Nước mắt in trên đá (Phần 1)
Truyện ngắn của Phạm Thuận Thành
Mặt trời từ từ bơi lên trên nền trời đầy mây mùa thu vượt khỏi rặng núi Yên Tử xa xa về phương đông. Mây đen bay tứ tán vội vã như lẩn trốn ánh hào quang mỗi lúc mỗi rực rỡ. Nhưng mây còn nặng lắm, đủ làm cho vầng dương trở nên nhợt nhạt như chiếc đĩa bạc. Chiếc đĩa bạc. Nhợt nhạt. Mỗi khi mây tản giãn ra thì vầng dương lại trở nên đỏ ối như quầng máu đậm đặc.
Vườn vải cổ thụ rộng mênh mông bên dòng sông vẫn tối âm u vì tán lá rậm rạp và vì màn sương đặc quánh phủ khắp lưng chừng trời. Vải đã qua mùa thu hoạch. Thỉnh thoảng bên một gốc cây còn sót lại đống vỏ ngả màu nâu đỏ sẫm bốc mùi ngòn ngọt hăng hắc. Toán lính cẩm y vệ lầm lụi giong hai người đi dưới tán cây. Xích tay xích chân. Mỗi bước đi lại rung lên tiếng xích va nhau. Người đàn ông tiều tụy nhưng dáng đi ngay ngắn. Người đàn bà tóc tai bơ phờ đi chuệnh choạng như chực ngã dúi vào gốc cây. Nhưng vẫn cố lê bước. Những bước đi cuối cùng.
 Minh họa của Thúy Hằng |
Đột ngột hiện ra ngôi chùa giữa vườn vải. Chùa hoang. Cửa rả đóng im ỉm. Cỏ mọc lan tận thềm. Lá vải khô rụng phủ dầy sân cổng. Chùa hoang vì chất chứa đầy sát khí. Toán lính dẫn hai người vào sân nghỉ ngơi. Bãi hành quyết đã dựng sẵn ngay ngoài cổng chùa kia rồi. Họ chờ quan giám trảm đi chuyến thuyền sau sắp đến. Sở dĩ quan giám trảm đến sau là thể theo nguyện vọng của người đàn ông sắp bị hành quyết trước khi chết được đến chiêm bái lần cuối đức vua và xin được chết cùng một nơi với người. Kẻ sắp bị hành quyết đã nhận thua tài thua trí thua mệnh nên quan giám trảm đã đắc ý y chuẩn và tâu xin thái hậu cũng y chuẩn cho. Và ngôi chùa càng chất chứa thêm nhiều sát khí.
Ngôi chùa trong vườn vải này vốn là cung Ngô phò mã thời Trần. Dải đất hai bên bờ sông Thiên Đức này thuộc về phò mã. Bên hữu nơi có cung phò mã là vườn vải, gọi là Lệ Chi Viên. Bên tả là nơi vui chơi của phò mã là vườn đào, gọi là Đào Viên. Trước khi trở thành Lệ Chi Viên và Đào Viên thì nơi đây chỉ là bãi sông bỏ hoang đầy lau lách và chồn hôi chuột chũi cư ngụ. Nơi bến sông có một gia đình thuyền chài kiêm lái đò họ Ngô. Bến Lai. Khách qua lại thưa vắng. Một lần có người khách Tàu đến bến sông thì trời đã tối đành xin nghỉ lại qua đêm. Hành lý chỉ mỗi thanh gươm và chiếc tay nải nhỏ. Ông chài mời khách ngủ trên chiếc chõng tre ở nhà ngoài. Vợ con ông ngủ trong gian chái, cách bức vách liếp. Còn ông ngủ ở thuyền. Nửa đêm ông chài chợt thấy ánh sáng lạ trong nhà liền trở vào xem có chuyện gì. Thì chẳng có chuyện gì. Ai nấy vẫn ngủ yên ở chỗ của mình. Chỉ có ánh sáng vẫn phát ra chói lọi trong tay nải người khách. Ông chài tò mò cởi ra xem. Đó viên ngọc dạ minh châu nhỏ. Khi ông chụm hai bàn tay che viên ngọc lại thì ánh sáng liền vụt tắt. Ông hiểu chỉ có da thịt người mới che được ánh sáng kỳ lạ của viên ngọc này. Lòng tham trỗi dậy. Ông đưa viên ngọc vào miệng rồi lặng lẽ ra thuyền.
Sáng sớm hôm sau người khách Tàu thấy tay nải khác dấu vội mở ra xem. Ngọc dạ minh châu không còn. Nơi bến sông vắng vẻ này còn ai khác ngoài vợ chồng ông chài. Người khách ban đầu còn ngọt nhạt xin gia chủ trả lại, sau thấy không thể van xin được lòng tham liền đưa cả hai vợ chồng ra giữa sông xuống tay hạ sát. Đoạn ngửa mặt lên trời nguyền ai nhặt được ngọc nhất định mắc vào họa sát thân.
