Nhận diện thủ đoạn lừa đảo trong đầu tư tài sản mã hóa
Cùng với sự phát triển của công nghệ số, tài sản mã hóa đang trở thành lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với nhà đầu tư. Qua thực tiễn đấu tranh, lực lượng Công an nhận diện nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi nhằm tạo dựng lòng tin, thao túng giao dịch, chiếm đoạt tài sản. Chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức pháp lý và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu cấp thiết đối với người dân, doanh nghiệp.
Dựng “vỏ bọc” công nghệ, đánh vào lòng tham nhà đầu tư
Theo Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Đại tá Hồ Văn Hùng, qua thực tiễn đấu tranh các vụ án, vụ việc, lực lượng Công an phát hiện nhiều hành vi vi phạm liên quan đến tài sản mã hóa. Trong đó, phổ biến là việc lợi dụng hoạt động đầu tư tài sản mã hóa để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Thủ đoạn của các đối tượng ngày càng đa dạng, kết hợp giữa công nghệ, truyền thông và tâm lý đầu tư. Các đối tượng có thể tạo token, xây dựng website, ứng dụng, công bố bản cáo bạch, giới thiệu các dự án với cam kết lợi nhuận cao nhằm thu hút người tham gia. Để tăng độ tin cậy, các đối tượng sử dụng KOL, người nổi tiếng hoặc thuê người đóng vai chuyên gia nước ngoài quảng bá, giới thiệu dự án.
Khi thu hút được lượng tài sản đủ lớn, các đối tượng có thể đánh sập hệ thống, bán tháo token, rút tài sản hoặc tiếp tục dựng dự án mới theo mô hình đa cấp để lừa đảo. Một phương thức khác là thiết lập sàn giao dịch, sử dụng tài khoản tự động tạo cung cầu ảo, can thiệp giá tài sản, khiến nhà đầu tư hiểu sai về thanh khoản, giá trị và khả năng sinh lời của dự án.
Những thủ đoạn này cho thấy, rủi ro không chỉ đến từ việc lựa chọn dự án thiếu thông tin, mà còn từ sự thiếu minh bạch trong vận hành, quản trị và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Việc quảng bá trên không gian mạng, sự xuất hiện của những “chuyên gia” tự xưng hay các hình ảnh giao dịch thành công không thể thay thế cho cơ sở pháp lý và thông tin được kiểm chứng.
Đại tá Hồ Văn Hùng cho biết thêm bên cạnh các mô hình đầu tư giả, tội phạm còn sử dụng mã độc, đường dẫn và mã QR độc hại để chiếm quyền kiểm soát tài khoản, ví tài sản mã hóa. Các đối tượng giả mạo tổ chức tài chính, sàn giao dịch, nhân viên hỗ trợ hoặc lập hội nhóm đầu tư trên không gian mạng để tiếp cận nạn nhân. Thông qua tài khoản “chim mồi”, hình ảnh giao dịch thành công, lời mời làm nhiệm vụ, nhận thưởng hoặc các cảnh báo giả, đối tượng yêu cầu người dùng cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực hai lớp, khóa riêng tư hoặc cụm từ khôi phục ví. Chỉ một sơ suất trong việc cung cấp thông tin bảo mật cũng có thể khiến toàn bộ tài sản bị chiếm đoạt.
Đáng chú ý, tài sản mã hóa còn có thể bị lợi dụng để che giấu, cất giữ tiền nhằm trốn thuế, đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát và phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong phòng, chống tội phạm kinh tế trên không gian mạng.
Không để lộ “chìa khóa” tài sản số
Từ thực tiễn đấu tranh, lực lượng Công an khuyến cáo người dân, doanh nghiệp không nên tin tưởng các quảng cáo trên Facebook, YouTube, TikTok của cá nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa không được cấp phép; không truy cập đường dẫn, trang web, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng do các đối tượng cung cấp.
Trước khi tham gia đầu tư dự án giao dịch tài sản mã hóa cần phải tìm hiểu kỹ thông tin về tổ chức cung cấp dịch vụ, dự án, người phát hành và các điều kiện pháp lý có liên quan. Tuyệt đối không tham gia đầu tư, giao dịch tài sản mã hóa đối với các cá nhân, tổ chức không được cấp phép. Cần đặc biệt cảnh giác với những lời mời đầu tư, cam kết lợi nhuận cao, lợi nhuận chắc chắn hoặc mức hoa hồng cao bất thường. Thận trọng khi tham gia kêu gọi huy động vốn, quảng bá, môi giới hoặc giới thiệu các dự án tài sản mã hóa.
Bên cạnh đó, người dân tuyệt đối không cung cấp khóa riêng tư cụm từ khôi phục ví, mật khẩu OTP, mã xác thực hai lớp cho người khác, không sử dụng hoặc cho người khác sử dụng tài khoản pháp nhân, ví tài sản mã hoá để thực hiện giao dịch không rõ nguồn gốc.
Ngoài ra, sau thời hạn 6 tháng kể từ khi tổ chức được cấp dịch vụ tài sản mã hoá đầu tiên được Bộ Tài chính cấp phép, nhà đầu tư trong nước khi giao dịch tài sản mã hóa phải thông qua tổ chức được cấp phép thực hiện đầy đủ các điều kiện kinh doanh và nghĩa vụ về thông tin, thuế, phòng chống rửa tiền, quản lý dữ liệu và các nghĩa vụ theo quy định pháp luật.
Đại tá Hồ Văn Hùng nhấn mạnh khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc giao dịch bất thường, người dân, doanh nghiệp cần lưu giữ thông tin giao dịch, địa chỉ ví, tài khoản, nội dung trao đổi và các tài liệu liên quan; đồng thời kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được xác minh, xử lý.
Trong bối cảnh tài sản mã hóa tiếp tục phát triển, nâng cao nhận thức pháp luật, bảo vệ dữ liệu và chủ động nhận diện thủ đoạn lừa đảo không chỉ là yêu cầu đối với từng nhà đầu tư, mà còn góp phần xây dựng môi trường tài chính số an toàn, minh bạch, hạn chế những hệ lụy phát sinh từ hoạt động đầu tư thiếu kiểm chứng.
