Ông Trump muốn rót hàng trăm tỷ USD thẳng tới nhà khoa học thay vì các trường đại học

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố kế hoạch cải tổ cơ chế tài trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), theo đó sẽ chuyển một phần nguồn ngân sách khoảng 200 tỷ USD mỗi năm từ các trường đại học sang hỗ trợ trực tiếp các nhà khoa học, với mục tiêu thúc đẩy các đột phá khoa học và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Động thái này được dự báo sẽ tiếp tục gây sức ép đối với các trường đại học lớn vốn phụ thuộc đáng kể vào nguồn tài trợ nghiên cứu của liên bang.

Trong bản ghi nhớ vừa được công bố, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng (OSTP) Michael Kratsios cho rằng mô hình tài trợ nghiên cứu được xây dựng từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai không còn phù hợp trong bối cảnh khu vực tư nhân và lĩnh vực kỹ thuật đang đóng vai trò ngày càng lớn trong đổi mới sáng tạo.

“Trong 20 hoặc 30 năm qua, chúng ta đã trở nên quá trì trệ khi tiếp tục tài trợ cho cùng một loại nghiên cứu, theo cùng một cách và tại cùng những tổ chức như trước”.

“Để đảo ngược tình trạng trì trệ và khôi phục động lực tạo ra các đột phá, chính phủ liên bang phải tạo điều kiện để các nhà khoa học Mỹ có thể tập trung vào công việc nghiên cứu tốt nhất của mình”, ông Kratsios nhấn mạnh.

Theo định hướng mới, chính quyền sẽ giảm sự phụ thuộc vào các trường đại học lớn trong phân bổ kinh phí nghiên cứu, đồng thời tăng cường đầu tư cho các chương trình học bổng nghiên cứu sau đại học, như các chương trình của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF), mở rộng quy mô một số khoản tài trợ và tạo thêm các con đường phát triển nghề nghiệp ngoài môi trường học thuật truyền thống.

Ông Kratsios nhận định việc tài trợ nghiên cứu trong giới học thuật vẫn dựa trên những giả định của giữa thế kỷ XX, trong khi nhiều lĩnh vực đang đối mặt với tình trạng tốc độ đổi mới chậm lại, thể hiện qua số lượng đột phá y sinh và các loại thuốc mới được phê duyệt gần như không tăng.

Bản ghi nhớ đồng thời nhấn mạnh vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học. Theo ông Kratsios, các cơ sở nghiên cứu cần tích hợp AI vào quy trình làm việc và tiếp tục duy trì hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân sở hữu năng lực tính toán và đội ngũ kỹ thuật để phát triển, thử nghiệm các mô hình AI tiên tiến.

Trong khoảng 18 tháng qua, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm thúc đẩy AI và các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như điện toán lượng tử. Nổi bật là Genesis Mission do Bộ Năng lượng Mỹ khởi động từ tháng 2 nhằm tăng cường hợp tác công - tư, phát triển siêu máy tính và nâng cao năng lực tính toán quốc gia vào năm 2028.

Ông Kratsios cũng cho biết Mỹ sẽ dành khoảng 5 tỷ USD cho Genesis Mission để hỗ trợ các cơ quan nghiên cứu tìm nguyên nhân của các bệnh mạn tính kéo dài và thúc đẩy nghiên cứu phương pháp điều trị ung thư ở trẻ em.