Nhân kỷ niệm Ngày chiến thắng phát - xít 9/5:Thắng lợi của cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại

Phát xít Đức tấn công Liên Xô vào đúng ngày thành phố Lêningrad có “Đêm trắng” 22/6/1941. Cuộc tấn công của phát - xít Đức nhằm 3 mục tiêu chủ yếu. Một là, tiêu diệt chủ nghĩa cộng sản, Hitler coi Liên Xô và chủ nghĩa cộng sản là kẻ thù ý thức hệ lớn nhất cần sớm tiêu diệt. Hai là, nhằm mục tiêu kinh tế - xã hội, mở rộng lãnh thổ, không gian sinh tồn của nước Đức khi chiếm được Liên Xô và Đông Âu để khai thác tài nguyên và định cư vĩnh viễn. Ba là, thiết lập quyền bá chủ ở Châu Âu của Đức quốc xã.

Để thực hiện mưu đồ khổng lồ đó, Hitler đã huy động gần 4 triệu binh lính ra trận, chia làm 3 mũi: mũi phía bắc hướng đến thành phố Lêningrad; mũi thứ hai hướng vào Thủ đô Matxcơva; mũi thứ ba tiến vào thành phố Kiev. Hitler đã sử dụng 33.800 xe tăng, xe bọc thép, xe cơ giới; gần 3.000 máy bay các loại; 7.000 khẩu pháo (pháo dã chiến, pháo chống tăng, súng cối). Lực lượng bộ binh còn có súng trường Karabiner98, tiểu liên MP40, súng máy MG34.

Hitler sử dụng chiến thuật kết hợp xe tăng, bộ binh cơ giới và không quân, đột phá nhanh, bao vây tiêu diệt đối phương trên quy mô lớn. Chỉ trong vòng 4 tháng, chúng đã tiến sâu vào nội địa Liên Xô hàng nghìn ki lô mét. Vùng bị phát - xít Đức chiếm đóng là một vùng rộng lớn, với 88 triệu dân (chiếm 45% dân số Liên Xô khi ấy). Đây là vùng có nền kinh tế công - nông nghiệp phát triển mạnh hơn các vùng khác...

Từ giữa năm 1942, Liên Xô bắt đầu giai đoạn phản công với các trận chiến có tính bước ngoặt: Trận Stalingrad (1942-1943), đánh bại Tập đoàn quân mạnh nhất của Đức, làm đảo ngược cục diện chiến tranh. Trận Kussk-Cuốc (1943) là trận đấu xe tăng lớn nhất lịch sử thế giới. Liên Xô sử dụng ưu thế số đông với gần 800 xe; Đức sử dụng ưu thế xe tăng thế hệ mới 500 xe loại Tiger (hổ) và Panther (beo). Trận đánh kéo dài suốt 49 ngày (từ 5/7 đến 23/8/1943). Liên Xô thu thắng lợi lớn, chặn đứng hoàn toàn khả năng tiến công của phát - xít Đức. Tiếp đó, Liên Xô liên tiếp phản công giải phóng toàn bộ lãnh thổ rồi tiến sang giải phóng Đông Âu. Trận chiến đánh chiếm Berlin là trận cuối cùng buộc phát - xít Đức phải đầu hàng vô điều kiện. Cuộc chiến kết thúc vào đêm 8/5 (giờ Berlin) sáng 9/5 (giờ Matxcova).

Chiến tranh kết thúc, cả hai bên đều thiệt hại nặng nề. Chỉ tính về người, Liên Xô hy sinh gần 27 triệu người (gồm cả Hồng quân và người dân). Phía Đức, gần 3 triệu binh lính ngã xuống giữa trận mạc, gần một triệu binh lính khác bị thương hoặc bị bắt; lực lượng xe tăng hầu như tan tác, hàng nghìn máy bay các loại bị bắn hạ, vũ khí, khí tài bị tiêu hủy, bị thu giữ...

Tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược phi nghĩa, phát - xít Đức thất bại thảm hại vì: chủ quan, đánh giá thấp tiềm lực của Liên Xô và bản chất yêu nước của con người Xô Viết; không thể thực hiện được chiến thuật dùng sức mạnh áp đảo (người và vũ khí) đánh nhanh thắng nhanh trên phạm vi lớn; cuộc chiến bị kéo dài, không thể tiếp tế đủ súng đạn, lương thảo và kịp thời bổ sung binh lính...

Trong khi đó, Liên Xô nhanh chóng rút ra những kinh nghiệm điều hành cuộc chiến; chủ động căng mỏng lực lượng đối phương; quân Đức buộc phải dàn ra chống đỡ trên nhiều mặt trận; càng về cuối Liên Xô càng vượt quân Đức về quy mô chiến dịch; đánh thắng cả một cụm tập đoàn quân Đức là một kỳ tích to lớn của Hồng quân...

Chiến thắng của Liên Xô trước họa phát - xít trong chiến tranh thế giới thứ II, đặc biệt là gắn với sự sụp đổ của Adolf Hitler và chế độ Đức quốc xã nên có ý nghĩa to lớn, nhiều mặt.

Một là, chấm dứt chủ nghĩa phát - xít ở châu Âu: Đây là thắng lợi quyết định tiêu diệt một trong những chế độ dã man, tàn bạo nhất lịch sử loài người. Bởi vậy, sự kiện này được kỷ niệm bởi ngày chiến thắng 9/5, đánh dấu sự đầu hàng vô điều kiện của Đức quốc xã từ năm 1945.

Hai là, bảo vệ hòa bình và văn minh nhân loại: Chiến thắng đã ngăn chặn kịp thời âm mưu thống trị thế giới của thế lực phát - xít, cứu nhiều dân tộc khỏi tai họa chiến tranh, nguy cơ bị diệt chủng và nô dịch.

Ba là, chiến thắng khẳng định vai trò to lớn có tính quyết định của Liên Xô: Liên Xô là lực lượng chủ lực trên mặt trận phía Đông, chịu sự tổn thất nặng nề nhưng đã đóng góp then chốt, lớn lao trong việc đánh bại phát - xít Đức.

Bốn là, chiến thắng đã tạo điều kiện cho phong trào giải phóng dân tộc dâng cao: Sau cuộc chiến tranh này, hệ thống thuộc địa của các nước đế quốc suy yếu, tan rã, tạo cơ hội cho nhiều quốc gia giành độc lập, trong đó có Việt Nam.

Năm là, trật tự thế giới mới đã được hình thành: Chiến thắng của cuộc chiến tranh vệ quốc của Liên Xô đã góp phần to lớn dẫn tới sự ra đời của nhiều tổ chức quốc tế nhằm duy trì hòa bình và an ninh toàn cầu, lớn nhất là tổ chức Liên Hợp Quốc.

Ngày chiến thắng phát - xít không chỉ là dấu mốc quân sự mà hơn thế, còn là biểu tượng của hòa bình, tự do, dân chủ và sự đoàn kết của các dân tộc chống lại áp bức, bất công trên toàn thế giới. Hiện nay, một số khu vực vẫn còn chiến tranh, xung đột. Còn nhớ, tại tòa nhà Thượng viện Mêhicô có một dòng chữ to, đậm, màu đỏ, “Các cá nhân cũng như các quốc gia, tôn trọng nhau - Đó là Hòa bình”. Nên chăng, đây cũng là phương châm chung cho thế giới đương đại..

Nguồn viết bài: Lịch sử Liên Xô trên ảnh (Thông tấn Novotni 1984); Thông tin những vấn đề lý luận (phục vụ cán bộ lãnh đạo) số 19/1995.