Nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học

Cử tri lo ngại hàng giả, bất thường điểm thi và mất an toàn thực phẩm

Trình bày Báo cáo tóm tắt về công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 6/2026, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, cử tri và Nhân dân tiếp tục tin tưởng vào sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội, sắp xếp tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.

Cử tri cũng đánh giá cao kết quả triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; ghi nhận chuyển biến tích cực trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần củng cố kỷ cương và tăng cường niềm tin của nhân dân.

Về hoạt động của Quốc hội, cử tri và Nhân dân quan tâm, kỳ vọng tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới, Quốc hội sẽ xem xét, cho ý kiến, thông qua nhiều dự án luật quan trọng góp phần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động của người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, cử tri và Nhân dân quan tâm vụ việc bất thường về kết quả môn Toán tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ở Tuyên Quang; về việc xử lý sai phạm liên quan đến xuất bản cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”.

Cử tri và Nhân dân cũng lo ngại tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm và thuốc giả; mất an toàn thực phẩm; dịch sốt xuất huyết gia tăng; nhiều vụ đuối nước trẻ em; cùng diễn biến thời tiết cực đoan gây cháy rừng, lũ quét, sạt lở tại miền núi phía Bắc, sạt lở bờ sông ở một số tỉnh phía Nam và các vụ cháy tại khu đô thị.

Từ ý kiến, kiến nghị của cử tri và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ, Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương điều tra, làm rõ vụ việc điểm thi môn Toán bất thường tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.

Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh, quảng cáo và lưu thông hàng hóa, nhất là trên môi trường mạng; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi sản xuất, buôn bán, quảng cáo hàng giả, thực phẩm giả, thuốc giả.

Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cũng kiến nghị cần tăng cường kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; tăng cường tuyên truyền về phòng, chống bệnh sốt xuất huyết và kịp thời xử lý triệt để các ổ dịch; rà soát các quy định về công tác xuất bản, xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong hoạt động xuất bản; tập trung nguồn lực để xác minh, làm rõ, xử lý nghiêm minh và thu hồi triệt để số tiền chiếm đoạt của người dân từ các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức bán “Hợp đồng kỳ nghỉ”…

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cũng cho biết, sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã tiếp nhận, phân loại, chuyển 855 kiến nghị đến các cơ quan ở Trung ương để xem xét giải quyết, trả lời cử tri theo thẩm quyền. Đến nay, mặc dù chưa đến thời hạn giải quyết, đã có 74 kiến nghị được giải quyết, trả lời cử tri.

Nghiên cứu tách hai kỳ thi, tăng câu hỏi tự luận

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng sai phạm trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là rất nghiêm trọng; đồng thời hoan nghênh tinh thần chỉ đạo của Chính phủ về việc xử lý nghiêm sai phạm, "không có vùng trống, ai sai xử lý nghiêm đến đó".

Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Chính phủ quan tâm nghiên cứu kỹ hai quan điểm về việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT để đưa ra giải pháp hữu hiệu.

Thứ nhất, việc tổ chức hai kỳ thi hai trong một, gồm tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, có thuận lợi là tiết kiệm công sức cho người dân và chi phí cho xã hội; song cũng bộc lộ bất cập khi thí sinh chịu áp lực phải đạt điểm cao để xét tuyển đại học, từ đó làm gia tăng nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh phân tích: Nên chăng nghiên cứu tách hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Kỳ thi tốt nghiệp THPT tập trung đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm phổ thông, qua đó phản ánh chất lượng giáo dục và làm cơ sở điều chỉnh chính sách. Việc tuyển sinh đại học nên giao cho các cơ sở giáo dục đại học chủ động thực hiện, tương tự cách nhiều trường đang áp dụng với các kỳ thi đánh giá năng lực và phương thức tuyển sinh riêng.

"Nếu tách bạch kỳ thi tốt nghiệp THPT với tuyển sinh đại học thì sẽ ít nguy cơ lặp lại tình trạng hiện nay", Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh.

Thứ hai, về phương thức tổ chức thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng nếu chỉ áp dụng hình thức trắc nghiệm, nhất là với môn Toán, sẽ khó rèn luyện cho học sinh kỹ năng trình bày và tư duy mạch lạc. Hình thức này cũng chưa phản ánh đầy đủ quá trình học tập, rèn luyện của học sinh, mà chủ yếu đánh giá khả năng lựa chọn đáp án đúng.

Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, dù có thể xây dựng đề thi trắc nghiệm riêng cho từng thí sinh, việc can thiệp vào quá trình làm bài vẫn dễ hơn so với đề thi có kết hợp phần tự luận.

Tham khảo ý kiến chuyên gia và kinh nghiệm quốc tế, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết nhiều quốc gia thiết kế bài thi với khoảng 70% câu hỏi trắc nghiệm và 30% câu hỏi tự luận nhằm vừa đánh giá kiến thức, vừa phát triển năng lực tư duy và kỹ năng của học sinh.

Giải trình vấn đề này, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, trước những băn khoăn của dư luận về kết quả thi môn Toán tại Tuyên Quang, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh khách quan, toàn diện. Nếu phát hiện sai phạm, các tổ chức, cá nhân liên quan sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, bảo đảm công bằng cho thí sinh và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với ngành giáo dục.

Theo Phó Thủ tướng, Thủ tướng đặc biệt quan tâm đến vụ việc và đã chỉ đạo rà soát, xử lý. "Thủ tướng sẽ trực tiếp làm việc với UBND và lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang để có biện pháp xử lý nghiêm minh, đúng quy định của pháp luật".

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh ghi nhận nỗ lực của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cùng các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, cơ quan Chính phủ và một số bộ ngành của địa phương trong việc chủ động cập nhật tình hình, kiến nghị của cử tri, các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài để kịp thời báo cáo phản ánh tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn ĐBQH cần quan tâm hơn nữa trong hoạt động giám sát theo lĩnh vực phụ trách và theo quy định, nhất là những nội dung, những vấn đề được cử tri và Nhân dân quan tâm phản ánh kiến nghị thuộc thẩm quyền của các bộ, ngành như trong báo cáo dân nguyện hàng tháng và đặc biệt là trong tháng 6/2026 đã nêu.

Đồng thời, đề nghị Chính phủ, Thủ tướng tiếp tục chỉ đạo các bộ ngành địa phương tập trung xem xét giải quyết những nội dung cử tri và Nhân dân quan tâm kiến nghị, trong đó có tập trung nâng cao chất lượng công tác quản lý giáo dục.