Nông dân Đồng Tháp thay đổi tư duy canh tác nhờ chương trình Stewardship

Tiếp cận tri thức mới, nông dân tự tin làm chủ kỹ thuật

Stewardship là chương trình hợp tác kéo dài từ năm 2021 đến 2026, hướng đến mục tiêu hỗ trợ nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm; đồng thời giảm lạm dụng hóa chất, nâng cao chất lượng nông sản và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu ngày càng khắt khe.

Chương trình cũng nhằm vai trò gắn kết các tác nhân trong chuỗi giá trị, từ nông dân, đại lý, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý, để cùng xây dựng mô hình sản xuất bền vững.

Từ năm 2022 đến 2025, chương trình đã tổ chức 121 lớp tập huấn dành cho nông dân, đại lý kinh doanh thuốc và cán bộ địa phương. Không chỉ học lý thuyết, nông dân còn được thực hành trực tiếp tại ruộng, áp dụng phương pháp “4 đúng” (đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách) và được hướng dẫn kỹ thuật phun thuốc bằng drone - công nghệ đang trở thành xu hướng trong nông nghiệp chính xác.

Chương trình cũng cấp phát 4.750 bộ đồ bảo hộ cá nhân (PPE) giúp nông dân bảo đảm an toàn khi pha chế và phun thuốc.

Theo kết quả khảo sát sau các lớp tập huấn, hơn 80% học viên cho biết nhờ tham gia chương trình, họ đã thay đổi nhận thức và hành vi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chuyển từ thói quen “dựa vào kinh nghiệm” sang áp dụng nguyên tắc an toàn và khoa học.

Hình thành các mô hình canh tác có trách nhiệm

Một trong những điểm nhấn của Stewardship Đồng Tháp là xây dựng các mô hình sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả trên cây trồng chủ lực của tỉnh như lúa, rau màu, hoa cảnh, xoài, sầu riêng, ớt và cây có múi. Những mô hình này đóng vai trò “hạt nhân” lan tỏa, giúp các hộ nông dân trong cộng đồng quan sát, học tập và nhân rộng.

Năm 2025, hai mô hình được triển khai tại xã Tân Phước (nay là xã An Phước) và xã Long Thuận (nay là xã Long Phú Thuận), mở rộng diện tích canh tác an toàn trên lúa và rau màu.

Tính đến nay, chương trình đã phát triển 8 mô hình với tổng diện tích 482,7ha, thu hút 689 hộ nông dân tham gia. Nông dân tham gia được tập huấn định kỳ 4 buổi/vụ (3 buổi lý thuyết và 1 buổi thực hành) và được cung cấp 6 sổ tay IPM nhằm hỗ trợ việc ứng dụng kỹ thuật trong thực tế.

Hơn 21,5 tấn bao bì thuốc được thu gom đúng quy trình

Cùng với nâng cao kỹ thuật canh tác, Stewardship Đồng Tháp đặc biệt chú trọng bảo vệ môi trường. Đến nay, 55 cặp thùng thu gom và một kho lưu trữ tập trung đã được lắp đặt để hỗ trợ nông dân xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng. Qua 44 đợt thu gom, hơn 2.280 nông dân tham gia, xử lý đúng quy trình 21,5 tấn bao bì.

Đây con số không nhỏ đối với một địa phương sản xuất nông nghiệp quy mô lớn như Đồng Tháp. Việc thu gom có hệ thống này không chỉ giảm phát thải ra môi trường mà còn giúp bà con hình thành thói quen canh tác có trách nhiệm, đặc biệt là trong các vùng sản xuất tập trung.

Truyền thông mạnh mẽ, lan tỏa thay đổi sâu rộng

Công tác truyền thông cũng được triển khai mạnh mẽ với hàng nghìn sổ tay, tờ rơi, poster, quạt truyền thông và hệ thống pano đặt tại các vùng sản xuất trọng điểm. Nhờ vậy, hơn 80% nông dân và đại lý được khảo sát cho biết họ đã thay đổi hành vi, giảm lạm dụng thuốc và chú trọng bảo vệ môi trường hơn trước.

Sau bốn năm, có thể thấy Stewardship Đồng Tháp không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, mà còn tạo ra một thế hệ nông dân tự tin, chủ động và có trách nhiệm hơn với mảnh ruộng của mình.

Những chuyển biến rõ nét trong thói quen canh tác đã góp phần giảm lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao chất lượng nông sản theo hướng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu; đồng thời khẳng định vai trò ngày càng lớn của nông dân, đặc biệt là phụ nữ nông thôn, trong hành trình xây dựng nền nông nghiệp xanh, an toàn và bền vững.

Chương trình Stewardship Đồng Tháp, do CropLife phối hợp Cục Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp tổ chức, đang bước vào giai đoạn cuối, tiếp tục xây dựng một cộng đồng nông dân được “trao quyền” - những người tự tin áp dụng tri thức mới, chia sẻ kinh nghiệm và trở thành tác nhân lan tỏa thực hành nông nghiệp có trách nhiệm.