Những kỳ thi khó nhất thế giới và cuộc đua của hàng triệu người trẻ

Mỗi năm, hàng triệu người trên thế giới bước vào những kỳ thi được xem là khắc nghiệt nhất hành tinh. Từ kỳ thi tuyển sinh đại học Gaokao ở Trung Quốc đến kỳ thi công vụ UPSC của Ấn Độ hay kỳ thi cấp phép hành nghề y khoa tại Mỹ, những kỳ thi này không chỉ đòi hỏi khối lượng kiến thức đồ sộ mà còn là phép thử đối với sức bền tâm lý, khả năng tư duy và ý chí của người tham gia. Tỷ lệ vượt qua thường rất thấp, nhưng phần thưởng dành cho người thành công lại vô cùng lớn.

Dưới đây là những kỳ thi khắc nghiệt nhất thế giới, theo tổng hợp của Study International:

Kì thi đại học ở Trung Quốc

Trong danh sách những kỳ thi khó nhất thế giới, kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia Trung Quốc (Gaokao) luôn được nhắc đến đầu tiên. Được tổ chức hàng năm, Gaokao là cánh cửa quyết định tương lai học tập của hàng triệu học sinh.

Kỳ thi kéo dài trong hai ngày với các môn bắt buộc như Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ cùng các môn tự chọn theo định hướng nghề nghiệp. Mỗi năm có hơn 13 triệu thí sinh tham gia, và chỉ có chưa đến 0,25% thí sinh đủ điều kiện vào những trường đại học danh giá nhất Trung Quốc. Áp lực cạnh tranh khiến nhiều học sinh phải dành nhiều năm chuẩn bị, còn các gia đình cũng đặt kỳ vọng rất lớn vào kết quả thi.

Không chỉ Trung Quốc, Hàn Quốc cũng có một kỳ thi được xem là mang tính quyết định tương tự. Kỳ thi Năng lực học tập đại học, thường được gọi là Suneung, được coi là sự kiện quốc gia. Vào ngày thi, nhiều cơ quan điều chỉnh giờ làm việc, các chuyến bay được hạn chế trong thời gian thi nghe tiếng Anh nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho thí sinh.

Ấn Độ và những kỳ thi có tỷ lệ cạnh tranh thuộc hàng cao nhất thế giới

Ấn Độ nổi tiếng với nhiều kỳ thi có mức độ cạnh tranh cực cao. Kỳ thi tuyển sinh vào các Viện Công nghệ Ấn Độ (Joint Entrance Examination Advanced – JEE Advanced) được xem là một trong những bài kiểm tra khó nhất dành cho học sinh trung học. Đây là cánh cửa duy nhất để vào hệ thống Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT) - nơi đào tạo nhiều kỹ sư và doanh nhân hàng đầu thế giới.

Năm 2024, chỉ khoảng 26,8% trong hơn 180.000 thí sinh dự thi vượt qua kỳ thi này.

Một kỳ thi khác cũng nổi tiếng không kém là Kỳ thi Dịch vụ Công Liên bang Ấn Độ (Union Public Service Commission - UPSC). Đây là kỳ thi tuyển chọn công chức cấp cao cho các cơ quan như Cơ quan Hành chính Ấn Độ (IAS), Cơ quan Ngoại giao Ấn Độ (IFS) và Cảnh sát Ấn Độ (IPS). Tỷ lệ thành công chỉ khoảng 0,2%, khiến UPSC trở thành một trong những kỳ thi cạnh tranh nhất thế giới.

Trong lĩnh vực kỹ thuật, Kỳ thi Năng lực Sau đại học ngành Kỹ thuật (Graduate Aptitude Test in Engineering - GATE) dành cho sinh viên kỹ thuật muốn học lên cao học tại Ấn Độ cũng được đánh giá rất khó. Năm 2024, chưa đến 20% số thí sinh dự thi đạt yêu cầu.

Những “ngọn núi” lớn trong lĩnh vực tài chính, công nghệ và luật pháp

Đối với giới tài chính toàn cầu, Chứng chỉ Chuyên gia Phân tích Tài chính Công chứng (Chartered Financial Analyst - CFA) được coi là tiêu chuẩn vàng. Chương trình gồm ba cấp độ với tỷ lệ đỗ ở cấp độ đầu tiên thường chỉ quanh mức 40%. Để hoàn thành toàn bộ chương trình, nhiều ứng viên phải mất từ ba đến bốn năm học tập và làm việc liên tục.

