Người chơi chính tại Trung Á

Các lãnh đạo chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị Thượng đỉnh SCO tại Astana hôm 15.6

Nguồn: Reuters

Chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh SCO lần thứ 10 khá linh hoạt và bao trùm mọi vấn đề thời sự quốc tế. Hội nghị thông qua Tuyên bố Astana về 10 năm hoạt động của SCO, trong đó khẳng định SCO đã trở thành cơ chế hiệu quả nhằm thông qua những quyết định quan trọng và nêu những khuyến nghị về tăng cường và bảo đảm an ninh khu vực, củng cố lòng tin, sự hiểu biết lẫn nhau và hợp tác kinh tế, góp phần đáng kể cho hòa bình và an ninh quốc tế. Các đại biểu cũng thảo luận triển vọng tăng cường hoạt động kinh tế của SCO cùng những vấn đề cấp bách nhằm bảo đảm an ninh và ổn định khu vực, trao đổi ý kiến về việc phát triển cơ cấu chống khủng bố khu vực của tổ chức, triển vọng mở rộng tiếp xúc quốc tế và tạo điều kiện để các nước quan sát viên tích cực tham gia cuộc đấu tranh chung nhằm chống ma túy và khủng bố của SCO. Hội nghị tại Astana lần này không đưa ra quyết định mở rộng và kết nạp thêm thành viên, dù hiện tại các nước quan sát viên SCO đều bày tỏ mong mỏi được trở thành thành viên chính thức của tổ chức này.

Sau 10 năm, SCO hiện nay đã trở thành người chơi chính ở khu vực Trung Á. Nguy cơ lớn nhất mà các nước thành viên phải đối mặt là chủ nghĩa khủng bố quốc tế, nạn tội phạm và buôn bán ma túy, buôn người và buôn lậu vũ khí. Nhiệm vụ của SCO là bảo đảm an ninh kinh tế và sinh thái cho các nước thành viên, với tổng số dân của các nước thành viên chiếm 1/4 dân số trên hành tinh. Đã đủ cơ sở để nói rằng tổ chức này là một cơ chế bảo đảm sự đa cực và sự cân bằng lực lượng không chỉ trong khu vực mà trên toàn thế giới.

Ra đời năm 2001 vào thời điểm phức tạp khi xuất hiện nguy cơ mô hình phương Tây chiếm độc quyền trong quan hệ quốc tế, với mục đích ban đầu là tổ chức an ninh đối trọng với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và đối phó với những thách thức mới tại lục địa Á - Âu, đến nay, SCO dần chuyển trọng tâm sang nội dung hợp tác kinh tế giữa các nước thành viên. Hiện tại SCO có 6 nước thành viên, gồm Nga, Kazakhstan, Trung Quốc, Kyrgyzstan, Tadjikistan và Uzbekistan, cùng 4 nước quan sát viên là Iran, Pakistan, Ấn Độ và Mông Cổ. Ngoài ra, Belarus và Sri Lanka đã nhận quy chế đối tác - đối thoại với tổ chức này.

Trong nhiều năm qua, ảnh hưởng của SCO đã gia tăng và có tác động ngoài phạm vi khu vực. Theo ý kiến của ông Leonid Moiseev, đặc phái viên của Tổng thống Nga về SCO, nhiều vấn đề quốc tế không thể được giải quyết nếu không có sự tham gia của tổ chức này. SCO đã thiết lập sự hợp tác theo nhiều phương hướng quan trọng như đấu tranh chống khủng bố, nhằm bảo đảm an ninh và sự ổn định và thiết lập quan hệ đối tác trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, giáo dục và y tế. Cộng đồng quốc tế đã công nhận vai trò độc đáo của SCO ở vùng Trung Á. Đây là một trong những thành tựu quan trọng nhất trong 10 năm qua. Liên Hiệp Quốc đã thông qua nghị quyết đặc biệt nhấn mạnh rằng, SCO là cơ chế chủ chốt bảo đảm sự ổn định ở vùng Trung Á. Có thể dẫn ra nhiều bằng chứng cho hoạt động hiệu quả của tổ chức này, đó là sự hỗ trợ Kyrgyzstan hồi năm ngoái đã giúp cho nước này không cho xảy ra cuộc nội chiến quy mô.

Ông Richard Weitz, một nhà nghiên cứu của Viện Hudson - tổ chức nghiên cứu chính sách công có trụ sở ở Washington (Mỹ), cho rằng SCO đang trên đà phát triển mới và các nước chia sẻ với nhau những lợi ích chung trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố, tội phạm có tổ chức và duy trì ổn định.