Nông nghiệp xanh phải bắt đầu từ nhận thức của nông dân
Hướng tới mục tiêu Net Zero, nông nghiệp xanh không chỉ là một khẩu hiệu mà là một hành trình thực sự, bắt đầu từ nhận thức của nông dân – những người giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng nền nông nghiệp bền vững, giảm phát thải và nâng cao giá trị nông sản Việt.
Tại tọa đàm “Hướng tới mục tiêu Net Zero – Cơ hội và thách thức” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều 17/10, Chuyên gia nông nghiệp – TS. Nguyễn Đăng Nghĩa cho biết, trong những năm qua, Việt Nam đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong việc thực hiện cam kết Net Zero. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu này, nền nông nghiệp nước ta vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro về phát thải.
.jpg)
TS. Nguyễn Đăng Nghĩa bày tỏ lo ngại khi lượng phát thải nhà kính trong nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020 đã tăng gấp đôi. Sự phát triển nhanh chóng này kéo theo nguy cơ gia tăng đáng kể khí nhà kính. Giá nhiều nông sản như lúa, cà phê, sầu riêng, rau xanh… tăng cao, cùng với việc xuất khẩu mở rộng, đã khiến mức tiêu thụ và phát thải tăng theo. Chỉ riêng lượng tiêu thụ lúa gạo trong nước đã tăng từ 10 triệu tấn lên 12 triệu tấn, kéo theo lượng khí thải lớn hơn.
Phần lớn nông dân hiện nay tham gia các chương trình giảm phát thải chủ yếu nhờ hỗ trợ từ doanh nghiệp, thông qua trợ giá, phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật, chứ chưa thực sự nhận thức được lợi ích bền vững. “Nông dân cần nhìn thấy tác động thực tế để tự nguyện tham gia, bởi trăm hay không bằng thấy,” ông Nghĩa nhấn mạnh.
Chuyên gia cũng chỉ ra thực trạng nhập khẩu phân bón hữu cơ tràn lan, khiến Việt Nam “trở thành bãi rác của thế giới”. Trong khi đó, nhiều nông dân vẫn ưa chuộng phân bón ngoại, bỏ qua các sản phẩm trong nước vốn đã đạt chuẩn và chất lượng tương đối tốt.
Để giảm phát thải nông nghiệp hiệu quả, theo TS. Nguyễn Đăng Nghĩa, cần siết chặt thể chế, chuẩn hóa tiêu chuẩn phân bón và triển khai chính sách khuyến khích nông dân cùng doanh nghiệp áp dụng các mô hình canh tác phát thải thấp. Nếu không, lượng phát thải từ nông nghiệp sẽ tiếp tục tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến nỗ lực Net Zero quốc gia.
Dù ngành lúa gạo Việt Nam đang ghi nhận nhiều thành tích xuất khẩu ấn tượng, đây vẫn là lĩnh vực sử dụng nhiều nước, thuốc hóa học và phân bón nhất, đồng thời cũng phát thải nhiều nhất. “Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không thể chỉ dựa vào phong trào hay khẩu hiệu, mà phải đi vào thực chất, gắn với lợi ích thiết thực của người nông dân. Chỉ khi họ thấy lợi ích trực tiếp, nông nghiệp xanh mới thực sự bền vững”, TS. Nguyễn Đăng Nghĩa nhấn mạnh.