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, Chứng chỉ Chuyên gia Mạng Cisco cấp cao (Cisco Certified Internetworking Expert - CCIE) được xem là một trong những chứng chỉ khó nhất thế giới, với tỷ lệ đỗ ước tính chỉ khoảng 26%. Ngoài bài thi lý thuyết, ứng viên phải vượt qua bài thi thực hành kéo dài tám giờ liên tục để chứng minh khả năng xử lý các hệ thống mạng phức tạp.

Ngành luật cũng có những “cửa ải” nổi tiếng. Kỳ thi Luật sư bang California (California Bar Exam) từ lâu được đánh giá là kỳ thi luật khó nhất nước Mỹ. Người dự thi không chỉ phải vượt qua bài kiểm tra kéo dài hai ngày mà còn phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về đạo đức nghề nghiệp và lý lịch cá nhân.

Tại Malaysia, Chứng chỉ Hành nghề Luật (Certificate in Legal Practice - CLP) cũng được biết đến với tỷ lệ đỗ thấp. Năm 2024, chỉ khoảng 200 thí sinh vượt qua kỳ thi này.

Hành trình trở thành bác sĩ không hề dễ dàng

Y khoa là lĩnh vực đòi hỏi những tiêu chuẩn đánh giá đặc biệt nghiêm ngặt. Tại Mỹ, sinh viên muốn hành nghề phải vượt qua Kỳ thi Cấp phép Hành nghề Y khoa Hoa Kỳ (United States Medical Licensing Examination - USMLE) - gồm ba giai đoạn kiểm tra khác nhau, bao quát nhiều chuyên ngành y khoa và kéo dài tổng cộng hàng chục giờ. Đây được xem là một trong những kỳ thi khó nhất đối với sinh viên ngành y trên thế giới.

Trong khi đó, tại Australia, Anh và Ireland, những người muốn theo học các chương trình đào tạo bác sĩ sau đại học phải tham dự Kỳ thi Tuyển sinh Y khoa Sau đại học (Graduate Medical School Admissions Test - GAMSAT). Bài thi kết hợp kiến thức khoa học tự nhiên với khả năng tư duy phản biện, phân tích và viết luận, khiến nhiều thí sinh phải chuẩn bị từ sáu tháng đến một năm.

Không chỉ kiểm tra kiến thức

Một số kỳ thi nổi tiếng bởi tính đặc thù hơn là khối lượng kiến thức.

Kỳ thi Chuyên gia Rượu vang Bậc thầy (Master Sommelier Diploma Exam) yêu cầu thí sinh xác định niên vụ, giống nho và vùng sản xuất chỉ bằng việc nếm thử. Tỷ lệ đỗ trung bình chỉ khoảng 10%.

Tại Đại học Oxford (Anh), kỳ thi Học bổng All Souls (All Souls Prize Fellowship Exam) được tổ chức từ năm 1878 nhằm tìm kiếm những bộ óc xuất sắc trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Mỗi năm chỉ khoảng hai ứng viên được lựa chọn từ hơn 150 người dự thi.

Trong khi đó, bài kiểm tra tuyển chọn của tổ chức Mensa International chỉ dành cho những người đạt điểm nằm trong nhóm 2% cao nhất của các bài kiểm tra IQ tiêu chuẩn hóa, khiến số người đủ điều kiện tham gia rất hạn chế, chỉ khoảng 0,02%.

Phần thưởng xứng đáng

Điểm chung của những kỳ thi khó nhất thế giới là tỷ lệ cạnh tranh rất cao, áp lực lớn và yêu cầu tư duy vượt xa việc ghi nhớ kiến thức. Tuy nhiên, đây cũng là những cánh cửa dẫn người trẻ tới các trường đại học danh tiếng, vị trí nghề nghiệp được săn đón hoặc cơ hội thăng tiến đáng kể.

Chính vì vậy, dù tỷ lệ thành công có khi chỉ tính bằng phần trăm hoặc thậm chí phần nghìn, hàng triệu người vẫn chấp nhận thử sức mỗi năm. Với họ, vượt qua kỳ thi không chỉ là đạt một chứng chỉ hay tấm bằng, mà còn là bước ngoặt có thể thay đổi cả tương lai.