NÚI VỠ (Phần cuối)
Truyện ngắn của Tống Ngọc Hân
 Minh họa của Đặng Hồng Quân |
Lúc hết rượu, hết say, anh lại hơn Cay ở chỗ anh nói gì cũng đúng, cũng phải. Cái hồ Séo Tỷ này còn nằm trên lưng núi, chứ cái Can Hồ còn nằm luôn trên đỉnh núi Con Rùa kia cơ. Còn khủng khiếp hơn nhiều. Thủy điện làm là để cho dân cơ mà. Đời mình chịu thiệt thòi thì đến đời con Sênh, thằng Ly và con cháu chúng nó mới khá được.
Một chiều đi lấy cỏ trâu về không thấy con Sênh nằm ngửa trên giường soi gương như mọi khi nữa. Cay tức tốc sang nhà trưởng bản. Trưởng bản đang trần lưng đuổi lợn. Tại sao lại dồn nó, giết thịt à? Không, cho vào chuồng. Trời ạ, con lợn thả rông từ lúc lọt bụng mẹ tới giờ, nhốt vào chuồng làm sao nó nghe, nó chả phá ra. Biết thế nhưng phải nhốt, nếu không nó phá vườn người ta. Nhắc đến việc con Sênh đi mất. Trưởng bản lặp lại lời Cay, bảo tối nó sẽ về. Nó như con lợn đang thả rông, giờ bị giam lỏng trong cái khu định cư mới này cũng cuồng chân thôi mà.
Tối cũng chẳng thấy nó về. Đi hỏi thì mới biết cả bản định cư có năm đứa con gái trạc con Sênh đi mất hút. Ba đêm không thấy con về. Cay sợ quá. Còn sợ hơn cái đêm trong giấc mơ núi vỡ. Cả đêm, hai vợ chồng thức kiểm điểm nhau. Vợ Cay cãi, nó không mắng con Sênh câu nào cả. Không ai mắng sao tự nhiên nó bỏ đi? Hay mày đánh con mèo trước mặt nó? Có đánh con mèo, nhưng đánh trong bếp. Sáng ra lên rừng tìm. Khóm lá ngón già câng từng bụi đang lấp lánh vàng hoa, từng chùm từng chùm ve vẩy trong gió ra chừng thanh tao lắm. Xuống suối. Suối cạn khô khát, những hòn đá to lù lù đang chìa lưng sưởi nắng. Ra đường, ai ai cắm mặt đăm chiêu. Lên chợ. Chợ tan rã rượi, khách khứa vắng teo. Cứ thoáng thấy cái bóng quần bò là hai vợ chồng lại lao đến. Mông cũng giống mông, chân cũng giống chân nhưng cái mặt không phải mặt đứa con gái mình đứt ruột đẻ ra. Muốn khóc mà không khóc được. Vợ Cay ngồi phệt xuống sân nhà thờ thõng thượt hai tay, không buồn lanh với sợi, buông xuôi mọi thứ trong tiếng chuông cuối ngày chơi vơi, vội vã. Cay gục đầu trong cái quán rượu bé tí. Ai hỏi mới dám ngẩng lên, lí nhí. Tìm con. Lúc ấy Cay mới nhớ. Đêm trước, trong giấc mơ, Cay đã đánh con.
Hai vợ chồng Cay héo hon ruột gan. Bây giờ, người ta lừa con gái đi bán nhiều lắm. Tổ cha đứa không đẻ đau, không nuôi dưỡng, rình con gái người ta lớn lên là cướp đi, bán lấy tiền ăn tiêu. Tao mà tóm được, tao bóp chết. Cay hình dung cái bọn bắt người như cái lão buôn chó ngoài thị trấn với cái lồng sắt hôi thối và những sợi dây thừng bẩn thỉu. Cay chỉ biết hình dung thế thôi chứ không dám chửi ra mồm. Bản định cư, nhà nhà khít khịt, dựa vào nhau cho bớt chênh vênh trên sườn núi. Đến tiếng hắng giọng còn nghe rõ. Cay phải ý tứ lắm để kìm tiếng gầm gào bực tức cứ từng cơn trỗi lên trong họng. Mấy đứa em thiếu chị, ra vào ngơ ngác. Không khí cả bản cứ chìm xuống và nhạt nhẽo như người ta thả vào nồi nước một cục đá chứ không phải nắm muối. Ông trưởng bản đi từng nhà, khua khoắng, động viên mỗi nhà vài câu. Rồi đâu lại vào đấy. Nỗi ấm ức cứ cồn quặn. Đến lúc con vợ thằng Páo kêu lên. “Về bản cũ thôi, về thôi. Cứ thế này nó bắt hết con. Cứ thế này thì chết đói, chết khát”. Như rừng khô bén lửa. Cả bản tái định cư đang đêm rầm rầm thu dọn đồ đạc về bản cũ. Cả những hộ không có con bị bắt bán cũng về. Nhớ nhà cũ, nhớ đất, nhớ, nương, nhớ ruộng lắm rồi. Về thôi, có chết cũng chết ở San Hồ. Trưởng bản dùng tay cản người. Sức của đôi tay lúc này chả có ý nghĩa gì. Trong đêm, từ lớn đến bé, từ già đến trẻ, lục tục cõng muối, cõng gạo tìm về bản cũ. Chỉ còn lại nhà Cay và gia đình trưởng bản. Trưởng bản giục. Cậu phải nghĩ cách ngăn mọi người lại, phải đi báo cán bộ Chinh và chính quyền thôi. Bụng Cay như có người cầm dao cứa. Một nhát cứa vì mất con, lại một nhát sâu hơn vì thứ gì đó còn lớn hơn cả máu mủ vừa mất đi. Chẳng biết tin vào ai nữa. Ngay cả anh Chinh.