Ngô Dẫn mới thiếu niên đã phải chịu cảnh mồ côi, một mình bám vào con thuyền và bãi sông mà sống. Một lần chàng đánh được con cá chép to. Đem luộc lên uống rượu. Ăn hết cá thấy một vật cứng rơi ra mâm. Nhặt lên xem thì là viên ngọc. Đem vào trong buồng thấy ngọc phát sáng. Biết là viên ngọc dạ minh châu liên thành của người khách Tàu mà cha mẹ đã liều chết giữ lại cho đất nước. Ngô Dẫn tự cứa da đùi cất ngọc vào để tránh lộ sáng nguy hiểm tính mạng. Rồi vào cung dâng vua. Vua Trần Duệ Tông được ngọc thích lắm liền gả công chúa Ngọc Bình cho. Lại cấp tiền dựng lầu gác nơi bến sông Lai cho vợ chồng phò mã. Thể theo nguyện vọng của phò mã, nhà vua chuẩn cấp đất hai bên bến sông thuộc quyền cai quản của Ngô Dẫn. Phò mã cho trồng vườn vải vườn đào biến hai bãi sông hoang hóa thành vườn cây quả tươi tốt.
Từ ngày trở thành phò mã thì Ngô Dẫn luôn là thượng khách của các hào phú và quan lại trong vùng. Tối ngày bài bạc rượu chè. Công chúa Ngọc Bình thấy phò mã sống hoang đàng nhiều lần khuyên giải. Phò mã đã không chuyển lại còn mạt sát công chúa thậm tệ. Ta vô học ư, nhưng ta vẫn là chồng nàng. Nàng là vợ ta thì chỉ nên biết chức phận hầu ta chứ không nên làm mẹ già của ta. Vợ là ai. Là cơm nguội cho ta đỡ đói. Là cái chổi cho ta chùi chân. Là cái bàn bốc cho ta vui vầy mỗi khi ta thích. Rõ chưa. Công chúa hận, sai người hầu về báo cho vua cha biết con người thô thiển không chịu học hành lễ nghĩa của phò mã. Vua cho gọi Ngô phò mã vào cung quở mắng. Phò mã không những không hối lỗi lại còn thách thức trả vợ hư về cung và đòi lại ngọc liên thành dạ minh châu. Vua trong lúc cả giận thét đao phủ lôi ra chém. Công chúa Ngọc Bình khóc lóc xin tha mãi vua mới đổi ý cho đi đày biệt xứ. Cung phò mã biến thành chùa. Chùa Vải như cách gọi dân dã trong vùng. Bến sông từ ngày Ngô Dẫn trở thành phò mã đã không còn khách qua lại ngoài đội thuyền rồng đưa đón phò mã và công chúa sang sông chơi vườn đào. Nay phò mã bị đi đày, cung điện biến thành chùa thì bến sông hoàn toàn hoang vắng.
* * *
Vậy mà gần trăm năm sau bến sông Lai lại có đoàn thuyền rồng đỗ lại. Không phải là thuyền ma của Ngô phò mã năm xưa mà là thuyền rồng thực của đức vua Lê Thái Tông. Nhà vua lên ngôi từ khi mới mười tuổi, luôn bị đám chú bác Hội thề Lũng Nhai của tiên đế vây bọc o bế. Nay vua đã trưởng thành, đã cầm chính vững vàng, là lúc thực thi nền văn trị theo gương người xưa và lời răn bảo của thầy học Nguyễn Trãi. Tiếc rằng thầy học chán cảnh quan trường, nhận chức Đông Bắc đạo mà mấy năm chẳng về kinh hội triều. Khi còn ở kinh, người từng than quan triều chẳng phải ẩn chẳng phải vì, đến viên thái giám Lương Đăng còn dám lên mặt giảng nhạc lễ với một vị thái học sinh, một quân sư bày mưu tính kế đánh đâu được đấy. Đơn giản vì đó chỉ là kế khiêu khích của đám huynh đệ Lũng Nhai. Vua cũng chỉ còn biết cách cho thầy ra ngoài, về Côn Sơn và ở đó lại chịu cảnh ẩn chẳng phải quan triều chẳng phải. Sau khi trừ được hai trọng thần lộng quyền Lê Ngân, Lê Sát, đám huynh đệ Lũng Nhai đã giảm o bế, nhà vua đã cho tu sửa Văn Miếu, học đường khắp các phủ huyện, lại mới tổ chức khoa thi tiến sĩ lấy đỗ mấy chục nhân tài đủ cả tam khôi, chính bảng, phụ bảng. Thời của nền văn trị đã vững. Nhà vua quyết định đi duyệt thủy quân ở miền Đông Bắc và để có dịp thuyết phục thầy học trở lại kinh thành ở cạnh vua bày định chính sách. Một tuần thầy trò vua tôi bên nhau tâm đầu ý hợp. Sau thời võ đế giành nước trên lưng ngựa ắt phải là thời văn đế khôi phục và phát triển nguyên khí đất nước. Bày mưu đánh trận đâu phải là thực tài của thầy. Thực tài của thầy ở việc kinh bang tế thế kia. Vua trẻ biết thầy ở ẩn chẳng phải quan triều chẳng phải là để tĩnh tâm bàn định chính sách trị bình, như khi xưa ở gần Hoàng Phúc là để có thời gian và cơ hội nghĩ cho chín kế sách bình Ngô. Quả nhiên thầy không nguội lòng giúp nước. Danh nghĩa thần tử, thầy đã có những lời tâm huyết bày tỏ nỗi lòng ơn vua chịu cho người ra tay thi thố tài năng. Ngay chiều nay chia tay thầy đã cho người thiếp yêu Nguyễn Thị Lộ theo thuyền vua về kinh trước để thu xếp phủ đệ, còn thầy ở lại thu xếp việc nhà và việc Đông Bắc đạo rồi sẽ về kinh vào tuần sau.
