Nhà đầu tư đề nghị giảm chi phí các dự án BOT

Sự quan tâm đầu tiên của các nhà đầu tư, đó là vấn đề hạ tầng ngành điện. Việc năm nay đủ điện không làm bớt cái nóng của tình trạng thiếu điện ở Việt Nam, bởi năm nay kinh tế ảm đạm, doanh nghiệp trong nước dừng sản xuất khá lớn, là một nguyên nhân quan trọng giúp điện không bị căng thẳng. Còn về dài hạn, điện còn thiếu. Nhưng những năm qua, Việt Nam mới chỉ thu hút được khoảng 3 tỷ USD vốn FDI và tư nhân đã rót vào 3 dự án điện là Phú Mỹ 2.2, Phú Mỹ 3 và Mông Dương. Trưởng nhóm cơ sở hạ tầng của Diễn đàn doanh nghiệp, ông Tony Foster cho rằng, con số này như một hạt lạc so với nhu cầu khoảng 100 tỷ USD trong 12 đến 14 năm tới. Một sự chênh lệch rất lớn nếu không đẩy nhanh các hình thức BOT hay hợp tác công tư.

Thế nhưng, vấn đề là việc phát triển các dự án điện đang đối mặt với rào cản chi phí dự án cao, nên chưa hấp dẫn các nhà đầu tư. Ông Tony Foster nêu vấn đề: cần tập trung vào những vấn đề liên quan tới giá cả, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí của dự án, và người tiêu dùng cuối cùng phải gánh chịu. Yêu cầu tăng giá điện khó được chấp nhận lúc này, bởi thế việc gọi vốn đầu tư là khó khăn.

Hơn nữa, các nhà đầu tư cũng tỏ ra quan ngại về việc 45 nhà máy điện trong Tổng sơ đồ điện 7 đều sử dụng than nhập khẩu. Trong khi đó, có thông tin về việc Indonesia hạn chế xuất khẩu than đã khiến các nhà đầu tư quan ngại rủi ro giá than cũng như lợi nhuận. Bên cạnh đó, nhiều dự án tốn kém và mất nhiều thời gian trong việc giải phóng mặt bằng, các hạ tầng điện, các đường dây tải điện gần hệ thống… khiến chi phí xây dựng có thể bị đội lên. Tất cả những chi phí này có thể bị đánh vào cơ sở hạ tầng, và người tiêu dùng phải gánh chịu.

Trả lời thắc mắc của đại diện các nhà đầu tư, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thế Phương cho biết: hiện nay đã có quy định là đối với các dự án cần thực hiện để đáp ứng nhu cầu cấp bách về việc sử dụng kết cấu hạ tầng và các công trình quan trọng khác, thì các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh sẽ xem xét sử dụng ngân sách Nhà nước để bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư hay thực hiện các công việc khác để hỗ trợ dự án. Bên cạnh đó thì Nghị định số 69/2009 của Chính phủ, cũng quy hoạch sử dụng đất, giá đất, bồi thường và hỗ trợ tái định cư, cũng đã quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc bồi thường và giải phóng mặt bằng.

 Đại diện Bộ Công thương cũng cho biết thêm, theo quy định của Nhà nước, thì các dự án nguồn điện đã nằm trong Tổng sơ đồ 7 sẽ được hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Việc này Chính phủ sẽ đôn đốc các địa phương triển khai. 

Về vấn đề chi phí vốn, các nhà đầu tư thắc mắc về việc Chính phủ chỉ bảo đảm việc bảo lãnh chuyển đổi ngoại tệ đối với 30% doanh thu của các dự án điện BOT, khiến các nhà đầu tư không yên tâm. Trả lời các nhà đầu tư, đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, theo quy định hiện nay, Chính phủ chỉ bảo đảm cân đối ngoại tệ trong một số lĩnh vực như giao thông, năng lượng, quản lý chất thải… nhưng phải dựa trên khả năng cân đối ngoại tệ của Việåt Nam và đảm bảo cân đối với các lĩnh vực khác. Do vậy, chính sách bảo lãnh chuyển đổi ngoại tệ thành USD đối với 30% doanh thu là nỗ lực của Chính phủ đối với các dự án trong ngành điện.

Một lĩnh vực khác nhà đầu tư có nhiều đề xuất, đó là vấn đề cảng biển. Ông Peter Smith Nelson, Trưởng tiểu nhóm cảng và vận tải biển nêu vấn đề là một số cảng biển Việt Nam hiện nay, như độ sâu luồng lạch đang hạn chế đưa tàu cỡ lớn vào cảng, như tại cảng Hải Phòng và cảng Cái Mép – Thị Vải. Theo các nhà đầu tư thì cảng Hải Phòng có độ sâu 6,3m nước là nông, cần nhanh chóng nạo vét để có độ sâu 7,2m. Hiện công việc nạo vét đang được tiến hành, nhưng phải đến đầu tháng 7 mới có thể hoàn thành. Cảng Cái Mép Thị Vải hiện đã có độ sâu khoảng 14m, nhưng để đón được tàu trọng tải lớn lấy hàng cần sâu 16m…

 Có nhiều thắc mắc khác liên quan đến lĩnh vực cơ sở hạ tầng, song nhìn chung, các nhà đầu tư đánh giá cao việc các cơ quan chức năng của Việt Nam đã cởi mở hơn trong đối thoại với doanh nghiệp. Đặc biệt là ngày có càng nhiều nhà đầu tư tư nhân mong muốn được đối thoại. Một số nhà đầu tư trong nước cũng cho rằng, cần có nhiều hơn những buổi đối thoại trực tiếp với từng nhóm doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực hẹp, để có sự hỗ trợ nhanh và chính xác hơn. Bên cạnh đó là càng công khai, minh bạch thông tin về các dự án, quy hoạch càng giúp nhà đầu tư ra quyết định chính xác hơn.