Pháp luật các nước về quản lý tài sản số 3 trụ cột quan trọng trong định danh tài sản số của EU
Sự phát triển của tài sản số và công nghệ blockchain đang đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế nhận diện và quản lý thống nhất. Trong bối cảnh đó, Liên minh châu Âu (EU) được đánh giá là một trong những khu vực tiên phong khi từng bước hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý kết hợp giữa định danh điện tử, quản lý tài sản mã hóa và tiêu chuẩn định danh tài sản số.
Nếu trước đây định danh điện tử chủ yếu phục vụ việc xác thực danh tính của cá nhân và tổ chức trên môi trường số, thì sự phát triển của blockchain, tài sản mã hóa, token hóa tài sản và tài chính phi tập trung (DeFi) đã mở rộng phạm vi định danh sang cả tài sản số. Điều này đòi hỏi một cơ chế nhận diện thống nhất để bảo đảm khả năng quản lý, giám sát và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý cũng như giữa các quốc gia.
Đáp ứng yêu cầu đó, EU đã xây dựng hệ thống pháp lý dựa trên ba trụ cột gồm Quy định eIDAS 2.0 về định danh điện tử, Quy định MiCA về thị trường tài sản mã hóa và Digital Token Identifier (DTI) theo tiêu chuẩn ISO 24165.
eIDAS 2.0: Nền tảng của hệ sinh thái định danh điện tử
Một trong những dấu mốc quan trọng của EU là việc ban hành Quy định eIDAS 2.0, thiết lập khuôn khổ thống nhất về định danh điện tử và dịch vụ tin cậy trên toàn liên minh. Quy định này giúp các quốc gia thành viên công nhận lẫn nhau các hệ thống nhận dạng điện tử, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để các dịch vụ tin cậy được sử dụng trong các giao dịch và thủ tục hành chính.
Điểm nổi bật của eIDAS 2.0 là Ví định danh điện tử châu Âu (EUDI Wallet), cho phép công dân và doanh nghiệp lưu trữ, quản lý và sử dụng nhiều loại giấy tờ điện tử như giấy tờ tùy thân, giấy phép lái xe, bằng cấp, chứng chỉ nghề nghiệp và các thông tin xác thực khác trên cùng một nền tảng.
Ngoài chức năng xác minh danh tính, EUDI Wallet còn hỗ trợ chữ ký điện tử, con dấu điện tử, dấu thời gian điện tử, xác thực website và chia sẻ dữ liệu an toàn giữa khu vực công và khu vực tư. Đây được xem là nền tảng quan trọng để trong tương lai tích hợp các quyền tài sản và tài sản được token hóa vào cùng một hệ sinh thái số.
Mặc dù chưa điều chỉnh trực tiếp việc định danh tài sản số, eIDAS 2.0 đã giải quyết vấn đề cốt lõi là xác thực danh tính của các chủ thể tham gia giao dịch, vốn là nền tảng không thể thiếu trong quản lý tài sản số.
MiCA: Khung pháp lý đầu tiên về thị trường tài sản mã hóa
Nếu eIDAS tập trung vào định danh chủ thể thì Quy định MiCA (Quy định về thị trường tài sản mã hóa) lại đóng vai trò là nền tảng pháp lý đối với chính các loại tài sản mã hóa.
MiCA là khung pháp lý thống nhất đầu tiên của EU điều chỉnh toàn diện thị trường tài sản mã hóa. Quy định này phân loại các loại tài sản mã hóa, quy định nghĩa vụ công bố thông tin thông qua Sách trắng, trách nhiệm của tổ chức phát hành và điều kiện hoạt động của các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.
Việc thống nhất cách phân loại và quản lý giúp giảm sự khác biệt giữa các quốc gia thành viên, tăng tính minh bạch của thị trường và tạo điều kiện cho tài sản mã hóa được phát hành, giao dịch an toàn hơn.
Tuy nhiên, khi số lượng token ngày càng tăng và nhiều tài sản có thể tồn tại đồng thời trên nhiều blockchain, việc chỉ phân loại tài sản vẫn chưa đủ để đáp ứng yêu cầu quản lý. Đây cũng là lý do EU tiếp tục phát triển cơ chế định danh riêng cho từng tài sản số.
Digital Token Identifier: Mã định danh cho từng tài sản số
Bước tiến đáng chú ý nhất của EU là việc đưa Digital Token Identifier (DTI) vào hệ thống pháp luật thông qua Quy định Ủy quyền của Ủy ban châu Âu năm 2025. DTI là mã định danh duy nhất dành cho mỗi tài sản số, được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 24165. Có thể xem DTI là “chứng minh thư” của tài sản số, giúp mỗi token được nhận diện bằng một mã thống nhất trong toàn bộ hệ thống quản lý.
Theo quy định của EU, DTI được sử dụng trong hồ sơ công bố thông tin của tổ chức phát hành, báo cáo gửi cơ quan quản lý và các cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát thị trường. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể nhận diện chính xác từng tài sản số, hạn chế nhầm lẫn giữa các token có tên gọi tương tự hoặc cùng tồn tại trên nhiều blockchain. Đối với trường hợp một tài sản được phát hành đồng thời trên nhiều mạng blockchain khác nhau, EU áp dụng thêm mã định danh FFG DTI để nhóm các token có cùng bản chất kinh tế vào một nhóm định danh thống nhất. Cơ chế này giúp việc theo dõi, quản lý và trao đổi dữ liệu trở nên thống nhất hơn trong bối cảnh tài sản đa chuỗi ngày càng phổ biến.
Việc áp dụng DTI được đánh giá là bước tiến quan trọng bởi lần đầu tiên một khu vực pháp lý đưa cơ chế định danh chuẩn hóa đối với tài sản số vào văn bản quy phạm pháp luật, thay vì chỉ dựa vào địa chỉ hợp đồng thông minh hoặc thông tin kỹ thuật trên blockchain.
