu quả ngay từ cơ sở.

Nghiên cứu thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực phù hợp, bảo đảm việc phân công, phân cấp triệt để nhưng không dẫn tới tình trạng buông lỏng trong quản lý hoặc thiếu thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát huy quyền và vai trò giám sát của người dân, của cộng đồng xã hội trong bảo vệ môi trường; tăng cường công khai, minh bạch thông tin, nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan chức năng và các doanh nghiệp sở tại.