Ngày Pháp luật Việt Nam: Xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trong kỷ nguyên mới
Ngày Pháp luật Việt Nam trở thành hoạt động có ý nghĩa thiết thực, không chỉ tôn vinh Hiến pháp, pháp luật mà còn lan tỏa những kết quả, thành tựu trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật; thúc đẩy hình thành văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Ngày Pháp luật Việt Nam trở thành hoạt động có ý nghĩa thiết thực, không chỉ tôn vinh Hiến pháp, pháp luật mà còn lan tỏa những kết quả, thành tựu trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật; thúc đẩy hình thành văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Dịp quan trọng tôn vinh Hiến pháp, pháp luật
Bộ Tư pháp vừa có văn bản gửi Văn phòng Quốc hội về việc phối hợp cung cấp thông tin về Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026, phục vụ công tác tuyên truyền tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 - 9/11/2026).
Ngày 9/11/1946, Quốc hội khóa I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, đặt nền móng cho việc xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Ngày 9/11 được Đảng, Nhà nước chọn làm Ngày Pháp luật Việt Nam, được thể chế quy định trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012.
Trải qua 13 năm tổ chức, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) đã trở thành sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng, góp phần lan tỏa ý thức tuân thủ, thượng tôn pháp luật trong xã hội và các tầng lớp nhân dân.
Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 được tổ chức trong bối cảnh có nhiều ý nghĩa đặc biệt: toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Kỷ niệm 80 năm ngày Bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra đời; năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cả nước đang nỗ lực thi đua lập thành tích thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 với nỗ lực lớn, quyết tâm cao, phấn đấu đạt mức tăng trưởng 2 con số, tạo động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp quan trọng để tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, nâng cao nhận thức, ý thức thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội.
Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 sẽ được tổ chức vào 9h ngày 8/11 tại Hội trường Bộ Tư pháp, theo hình thức trực tiếp, kết hợp livestream trên các nền tảng số của Bộ Tư pháp. Sự kiện có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Chính phủ, các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.
5 điểm mới nổi bật của Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026
Thứ nhất, trong công tác chỉ đạo, định hướng nội dung hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam có sự gắn kết chặt chẽ với việc triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, nhất là Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo đó, việc hưởng ứng Ngày Pháp luật không chỉ dừng lại ở các hoạt động tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật mà còn hướng tới nâng cao nhận thức về vai trò của pháp luật trong kiến tạo phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời đề cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong tổ chức thi hành pháp luật, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Thứ hai, tinh thần xuyên suốt trong việc tổ chức hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam là gắn kết các hoạt động này với yêu cầu vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy chính quyền địa phương có nhiều thay đổi, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được định hướng theo hướng thiết thực, linh hoạt, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn của từng địa phương; chú trọng đưa pháp luật đến gần người dân ngay từ cơ sở. Nội dung truyền thông tập trung vào các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền, giải quyết thủ tục hành chính và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa phương thức truyền thông, góp phần bảo đảm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai liên tục, thông suốt, hiệu quả trong điều kiện tổ chức bộ máy mới.
Thứ ba, nội dung truyền thông phản ánh những chuyển biến quan trọng, dấu ấn nổi bật trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật năm 2026.
Nội dung truyền thông Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 gắn kết chặt chẽ với công tác xây dựng pháp luật, phản ánh tinh thần đổi mới, quyết liệt nhằm tạo dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, thống nhất, kịp thời và hiệu quả.
Điểm nhấn nổi bật là hoạt động lập pháp của Quốc hội khóa XVI với sự chủ động, khẩn trương, kịp thời giải quyết các vấn đề cấp thiết của đất nước. Cụ thể, Quốc hội đã thông qua 9 luật tại Kỳ họp thứ Nhất; 15 luật và 6 nghị quyết tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất; đồng thời dự kiến xem xét, thông qua 39 luật cùng 4 nghị quyết quy phạm pháp luật tại Kỳ họp thứ Hai.
Những thành tựu lập pháp này, cùng với nỗ lực tổng rà soát hệ thống văn bản, đẩy mạnh thi hành pháp luật, chuyển đổi số và đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật… sẽ là tâm điểm phản ánh tại Lễ hưởng ứng, qua đó khẳng định mạnh mẽ vai trò kiến tạo của pháp luật đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ tư, bên cạnh những đổi mới về định hướng và nội dung, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 còn có những điểm nhấn nổi bật trong chương trình tổ chức. Một trong những điểm mới là gắn hoạt động biểu dương, vinh danh “Gương sáng pháp luật” với việc trao tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho các tập thể, cá nhân tiêu biểu có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Đồng thời, Lễ hưởng ứng tổ chức tổng kết và trao giải Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia “Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật” - cuộc thi lần đầu tiên được tổ chức trên nền tảng này với quy mô toàn quốc, thu hút 845.348 người tham gia với 2.584.819 lượt dự thi.
