Người cao tuổi - nguồn lực quý giá

Chăm sóc đời sống vật chất và tinh thần

Hiện nay, tỷ lệ người cao tuổi sống dưới mức chuẩn nghèo quốc gia cao hơn gần gấp 2 tỷ lệ trung bình cả nước; còn nhiều người cao tuổi vẫn phải lao động kiếm sống và hỗ trợ con cháu. Dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng do tuổi trợ cấp xã hội đối với người cao tuổi vẫn quá cao, mức trợ cấp xã hội lại quá thấp; các chính sách xã hội còn một số bất cập, chưa tính đến đặc thù của người cao tuổi nên khiến nhiều người cao tuổi thiệt thòi. Đó là chưa tính đến, trung bình ở nước ta người cao tuổi có từ 4 - 5 bệnh mãn tính, với những bệnh thường như bệnh về xương khớp, cao huyết áp, các bệnh về mắt và suy giảm trí nhớ. Tình trạng bệnh tật đã ảnh hưởng lớn đến đời sống tâm lý, các hoạt động sinh hoạt hàng ngày và việc hòa nhập cộng đồng của người cao tuổi. Mặt khác, hệ thống y tế - lão khoa còn chưa đầy đủ, trang thiết bị còn thiếu thốn, đội ngũ cán bộ y tế chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn để giải quyết các bệnh đặc trưng của người cao tuổi. Ngoài ra, do nhận thức của xã hội còn chưa đúng đắn nên đã hạn chế rất nhiều vai trò của người cao tuổi, khiến chất lượng cuộc sống bị giảm sút.

Với tỷ trọng ngày càng tăng, đặt ra nhu cầu chăm sóc đời sống vật chất và tinh thần cho người cao tuổi ngày càng lớn. Người cao tuổi là “kho kiến thức”, là “thư viện sống” nhưng lại chưa phát huy hết khả năng; xã hội chưa thấy được hết vai trò của người cao tuổi trong xây dựng chính sách, nghiên cứu khoa học, giảng dạy, phản biện xã hội, trong xây dựng tình đoàn kết giữa các thế hệ, cộng đồng. Mặc dù, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chính sách về an sinh xã hội dành cho người cao tuổi nhưng hệ thống chính sách an sinh xã hội này mới chỉ hỗ trợ cho một bộ phận rất nhỏ người cao tuổi, số lượng người cao tuổi nhất là ở khu vực nông thôn có lương hưu hoặc trợ cấp của Nhà nước còn thấp, trong khi có tới 70 - 80% người cao tuổi phải tự kiếm sống hoặc nhờ vào sự nuôi dưỡng và chăm sóc của con cái.

Phát huy vai trò của người cao tuổi

Mặc dù Việt Nam đang ở giai đoạn cơ cấu “dân số vàng” nhưng “già hoá dân số” đến sớm với tốc độ nhanh và khoảng thời gian chuyển đổi từ già hoá dân số sang dân số già ngắn hơn nhiều so với các nước phát triển. Điều đó đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách cần có tầm nhìn chiến lược nhằm xây dựng các chính sách an sinh xã hội phù hợp với các chuyển đổi về cơ cấu dân số nước ta, để có thể vừa bảo đảm được quyền và lợi ích hợp pháp cho người cao tuổi, vừa tạo điều kiện cho người cao tuổi phát huy được hết khả năng của mình.

Từ yêu cầu này đòi hỏi các cấp chính quyền phải tạo điều kiện để phát huy được lợi thế của người cao tuổi về khả năng, kiến thức, kinh nghiệm làm việc; phát huy vai trò tiêu biểu, uy tín của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng; trong xây dựng chính sách, nghiên cứu khoa học, giảng dạy. Đồng thời, phải tăng cường truyền thông, vận động nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, ban ngành… về phát huy vai trò của người cao tuổi nói riêng và những thách thức của quá trình già hóa dân số nói chung. Giáo dục, nâng cao nhận thức của cá nhân, gia đình và toàn xã hội về trách nhiệm kính trọng, giúp đỡ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi; thực hiện tốt chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người cao tuổi.

Bên cạnh đó, phải xây dựng, hoàn thiện các chính sách nhằm tận dụng tốt giai đoạn cơ cấu dân số vàng, tạo cơ hội để nước ta chủ động bước vào giai đoạn dân số già góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Tiến hành cải cách hệ thống hưu trí; đa dạng hóa các loại hình bảo hiểm, đặc biệt chú trọng đến các loại hình bảo hiểm tự nguyện, phù hợp với khả năng đóng góp và chi trả của người tham gia, có khả năng liên thông với các loại hình bảo hiểm khác; xây dựng và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ y tế của mạng lưới lão khoa trên phạm vi toàn quốc; khuyến khích, hỗ trợ các hoạt động chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng; qua đó từng bước nâng cao và mở rộng dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại nhà…

Người cao tuổi là nguồn lực quý giá trong sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần thúc đẩy sự nghiệp đổi mới và giữ vững ổn định chính trị - xã hội, an ninh quốc gia, do vậy cần có sự quan tâm đúng mức đến nguồn lực xã hội quan trọng này.