Ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia
Từ ngày 7 - 12/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris. Vượt ra ngoài khuôn khổ của những cuộc tiếp xúc cấp cao, chuyến công tác là sự cụ thể hóa tư duy đối ngoại đang chuyển mạnh từ mở rộng quan hệ sang nâng cao hiệu quả quan hệ, từ tạo dựng vị thế sang chuyển hóa vị thế thành nguồn lực, từ hội nhập để tham gia sang hội nhập để cùng kiến tạo, qua đó góp phần hình thành những năng lực mới cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Kiến tạo nguồn lực phát triển mới
Tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, tháng 8/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đối ngoại không còn đơn thuần là lĩnh vực quan hệ với bên ngoài mà đã trở thành một cấu phần của năng lực tổng hợp quốc gia. Cách tiếp cận ấy đặt ra một thước đo mới: chất lượng quan hệ không thể chỉ được nhìn qua số cuộc gặp, số văn kiện hay tên gọi của khuôn khổ hợp tác, mà phải được thể hiện bằng những kết quả người dân, doanh nghiệp và đất nước có thể cảm nhận được. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, hiệu quả phải được thể hiện ở việc “thị trường được mở rộng, dự án được hình thành, công nghệ và nhân lực được nâng lên”. Đó chính là tinh thần ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển.
Nhìn từ tinh thần ấy, chuyến thăm Liên bang Nga mang một ý nghĩa đặc biệt. Hơn 75 năm quan hệ hữu nghị truyền thống đã tạo nên một tài sản rất quý là lòng tin chính trị, sự hiểu biết, tình cảm giữa nhân dân hai nước và những nền tảng hợp tác được thử thách qua nhiều biến động của lịch sử. Nhưng giá trị lớn nhất của truyền thống chỉ thực sự được phát huy khi nó tiếp tục sinh ra những nguồn lực mới cho tương lai.
Bởi vậy, việc thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn hiện nay cần được nhìn từ cả chiều sâu lịch sử và yêu cầu phát triển mới. Năng lượng, trong đó có dầu khí và điện hạt nhân; kết nối hạ tầng, hàng không, hàng hải, đường sắt; khoa học - công nghệ; trí tuệ nhân tạo; an ninh mạng; công nghệ sinh học, y sinh, dược phẩm, chế tạo máy; nghiên cứu cơ bản và đào tạo nhân lực chất lượng cao đều là những lĩnh vực có khả năng trực tiếp bổ sung năng lực mà Việt Nam cần cho chặng đường phát triển tiếp theo.
Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Pháp cũng đang có nền tảng chính trị tốt, đồng thời sở hữu chiều sâu đặc biệt về lịch sử, văn hóa, giáo dục, y tế và giao lưu nhân dân. Trong chuyến thăm lần này, điều quan trọng là tiếp tục cụ thể hóa khuôn khổ quan hệ bằng các chương trình và dự án thiết thực, triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động 2026 - 2028, đồng thời đưa khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng mới, chuyển đổi xanh, hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực trở thành những động lực mới.
Trong thế giới kết nối ngày nay, giá trị của một quan hệ song phương không chỉ nằm trong phạm vi hai quốc gia. Một đối tác tốt còn có thể giúp chúng ta tiếp cận cả một hệ sinh thái thị trường, công nghệ, tiêu chuẩn, mạng lưới nghiên cứu và cơ hội đầu tư rộng lớn hơn. Hai nước có thể trở thành “đầu cầu chiến lược” của nhau tại EU và ASEAN. Pháp có thể là một cửa ngõ để Việt Nam tăng cường kết nối với châu Âu; Việt Nam, với vị thế, sự ổn định và vai trò ngày càng tăng tại ASEAN, có thể là cầu nối để Pháp và các đối tác châu Âu tiếp cận sâu hơn khu vực Đông Nam Á. Khi đó, ngoại giao không dừng lại ở mở cửa mà còn tạo ra mạng lưới; không chỉ thu hút nguồn lực mà còn giúp nâng cấp vị trí của Việt Nam trong các chuỗi giá trị và chuỗi tri thức toàn cầu.