Thứ năm, điểm nhấn đột phá trong hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 là sự thể hiện đậm nét kết quả đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong cả công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đang được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm đổi mới, tối ưu hóa quy trình lập pháp, rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật. Đặc biệt, sự kiện năm nay gắn liền với việc lan tỏa, khai thác hiệu quả các nền tảng số trọng điểm như Cổng Pháp luật quốc gia, giúp công tác xây dựng pháp luật ngày càng dân chủ, công khai, minh bạch và tăng cường tính tương tác với người dân, doanh nghiệp. Trong thi hành pháp luật, chuyển đổi số tiếp tục là đòn bẩy để nhân rộng các mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật trực tuyến, đánh giá năng lực tiếp cận pháp luật, qua đó xóa bỏ rào cản không gian, thời gian, đưa pháp luật đến với mọi tầng lớp nhân dân một cách nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả nhất.
Ngày Pháp luật Việt Nam - lan tỏa tinh thần đổi mới thi hành pháp luật
Trong kỷ nguyên phát triển mới, Ngày Pháp luật Việt Nam không chỉ dừng lại ở một sự kiện kỷ niệm mang tính phong trào, mà phải trở thành động lực thực chất, lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật vào từng nhịp sống.
Việc tôn vinh Hiến pháp và pháp luật phải được cụ thể hóa bằng hành động tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong thực tiễn. Mỗi cơ quan, đơn vị cần biến tinh thần Ngày Pháp luật thành kết quả giải quyết trực tiếp các vấn đề nóng: đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm giấy phép con, đơn giản hóa thủ tục thuế, hải quan và môi trường đầu tư kinh doanh. Lấy hiệu quả phát triển và lợi ích của nhân dân làm thước đo cao nhất cho kết quả tổ chức thi hành pháp luật.
Cùng với đó, phải đổi mới tư duy, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà phải mở đường cho sự phát triển. Các hoạt động hưởng ứng cần tập trung chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ “quản lý” sang “kiến tạo”, khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Công tác truyền thông chính sách, phổ biến pháp luật phải đi trước một bước, dẫn dắt dư luận và tạo sự đồng thuận cao trong xã hội ngay từ khâu hoạch định chính sách.
365 ngày đều là Ngày Pháp luật Việt Nam
Mục tiêu tối thượng là xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử tự giác của mọi chủ thể trong xã hội. Không chỉ ngày 9/11, mà 365 ngày trong năm, tinh thần sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật phải thường trực. Mỗi cán bộ, công chức phải là người tiên phong, kiến tạo sự chuẩn mực; mỗi người dân coi việc tuân thủ pháp luật vừa là trách nhiệm, vừa là nền tảng để xây dựng xã hội an toàn, văn minh.
Tư duy lập pháp trong bối cảnh mới đòi hỏi sự chuyển dịch trọng tâm, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thực thi, trong đó tổ chức thi hành pháp luật phải được coi là khâu đột phá. Việc ban hành luật kịp thời, chất lượng phải luôn đi đôi với tiến độ ban hành đồng bộ các văn bản quy định chi tiết, triệt để khắc phục tình trạng “luật chờ nghị định, thông tư”.
Điều này đặt ra yêu cầu, mọi chính sách ngay từ khâu thiết kế phải được tính toán kỹ lưỡng, chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện triển khai về nguồn nhân lực, vật lực và hạ tầng công nghệ.
Cùng với đó, Ngày pháp luật cần hướng mạnh về cơ sở, bám sát nhu cầu và tháo gỡ vướng mắc cho người dân, doanh nghiệp. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam phải được triển khai sâu rộng, thực chất đến tận cơ sở, quán triệt nguyên tắc lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cần bám sát hơi thở thực tiễn, xuất phát từ chính nhu cầu tìm hiểu pháp luật hàng ngày và những vấn đề “nóng” mà dư luận đang quan tâm. Cần tăng cường các diễn đàn đối thoại, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý và hòa giải ở cơ sở để trực tiếp lắng nghe, đồng hành và giải đáp tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc pháp lý phát sinh trong đời sống dân sinh cũng như hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh.
Pháp luật chỉ thực sự có sức sống bền vững khi trở thành công cụ hữu hiệu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp và giải quyết triệt để những bức xúc ngay từ cơ sở. Thước đo cao nhất của công tác tổ chức thi hành phải được đánh giá bằng hiệu quả thực tế: tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn thể chế, cắt giảm chi phí tuân thủ, khơi thông nguồn lực và mang lại không gian phát triển thuận lợi, an toàn cho người dân, doanh nghiệp. Lợi ích thiết thực của xã hội chính là minh chứng rõ nét nhất cho sức sống của pháp luật.