Cơm đắng, rau chát. Một lũ người cắm đầu cắm cổ ăn, không ai nói với ai câu nào. Vợ Cay thì cứ lấm lét ngó ra con đường vắng teo trước mặt. Con đường mới, cỏ vừa kịp nát. Ăn đi. Nhìn cái gì. Cay vô cớ hằn học với vợ. Vợ Cay mắt ngấn nước, cố và hết bát cơm rồi đi ra ngoài. Bọn trẻ con nhìn bố như nhìn thầy cúng đuổi ma. Cay quăng bát xuống cái mâm gỗ, đi ra sân, quát vợ. Vào nhà, ra đường cho nó bắt đi à? Thích đi làm vợ người ta lắm à? Vợ Cay đi vào nhà. Bọn trẻ con ngồi thu lu mỗi đứa một xó. Có đứa gục vào bó lanh, ngủ rũ không dám lên giường.
Trong nhà nhìn ra, thấy trăng trốn tìm với mây. Trời lạnh, càng lạnh. Cay chỉ tay lên trăng mà xỉa xói. Đừng tưởng ở đây đã yên. Nó mà vỡ thì cũng xóa sổ hết. Trăng ngơ ngác như không hiểu gì. Mày còn nhìn cái hồ nước ấy rõ hơn tao. Cay lẩm rẩm. Trăng đần đuội một lúc rồi chui tụt vào mây, trả cho trời một quầng tối nhợt nhạt.
Cay lầm lụi trở về bản cũ. Từ xa, mùi suối, mùi nương, mùi chàm, mùi con đường đầy phân gia súc, những thứ mùi thân thuộc đã lao thẳng vào ngực Cay và bồi hồi sục sạo trong ấy. Mới có mấy tháng mà dường như cả mấy mươi năm cách xa. Cay lặn lội đi từng nếp nhà cũ, từng căn bếp có khói. Cay nói bằng gan ruột chứ không phải bằng lưỡi. Cay tưởng mình là anh Chinh.
Hôm sau, được quản lý công trường cho phép, dân San Hồ xếp một hàng dài ngay ngắn đi tham quan hồ thủy điện trên núi, hệt như khách ở xa về. Cay đã học cái cách làm của anh Chinh. Cái cách khiến con dân phải hoảng sợ chính cái nơi chôn rau cắt rốn của mình. Sợ chính mảnh đất cắm dùi cha ông, tổ tiên để lại. Sợ những kỷ niệm xương máu và mặn chát mồ hôi. Có sợ thì mới rũ bỏ được mà đi. Có sợ mới không dám ngoảnh đầu lại tiếc nuối và so bì. Có sợ mới yên tâm mà bắt đầu với cuộc sống mới. Cách ấy tuy có tàn nhẫn. Nhưng để thay đổi một thứ gì đó quá đỗi lớn lao, không tàn nhẫn không được.
Những cái đầu đội mũ chàm từ từ trồi lên từ vạt mua đất, ngó sang mặt đập và những cái cửa xả lũ. Lần lượt. Lần lượt. Cả trẻ già trai gái, thấy rồi nhé. Ai nấy mặt cắt không còn giọt máu trước cái mênh mông vô bến bờ của hồ nước trên núi. Đi lên bằng chân. Lúc xuống người ta hoang mang đi cả bằng tay cho chắc. Sợ đến rụng rời. Sợ đến hết đời. Đi thôi. Đi thôi. Nó mà tràn xuống thì chẳng còn gì nữa cả. Một đứa trẻ lên sáu hỏi mẹ. Nả ơi, sao người ta đựng nước trên nóc bản mình? Mẹ run xình xịch, răng va vào nhau. Người Mông, cả đời chắt chiu từng giọt nước hiếm hoi cho từng gốc ngô, cọng rau, cây lúa. Nước quý lắm vì nước hiếm lắm. Thế nên trước biển nước mênh mông dường kia, ai ai cũng sợ.
Đoàn người áo chàm nhốn nháo về bản, chẳng hàng chẳng lối gì cả. Người San Hồ ở cao thế này rồi. Thế mà cái hồ nước còn ở cao hơn. Và cũng cái giờ gà lên chuồng tìm chỗ ngủ, mọi người lục tục ra đi. Lần này là đi hẳn. Đàn ông khóc bằng đôi bàn tay nắm chặt. Đàn bà khóc bằng cái lưng thêm một lần còng rạp xuống. Không ai chảy một giọt nước mắt nào nữa. Seo Tỷ thành đáy hồ người ta chả khóc thì San Hồ khóc gì chứ? Tiếng mõ trâu lạ đường lốc cốc không đều.
Thầy cúng về cúng đất mới. Cúng một trâu, nước vẫn chưa về khe. Cúng hai trâu, trẻ con vẫn ốm, khóc ngằn ngặt. Cúng mãi đất mới vẫn chưa thành đất quen. Cúng mãi chưa hết mộng mị. Cúng mãi người vẫn chưa về. Cúng hết lợn, hết gạo, hết rượu rồi. Điện vẫn chưa thấy.
Con Sênh và đám bạn gái đi biệt tăm. Những đứa gái ngẩng mặt thấy núi, cúi đầu thấy suối, sao cưỡng lại được giấc mơ điện sáng, nhà cao tầng, chợ ăm ắp hàng hóa. Trong cái mới tăm tối, cái cũ càng chói lòa. Đêm đêm, sau những nhọc nhoài mưu sinh, người ta vẫn giật mình thảng thốt vì những tiếng kêu cứu hoảng loạn. Nước vỡ rồi… chạy đi bà con ơi. Mỗi lần nghe thấy thế, Cay lại phá cửa lao ra ngoài. Trăng rờn rợn dâng đầy như nước khắp lòng thung.
