Phát triển hạ tầng hiện đại: Khoa học công nghệ và nhân lực là chìa khóa quan trọng

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò then chốt

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà đánh giá cao Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải đã chủ trì, phối hợp tổ chức Hội thảo với chủ đề có ý nghĩa thiết thực, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước, của ngành xây dựng, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang triển khai nhiều nhiệm vụ lớn về phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng đô thị, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thứ trưởng cho rằng, Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật, mà còn là nơi trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp và đề xuất các hướng hợp tác cụ thể về công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu, đào tạo và tổ chức thực hiện đối với các nhiệm vụ lớn của ngành trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng Phạm Minh Hà, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thông minh và bền vững. Các dự án quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao, đường bộ cao tốc, cảng hàng không, cảng biển và hạ tầng đô thị đặt ra yêu cầu mới về công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu, mô hình quản lý và chất lượng nguồn nhân lực. Chúng ta cần chuyển từ cách tiếp cận quản lý từng công trình sang quản lý hệ thống, chú trọng toàn diện từ thiết kế, thi công đến vận hành, bảo đảm chất lượng, an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực giữ vai trò then chốt, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 2230/QĐ TTg của Thủ tướng Chính phủ.

“Có công trình thì phải có con người làm chủ công trình. Có công nghệ thì phải có năng lực tiếp nhận, kiểm chứng, vận hành và tiếp tục cải tiến công nghệ. Có hệ thống hạ tầng hiện đại thì phải có hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, dữ liệu, quy trình quản lý và đội ngũ nhân lực đủ năng lực để vận hành an toàn, hiệu quả. Đây là nhiệm vụ không thể chỉ trông chờ vào một cơ quan hay một đơn vị, mà cần sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các chuyên gia trong nước và quốc tế”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thứ trưởng bày tỏ mong muốn các chuyên gia tham dự Hội thảo tập trung thảo luận những vấn đề thực chất. Trong đó có việc xác định rõ những công nghệ cần ưu tiên làm chủ; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn quốc gia; tích hợp, áp dụng các công cụ số như BIM, bản sao số, mô phỏng số và trí tuệ nhân tạo vào quy trình thiết kế, thi công, quản lý và vận hành công trình; đồng thời làm rõ yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các dự án lớn.

Về phía Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, với vai trò là cơ sở đào tạo và nghiên cứu theo định hướng ứng dụng, cần tiếp tục phát huy mạnh hơn nữa năng lực của mình trong giai đoạn mới. Nhà trường cần phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, gắn nghiên cứu với phòng thí nghiệm, dữ liệu thực tế, nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu của các dự án trọng điểm quốc gia.

Bên cạnh đó, nhà trường cần lựa chọn một số hướng nghiên cứu có sản phẩm cụ thể, kiểm chứng được và có khả năng chuyển giao, như: công cụ tính toán, mô hình mô phỏng, quy trình kiểm chứng, nền tảng dữ liệu, học liệu số, chương trình đào tạo chuyên sâu hoặc các giải pháp hỗ trợ quản lý, vận hành hạ tầng. Hoạt động nghiên cứu phải ngày càng gắn với đặt hàng thực tiễn, với người dùng cụ thể và với khả năng ứng dụng trong thực tế.

Thứ trưởng cũng đề nghị cần thúc đẩy các hình thức hợp tác cụ thể giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Mỗi bên cần xác định rõ phần việc có thể tham gia, như: đặt hàng bài toán thực tiễn, cung cấp dữ liệu, chuyên gia, công nghệ, phòng thí nghiệm, thiết bị, chương trình đào tạo, học liệu số, nơi thực tập, sản phẩm chuyển giao hoặc mô hình thí điểm. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ, thực chất giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, chúng ta mới có thể hình thành được năng lực nội sinh bền vững trong phát triển hạ tầng hiện đại.

Đối với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chuyên gia, Thứ trưởng mong muốn các nội dung trao đổi không dừng lại ở chia sẻ kinh nghiệm, mà cần hướng tới hợp tác cụ thể. Cần xác định những nội dung hợp tác: về dữ liệu, chuyên gia, công nghệ, bài toán thực tiễn, phòng thí nghiệm, chương trình đào tạo, sản phẩm chuyển giao,...

Thứ trưởng bày tỏ tin tưởng, Hội thảo ICATTI 2026 sẽ không chỉ là một diễn đàn trao đổi học thuật, mà còn là nơi hình thành các khuyến nghị chính sách, các định hướng nghiên cứu, đào tạo và hợp tác thiết thực, phục vụ trực tiếp cho yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng thông minh của đất nước trong thời gian tới.

Đại học không thể đứng ngoài những bài toán phát triển của đất nước

Theo PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải, nhà trường trong giai đoạn gần đây đã thực hiện đổi mới đồng bộ, qua đó ghi nhận những bước phát triển và đạt thành tựu trong công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Minh chứng điển hình là tạp chí Khoa học và Công nghệ Giao thông (JSTT) đã chính thức gia nhập cơ sở dữ liệu Scopus chỉ sau 3 năm thành lập, đồng thời đạt phân hạng Q3 ngay trong năm kế tiếp. Các giảng viên và nhà khoa học của nhà trường đã tham gia xây dựng hơn 100 tiêu chuẩn kỹ thuật cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt điện khí hóa.

PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm nhấn mạnh, ICATTI 2026 diễn ra vào một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt. Ngành giao thông vận tải và xây dựng Việt Nam đang đứng trước một chặng đường phát triển mới, với những nhiệm vụ lớn, những yêu cầu mới và những bài toán công nghệ chưa từng đặt ra ở quy mô như hiện nay.

Trong bối cảnh đó, một trường đại học theo định hướng ứng dụng như Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải không thể chỉ dừng lại ở giảng dạy và nghiên cứu trong khuôn viên nhà trường, mà phải hiện diện trong những vấn đề thực tiễn của đất nước, nơi tri thức được kiểm chứng bằng năng lực giải quyết bài toán của ngành, của đất nước.

Vì vậy, ICATTI 2026 được tổ chức tại Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải không phải là một sự kiện ngẫu nhiên. Đây là sự tiếp nối tự nhiên của vai trò và trách nhiệm mà nhà trường đang được giao phó.

“Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải đã được Bộ Xây dựng tin tưởng giao làm đầu mối đào tạo nguồn nhân lực đường sắt quốc gia trong giai đoạn mới; đồng thời được Bộ GD-ĐT giao dẫn dắt mạng lưới Trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về Công nghệ giao thông và Hạ tầng tiên tiến, thông minh. Những nhiệm vụ đó cũng chính là tinh thần của Hội thảo hôm nay: phát triển công nghệ, chuẩn bị nhân lực, kết nối tri thức quốc tế và phục vụ các nhiệm vụ chiến lược của quốc gia”, PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm khẳng định.

Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải mong muốn trong hai ngày Hội thảo diễn ra, các thầy cô, các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và sinh viên sẽ trao đổi cởi mở, thẳng thắn và học hỏi được nhiều nhất từ kinh nghiệm quốc tế.