Đây cũng chính là yêu cầu cốt lõi của Nghị quyết số 06-NQ/TW và Nghị quyết số 59-NQ/TW: hội nhập quốc tế phải gắn với nâng cao nội lực, bảo đảm tự chủ chiến lược và phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển. Một đất nước chỉ thực sự mạnh khi những nguồn lực bên ngoài được hấp thụ, chuyển hóa thành năng lực bên trong; khi đầu tư đi cùng chuyển giao công nghệ, hợp tác giáo dục tạo ra đội ngũ nhân lực tốt hơn, mở cửa thị trường giúp doanh nghiệp Việt Nam trưởng thành hơn, còn hội nhập thể chế góp phần nâng cao năng lực quản trị quốc gia.
Đi trước trong những không gian mới
Nếu các chuyến thăm Nga và Pháp thể hiện yêu cầu làm sâu sắc và chuyển hóa các quan hệ quan trọng thành nguồn lực phát triển, thì việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris lại cho thấy một chiều kích khác của ngoại giao trong kỷ nguyên mới: chủ động hiện diện sớm trong những không gian phát triển đang hình thành, không chờ đến khi luật chơi và trật tự mới đã định hình mới tham gia.
Không gian vũ trụ từng được nhìn chủ yếu như lĩnh vực của một số cường quốc, nhưng ngày nay công nghệ không gian đã gắn trực tiếp với đời sống kinh tế và an ninh của mọi quốc gia. Hệ thống vệ tinh phục vụ viễn thông, định vị, quan sát Trái Đất, quản lý tài nguyên, nông nghiệp thông minh, dự báo thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm hạ tầng số và nhiều hoạt động kinh tế thiết yếu. Cùng với đó là sự hình thành nhanh chóng của kinh tế không gian, các mô hình hợp tác công - tư, dữ liệu không gian và những vấn đề mới về tần số, giao thông không gian, an toàn, an ninh và quản trị toàn cầu.
Việc Việt Nam tham dự ở cấp cao nhất Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ - hội nghị cấp nguyên thủ đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực này - thể hiện tầm nhìn phát triển dài hạn, tinh thần không đứng ngoài những cuộc chuyển dịch lớn của khoa học và công nghệ, đồng thời mở ra cơ hội kết nối với các trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, nguồn vốn và mạng lưới đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới. Đây chính là một ví dụ sinh động cho yêu cầu đối ngoại phải góp phần “mở đường, kết nối và tranh thủ nguồn lực phát triển” mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đặt ra.
Với vị thế quốc tế đã được nâng lên sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam ngày càng chủ động tham gia quá trình xây dựng quy tắc, chuẩn mực và cơ chế hợp tác quốc tế, nhất là trong những vấn đề có ảnh hưởng lâu dài tới hòa bình, phát triển và quyền lợi của các quốc gia đang phát triển. Đóng góp vào quản trị không gian vũ trụ theo hướng hòa bình, an toàn, bền vững, công bằng chính là cách Việt Nam thể hiện trách nhiệm quốc tế đồng thời bảo vệ lợi ích phát triển dài hạn của mình.
Ngoại giao không chỉ đưa Việt Nam đến gần hơn với thế giới. Ngoại giao còn đưa những gì tốt đẹp nhất của thế giới đến gần hơn với Việt Nam, đồng thời đưa trí tuệ, bản sắc, trách nhiệm và khát vọng Việt Nam đóng góp nhiều hơn cho thế giới. Khi các mối quan hệ trở thành thị trường và dự án, khi hợp tác trở thành công nghệ và nguồn nhân lực, khi hội nhập thúc đẩy cải cách, khi văn hóa tạo thêm niềm tin và khi Việt Nam có mặt từ sớm trong những không gian phát triển mới, thành quả đối ngoại sẽ thực sự trở thành sức mạnh của đất nước. Đó chính là một nền ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới.
