Phát huy vai trò giám sát xã hội trong bầu cử
Để cuộc bầu cử thực sự dân chủ, minh bạch và đúng pháp luật, cần sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống quy định pháp lý đầy đủ và cơ chế giám sát xã hội hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, khi các yếu tố này được vận hành đồng bộ, quy trình bầu cử ngày càng phản ánh sát ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, việc nâng cao chất lượng và tính minh bạch của công tác bầu cử luôn được đặt ra như một yêu cầu trọng tâm, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Theo TS. Trần Văn, đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII, để bảo đảm cuộc bầu cử thực sự dân chủ, minh bạch và đúng pháp luật, cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống quy định pháp lý đầy đủ và cơ chế giám sát xã hội hiệu quả.
TS. Trần Văn cho biết, khung pháp lý liên quan đến bầu cử hiện nay đã được xây dựng khá đầy đủ, tạo nền tảng để toàn bộ quy trình từ hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đến tổ chức bỏ phiếu được thực hiện thống nhất, đúng quy định. Tuy nhiên, để các quy định này phát huy hiệu quả trong thực tế, cơ chế giám sát xã hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Trong đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò trung tâm trong việc tổ chức và giám sát quá trình bầu cử; chủ trì việc lấy ý kiến cử tri tại nơi cư trú và nơi công tác của người ứng cử, đồng thời tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri để người dân tham gia nhận xét, phản biện chương trình hành động của các ứng cử viên. Qua đó bảo đảm chỉ những người thực sự đủ tiêu chuẩn và có uy tín mới được giới thiệu ứng cử.
Bên cạnh đó, báo chí, các đoàn giám sát liên ngành và chính cử tri cũng tham gia tích cực vào quá trình theo dõi, giám sát, từ khâu tiếp nhận hồ sơ, tổ chức các vòng hiệp thương cho đến vận động bầu cử đều được theo dõi chặt chẽ...
Một điểm mới đáng chú ý là phạm vi hiệp thương và giám sát đã được mở rộng xuống tới cấp xã, phường, giúp quy trình bầu cử gần dân hơn và gắn bó hơn với cử tri. Các phương thức giám sát cũng được đổi mới khi kết hợp giữa hình thức truyền thống và ứng dụng công nghệ số để theo dõi, phát hiện và xử lý vi phạm kịp thời.
TS. Trần Văn cho biết, các tiêu chí đánh giá ứng cử viên hiện nay cũng ngày càng được siết chặt và minh bạch hơn. Ngoài yêu cầu về mức độ tín nhiệm của cử tri tại nơi cư trú hoặc nơi công tác, việc đánh giá còn gắn với các tiêu chuẩn cụ thể về phẩm chất, năng lực, và nội dung chương trình hành động của từng ứng cử viên.
Nhờ sự kết hợp giữa hệ thống pháp lý chặt chẽ và cơ chế giám sát đa tầng, cùng với sự tham gia của các tổ chức xã hội và cử tri, quy trình bầu cử ngày càng minh bạch, hiệu quả và phản ánh sát hơn ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Đây là nền tảng quan trọng để cuộc bầu cử lựa chọn được những đại biểu thực sự xứng đáng với niềm tin của cử tri.