Đoàn thuyền ngự vừa rời bến Côn Sơn một đoạn sông, mới từ cửa Lục Đầu Giang rẽ vào sông Thiên Đức thì nhà vua bỗng cảm thấy khó chịu. Viên chỉ huy Trịnh Khả vội ra lệnh cho thuyền đi nhanh, cố gắng ngay trong đêm kịp về đến kinh thành để thuốc thang đầy đủ. Trịnh Khả lo lắm. Khi đoàn thuyền ngự đi đúng vào ngày bảy, ngày kiêng kỵ chớ đi ngày bảy. Hôm nay về lại đúng ngày ba, cũng là ngày kiêng kỵ chớ về ngày ba. Hôm đi thuyền đã mắc cạn ở Bồng Lai, quân đẩy không được, Trịnh Khả không dám can vua quay về vì hành trình không hanh thông. Vua nóng lòng đón thầy học về giúp dập. Đoàn thuyền rồng nặng nề vừa bắt được tốc độ thì trời bất thần nổi giông gió mù mịt, liền đó là mưa rào xối xả trắng trời trắng đất. Vua xây xẩm, ngây ngấy sốt. Ngài bảo Trịnh Khả:
- Trước mặt là bãi Lệ Chi Viên, xưa là cung Ngô phò mã nhà Trần, mưa gió thế này còn lâu mới tạnh, ta hãy nghỉ lại đêm nay, sáng mai về cung cũng được.
- Muôn tâu, bệ hạ có cơ cảm mạo, ta nên mau về kinh để còn thuốc thang chứ ạ.
- Ta đang trai tráng, gió máy cảm mạo xoàng thế này có hề gì. Hãy xem quân tướng chèo thuyền ngược nước ngược gió vất vả thế nào kìa. Đi thâu đêm chắc gì đã kịp về kinh. Với lại, tối tăm gió mưa thế này nhỡ mắc cạn ở đâu đó chả khốn hơn ư.
Trịnh Khả đành lệnh cho thuyền đỗ lại bến sông Lai, lòng thầm cầu trời khấn Phật đừng để xảy ra chuyện gì bất trắc trong đêm. Trước khi đi nghỉ, Trịnh Khả còn căn dặn hai viên thái giám Đinh Phúc, Đinh Thắng phải thay nhau thức trông chừng sức khỏe nhà vua, nếu có gì khác phải báo ngay. Trịnh Khả sốt ruột không dám đi nằm, thân đi kiểm tra lính cấm vệ túc trực quanh chùa. Mưa gió dữ khác thường. Lúc nãy từ thuyền đi vào chùa nhà vua lại ngấm thêm mấy giọt mưa thốc vào. Với người khỏe vài giọt mưa chả hề hấn gì, nhưng với nhà vua đang khó người thì lại là chuyện khác. Vua có mệnh hệ gì thì người chỉ huy cấm binh là ông đi cũng sao khỏi tránh được trọng tội. Nhưng tội do trời thì cưỡng làm sao đây. Hồi trẻ ông dám một mình một dao đội cỏ bơi sông lọt vào doanh trại giặc Minh cướp được hài cốt tổ phụ tiên đế mang về ông có sợ đâu. Nhưng lần này thì sợ. Sợ mệnh trời. Quả nhiên chưa kịp về phòng đã thấy thái giám Đinh Thắng chạy đến báo vua trăn trở vật vã, mồ hôi ra như tắm. Qua phòng quan Lễ nghi học sĩ, nghĩ chỉ có bà là phụ nữ nên ông gọi theo hầu vua. Lễ nghi học sĩ đã đi nằm, nghe tin vội theo ngay, mình chỉ mặc đồ trong khi đi ngủ. Trịnh Khả xin vua cho rời thuyền về kinh ngay. Vua lắc đầu. Và muốn xoa bóp chân tay vì như có kiến bò bên trong rất khó chịu. Trịnh Khả nhờ Lễ nghi học sĩ săn sóc vua. Lại dặn hai thái giám và viên phó quan túc trực, còn mình lấy người tức tốc về kinh đón ngự y ngay lúc ấy.
(Số sau đăng hết)
