Phân bổ nguồn lực dựa trên nguy cơ, yêu cầu nhiệm vụ và khả năng phòng ngừa tội phạm

Cơ bản tán thành với sự cần thiết đầu tư chương trình, ĐBQH Lê Trọng Hòa (TP. Quảng Ninh) cho rằng, việc tích hợp hai nhiệm vụ phòng, chống ma túy và phòng, chống tội phạm trong một chương trình là phù hợp, nhằm góp phần tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh và xử lý tội phạm.

Đại biểu Lê Trọng Hòa cho rằng, chương trình có phạm vi toàn quốc, thời gian thực hiện 10 năm, liên quan trực tiếp đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và đời sống của nhân dân. Do đó, điều quan trọng không chỉ là cần được đầu tư bao nhiêu nguồn lực mà là việc phân bổ nguồn lực vào đâu, giải quyết được những nguyên nhân nào làm phát sinh tội phạm và việc triển khai chương trình sẽ tạo ra được sự chuyển biến thực chất như thế nào đối với từng địa bàn?

Góp ý cụ thể vào nguyên tắc phân bổ nguồn lực, đại biểu Lê Trọng Hòa đề nghị, nghiên cứu bổ sung tiêu chí đánh giá nguy cơ tội phạm, nhất là đối với các địa bàn biên giới cửa khẩu vùng biển hải đảo và những tuyến giao thương quốc tế. Bởi theo đại biểu, một địa bàn có ít vụ án được phát hiện chưa chắc đồng nghĩa với địa bàn có ít nguy cơ về ma túy và tội phạm. Đối với tội phạm xuyên quốc gia, địa bàn có thể là nơi tổ chức vận chuyển, trung chuyển hoặc tiêu thụ. Những hoạt động này có mối liên hệ với nhau nhưng không nhất thiết diễn ra trong cùng một địa giới hành chính. Một đường dây ma túy có thể hình thành từ bên ngoài lãnh thổ, vận chuyển qua biên giới, lợi dụng các tuyến giao thông, cửa khẩu, cảng biển rồi tiếp tục đưa vào nội địa. Trong khi đó, công tác thống kê, đánh giá tình hình tội phạm và phân bổ nguồn lực thường gắn với từng địa phương, từng đơn vị thực hiện.

"Nếu chỉ căn cứ vào số vụ án đã phát hiện, số đối tượng bị bắt giữ hoặc số người nghiện được thống kê thì chưa phản ánh đầy đủ nguy cơ tội phạm trên từng tuyến và từng địa bàn...". Đặt vấn đề này, đại biểu Lê Trọng Hòa cũng phân tích, nếu lấy kết quả phát hiện tội phạm làm căn cứ chủ yếu để phân bổ nguồn lực có thể dẫn đến hai hệ quả. Thứ nhất, địa bàn có nguy cơ cao nhưng chưa phát hiện nhiều vụ việc có thể không được đầu tư tương xứng để phòng ngừa từ sớm, từ xa. Thứ hai, việc đánh giá địa bàn trọng điểm có thể thiên về xử lý những vụ việc đã xảy ra trong khi chưa quan tâm đầy đủ đến các điều kiện làm phát sinh tội phạm. Từ phân tích đó, đại biểu cho rằng, cần chuyển từ tư duy phân bổ nguồn lực chủ yếu theo số vụ việc đã xảy ra sang tư duy phân bổ nguồn lực theo nguy cơ, yêu cầu nhiệm vụ và khả năng phòng ngừa tội phạm.

Đại biểu Lê Trọng Hòa đề nghị, Chính phủ xây dựng bộ tiêu chí phân bổ vốn mang tính định lượng, công khai và có thể kiểm chứng, trong đó, chú trọng bốn yếu tố gồm: mức độ nguy hiểm, mức độ nguy cơ và tính chất phức tạp của tội phạm trên từng tuyến, từng địa bàn; đặc điểm địa lý, biên giới, cửa khẩu, vùng biển, hải đảo và hoạt động giao thương có liên quan; năng lực phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh tội phạm hiện có và những điều kiện còn thiếu cần được bổ sung; hiệu quả sử dụng nguồn lực đã được đầu tư và khả năng duy trì kết quả sau đầu tư.

Đại biểu nhấn mạnh, việc áp dụng các tiêu chí này cần bảo đảm khách quan, tránh phân bổ bình quân, dàn trải, đồng thời không làm giảm nguyên tắc ưu tiên đối với địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách.

Băn khoăn về tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách địa phương, ĐBQH Nguyễn Phi Hùng (TP. Đà Nẵng) cho rằng, phần lớn chi phí mua sắm thiết bị chuyên trách phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia là nhiệm vụ lớn. Việc giao tỷ lệ đối ứng như trong dự thảo Nghị quyết sẽ gây khó khăn cho địa phương, nhất là vùng biên giới, hải đảo. Đại biểu đề nghị, ngân sách Trung ương bảo đảm 100% kinh phí mua sắm trang thiết bị kỹ thuật chuyên trách; Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chủ động lồng ghép nguồn lực, không áp tỷ lệ đối ứng cố định trong vốn sự nghiệp.

ĐBQH Sầm Minh Hồ (Cao Bằng) đề nghị, nguồn vốn chương trình cần tập trung vào những mục tiêu có thời hạn, những vấn đề cấp bách, hạ tầng và năng lực còn thiếu, nhiệm vụ liên ngành có thể xác định rõ sản phẩm, chất lượng và kết quả tác động... Đại biểu cũng đề nghị, việc bố trí vốn cần đối chiếu từng nội dung, tránh chồng chéo hoặc tính hai lần trong cùng một hoạt động. Chính việc đầu tư có trọng tâm mới làm nên giá trị tăng thêm của chương trình.