Nhiều yếu tố chi phối mục tiêu xuất khẩu thủy sản 12 tỷ USD

Xuất khẩu thủy sản tăng 12,7% trong nửa đầu năm

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 20,6% so với cùng kỳ năm trước. Luỹ kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7%.

Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực với kim ngạch 2,35 tỷ USD, tăng 14,2%, chiếm 40,7% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Trong đó, tôm chân trắng đạt gần 1,39 tỷ USD, tăng 8,7%; tôm hùm đạt gần 585 triệu USD, tăng hơn 44%, là một trong những mặt hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất.

Cá tra đứng thứ hai với kim ngạch 1,11 tỷ USD, tăng 11,7%. Nhóm cá các loại khác cũng đạt khoảng 1,11 tỷ USD, tăng 11,4%, cho thấy cơ cấu mặt hàng xuất khẩu tiếp tục được mở rộng.

Ở các nhóm hàng khác, mực và bạch tuộc đạt gần 378 triệu USD, tăng 17,9%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 204 triệu USD, tăng 25%; nhuyễn thể có vỏ đạt gần 153 triệu USD, tăng khoảng 31%.

Ngược lại, xuất khẩu cá ngừ đạt gần 455 triệu USD, giảm 1,6%; chả cá và surimi giảm 2%. Theo VASEP, các mặt hàng khai thác vẫn gặp khó do thiếu nguyên liệu, yêu cầu xác nhận nguồn gốc, truy xuất xuất xứ và quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch 1,39 tỷ USD trong 6 tháng, tăng gần 39%, chiếm hơn 24% tổng xuất khẩu.

Xuất khẩu sang Mỹ đạt 891 triệu USD, giảm nhẹ 0,8%. Tuy nhiên, riêng tháng 6, kim ngạch sang thị trường này tăng 43%, đạt gần 189 triệu USD, phản ánh xu hướng các nhà nhập khẩu đẩy mạnh mua hàng trước nguy cơ thay đổi về thuế quan và chính sách thương mại.

Xét theo khối thị trường, CPTPP tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch 1,52 tỷ USD, tăng 9,1%; ASEAN đạt gần 396 triệu USD, tăng hơn 20%. Theo VASEP, tăng trưởng tại các thị trường châu Á và khối CPTPP đang góp phần bù đắp sự chững lại tại Mỹ và EU.

Để cán mốc 12 tỷ USD cần vượt nhiều thách thức

VASEP cho rằng, nếu duy trì được đà tăng trưởng hiện nay và tận dụng tốt nhu cầu tiêu dùng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể vượt 11 tỷ USD. Tuy nhiên, để chạm mốc 12 tỷ USD như mục tiêu đặt ra từ đầu năm, ngành cần duy trì kim ngạch bình quân trên 1 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm, trong khi thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

VASEP dự báo Trung Quốc, các nước CPTPP, ASEAN và Hàn Quốc sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng, trong khi xuất khẩu sang Mỹ và EU vẫn đối mặt nguy cơ từ thuế quan, các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU). Khả năng tiến gần mốc 12 tỷ USD vì vậy phụ thuộc vào sự phục hồi của nhu cầu thế giới, nguồn nguyên liệu, chi phí logistics và hiệu quả tận dụng các FTA.

Một thách thức khác là chi phí vận tải vẫn ở mức cao. Đầu tháng 7, cước container tuyến Viễn Đông - bờ Tây Bắc Mỹ khoảng 7.100 USD/FEU, tăng gần 67% so với một tháng trước; tuyến Viễn Đông - Bắc Âu khoảng 5.500 USD/FEU, tăng gần 43%. Cước tàu cùng các khoản phụ phí container lạnh, nhiên liệu, lưu kho và thay đổi lịch trình vận chuyển tiếp tục làm gia tăng chi phí, ảnh hưởng đến khả năng giao hàng của doanh nghiệp. Dù việc bổ sung công suất tàu và từng bước khôi phục hành trình qua Kênh đào Suez có thể giúp cước vận tải hạ nhiệt trong nửa cuối năm, triển vọng này vẫn phụ thuộc diễn biến an ninh tại Biển Đỏ.

Theo VASEP, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp trong đa dạng hóa thị trường, kiểm soát chi phí và nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, ngành thủy sản cũng cần sự đồng hành của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, logistics và tiếp cận thị trường. Đây sẽ là những điều kiện quan trọng để duy trì đà tăng trưởng và cải thiện giá trị xuất khẩu trong những tháng cuối năm.