Nhật Bản tạo cơ hội học tập mới cho học sinh không đến trường

Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) dự kiến đưa vào áp dụng một “chương trình học đặc biệt” dành cho học sinh không thể thường xuyên đến trường nhưng vẫn sẵn sàng và có khả năng học tập. Đề xuất này đã được một nhóm công tác thuộc Hội đồng Giáo dục Trung ương Nhật Bản cơ bản thông qua, dự kiến được triển khai từ năm học 2030 hoặc sau đó, cùng thời điểm hướng dẫn chương trình giáo dục quốc gia mới có hiệu lực.

Điểm đáng chú ý là chương trình không đặt mục tiêu đơn thuần đưa học sinh trở lại lớp học bằng mọi giá, mà hướng tới việc tạo một lộ trình học tập phù hợp với hoàn cảnh và khả năng của từng em.

Không còn một chương trình giống nhau cho tất cả

Theo chương trình được đề xuất, học sinh có thể ôn lại kiến thức của những lớp thấp hơn hoặc các bậc học trước đó nếu cần thiết. Các em cũng có thể tham gia trực tuyến những tiết học thông thường, thay vì phải có mặt trực tiếp tại trường.

Bên cạnh kiến thức trong chương trình chính khóa, học sinh có thể tham gia các hoạt động tìm tòi, trải nghiệm thực hành dựa trên sở thích của mình, cũng như các chương trình rèn luyện kỹ năng giao tiếp và tương tác với người khác.

Số tiết học cũng không được quy định cứng nhắc như đối với chương trình thông thường. Nhà trường sẽ điều chỉnh thời lượng và nội dung học tập theo từng trường hợp.

Cách tiếp cận này xuất phát từ thực tế không phải tất cả học sinh không đến trường đều có cùng nguyên nhân, nhu cầu hoặc khả năng học tập. Có em cần thời gian nghỉ ngơi trước khi quay lại học; có em vẫn có thể học nhưng gặp khó khăn khi tham gia lớp học thông thường; trong khi một số em cần củng cố kiến thức của những năm học trước do quá trình học tập bị gián đoạn.

Chương trình đặc biệt trước mắt chỉ dành cho học sinh tiểu học và THCS đang sử dụng các trung tâm hỗ trợ giáo dục, thuộc nhóm đang ở giai đoạn đầu của tình trạng không muốn hoặc từ chối đến trường nhưng có khả năng tiếp tục học nếu nhận được hỗ trợ cá nhân phù hợp; hoặc những em sau một thời gian nghỉ ngơi đã sẵn sàng và có động lực trở lại học tập.

Khoảng 350.000 học sinh không đến trường

Việc Nhật Bản phải điều chỉnh chính sách xuất phát từ quy mô ngày càng lớn của tình trạng học sinh không đến trường.

Trong năm học 2024, khoảng 350.000 học sinh tiểu học và THCS trên toàn quốc được phân loại là không đến trường. Tuy nhiên, chỉ khoảng 30.000 em sử dụng các trung tâm hỗ trợ giáo dục ngoài trường ít nhất một lần mỗi tuần.

Một vấn đề khác là chất lượng và cách vận hành các trung tâm hỗ trợ cũng không hoàn toàn giống nhau. Một số trung tâm tập trung vào hỗ trợ học tập, trong khi những nơi khác chủ yếu được sử dụng như một không gian để học sinh nghỉ ngơi và ổn định trước khi trở lại học tập.

Ngoài nhóm học sinh không đến trường, chương trình đặc biệt dự kiến còn áp dụng cho học sinh tiểu học và THCS có năng khiếu đặc biệt trong một số lĩnh vực. Những học sinh này có thể được tham gia các lớp học tại trường THPT, đại học hoặc những cơ sở giáo dục khác.

Chương trình mới cho thấy Nhật Bản đang nỗ lực chuyển từ cách tiếp cận dựa chủ yếu vào việc học sinh có đến lớp hay không sang chú trọng hơn vào việc các em có đang tiếp tục học và tiến bộ như thế nào. Các chuyên gia giáo dục nước này kỳ vọng khi con đường học tập không còn được thiết kế theo một khuôn mẫu duy nhất, nhà trường sẽ có thêm khả năng giữ kết nối với những học sinh đang tạm thời đứng ngoài lớp học, đồng thời giúp các em từng bước tìm lại được cách học tập phù hợp với mình.