Nghiêm cấm đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm trên không gian mạng dưới dạng sách

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản gồm 3 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027; quy định về in xuất khẩu xuất bản phẩm tại khoản 21 Điều 1 của Luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2029.

Theo Luật, các cơ quan, tổ chức được thành lập nhà xuất bản gồm: Bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh, tổ chức chính trị ở trung ương và cấp tỉnh, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương và cấp tỉnh, trường hợp UBND cấp tỉnh không thành lập nhà xuất bản thì cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh được thành lập nhà xuất bản; Đơn vị sự nghiệp công lập ở trung ương; hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở trung ương trực tiếp sáng tạo tác phẩm, tài liệu khoa học, học thuật; Cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ.

Nhà xuất bản tổ chức và hoạt động theo loại hình đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Luật nghiêm cấm thực hiện các hành vi như: lợi dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản; đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm trên không gian mạng dưới dạng sách. Đồng thời, nghiêm cấm việc đe dọa tính mạng, uy hiếp tinh thần, sức khỏe; xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm hoặc cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của biên tập viên, người làm công tác xuất bản.

Đối với việc thẩm định nội dung trước khi xuất bản, tái bản, Luật quy định tác phẩm, tài liệu có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.

Bên cạnh đó, tác phẩm, tài liệu sau đây nếu nội dung có dấu hiệu vi phạm quy định tại khoản 1 Điều 10 của Luật này thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản để tái bản: tác phẩm, tài liệu xuất bản trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945; tác phẩm, tài liệu xuất bản từ năm 1945 đến năm 1954 trong vùng bị tạm chiếm; tác phẩm, tài liệu xuất bản từ năm 1954 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975 ở miền Nam Việt Nam không do Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam cho phép; tác phẩm, tài liệu xuất bản ở nước ngoài.

Trước đó, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Bộ trưởng cho biết, những vấn đề lớn của dự thảo Luật đã được tiếp thu, hoàn thiện theo hướng tập trung vào các nhóm chính sách then chốt, có tính nền tảng, khắc phục những hạn chế, bất cập sau hơn 13 năm thi hành Luật Xuất bản và đáp ứng yêu cầu phát triển của hoạt động xuất bản trong tình hình mới; đã đạt được sự thống nhất cao giữa Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Về hoạt động xuất bản trong môi trường số, bảo vệ quyền tác giả và phát triển hệ sinh thái xuất bản, Bộ trưởng nêu rõ, tiếp thu rất nhiều ý kiến xác đáng của ĐBQH, Chính phủ đã rà soát dự thảo Luật theo hướng quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản; tăng cường bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trong môi trường số, bảo đảm thống nhất, đồng bộ giữa pháp luật về xuất bản và pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Qua đó, tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, đa dạng hóa sản phẩm và phương thức khai thác giá trị tác phẩm, hình thành và phát triển hệ sinh thái xuất bản hiện đại.

Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với quản lý, kết nối và khai thác dữ liệu; xác định trách nhiệm của cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian phát hành xuất bản phẩm và nền tảng xuyên biên giới tham gia hoạt động xuất bản; bổ sung quy định quản lý việc phổ biến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng.