Ngăn chặn thao túng, bảo đảm cạnh tranh công bằng trong đấu giá tài sản

Bảo vệ người tham gia đấu giá ngay tình, ngăn chặn thao túng, trục lợi

Về việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thứ ba ngay tình trong hoạt động đấu giá tài sản, ĐBQH Lý Tiết Hạnh (Gia Lai) cho rằng, đây là vấn đề cần được quan tâm, quy định đầy đủ, cụ thể trong dự thảo Luật.

Theo đại biểu, thực tế đã phát sinh những vụ việc liên quan đến quyền lợi của người thứ ba ngay tình. Nếu pháp luật không có cơ chế bảo vệ rõ ràng, đầy đủ sẽ dễ dẫn đến tranh chấp phức tạp, khiếu kiện kéo dài, gây khó khăn cho quá trình giải quyết và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Trong khi đó, dự thảo Luật chưa đề cập đầy đủ, cụ thể đến vấn đề này. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình, tạo cơ sở pháp lý để xử lý những tình huống phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm tính ổn định của các giao dịch đấu giá tài sản.

Góp ý về tính thống nhất của dự thảo Luật, ĐBQH Lý Tiết Hạnh đề nghị rà soát mối quan hệ giữa phạm vi điều chỉnh tại Điều 1 và đối tượng áp dụng tại Khoản 1 Điều 2, nhất là các quy định liên quan đến Hội đồng đấu giá tài sản.

Đối với quyền, nghĩa vụ của đấu giá viên tại Điều 15, đại biểu đề nghị bổ sung, làm rõ quy định về quyền hành nghề của đấu giá viên tại các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản trên toàn lãnh thổ Việt Nam, bảo đảm bao quát cả trường hợp tổ chức do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thành lập để xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.

Đồng thời, cần bổ sung đầy đủ căn cứ pháp lý để đấu giá viên thực hiện quyền truất quyền tham dự phiên đấu giá đối với người rút lại giá đã trả theo khoản 4 Điều 33.

Cùng quan tâm đến yêu cầu bảo vệ quyền lợi của người tham gia đấu giá thực chất, ĐBQH Vũ Hồng Quân (Gia Lai) đề nghị hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, xử lý các hành vi thông đồng, thao túng và trục lợi trong hoạt động đấu giá.

Theo đại biểu, một bất cập đáng chú ý hiện nay là tình trạng xuất hiện các nhóm tham gia đấu giá không nhằm mục đích mua tài sản thực chất mà để chi phối kết quả, trục lợi, phá giá hoặc từ chối thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Những hành vi này có thể khiến doanh nghiệp có nhu cầu thực sự, đã trả giá hợp lệ và có đủ năng lực thực hiện dự án không thể tiếp nhận tài sản.

Trong khi đó, các chế tài về mất tiền đặt trước hoặc cấm tham gia đấu giá trong một số trường hợp vi phạm chưa giải quyết trực tiếp hậu quả đối với người tham gia đấu giá thực chất.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị làm rõ các hành vi thao túng bị nghiêm cấm tại Điều 10, bao gồm lợi dụng việc đăng ký, tham gia đấu giá để đe dọa, ép buộc người khác giao tiền hoặc lợi ích nhằm đổi lấy việc không tham gia, không trả giá hoặc rút khỏi cuộc đấu giá; thông đồng phân chia tài sản, dìm giá, nâng giá giả tạo hoặc cố ý phá kết quả đấu giá.

Đáng chú ý, đại biểu đề xuất sửa đổi khoản 3 Điều 33 theo hướng cho phép xem xét công nhận người trả giá hợp lệ liền kề trúng đấu giá theo mức giá đã trả, không bắt buộc mức giá này cộng với tiền đặt trước phải bằng giá mà người trúng đấu giá trước đó đã từ chối hoặc không thực hiện nghĩa vụ. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia đấu giá thực chất khi có đối tượng cố tình phá kết quả đấu giá.

Tăng cường giám sát độc lập, ngăn ngừa thao túng kết quả đấu giá trực tuyến

Đề cập đến các quy định về đấu giá tài sản trực tuyến, ĐBQH Phạm Thế Anh (Thanh Hóa) cho rằng, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cần đặc biệt chú trọng cơ chế bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan trong quá trình vận hành hệ thống, nhất là những khâu tác động trực tiếp đến kết quả đấu giá.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc minh bạch đối với thuật toán xác định người trúng đấu giá trên hệ thống trực tuyến, đặc biệt trong trường hợp có nhiều người tham gia đưa ra mức giá như nhau tại cùng một thời điểm. Việc quy định rõ nguyên tắc xử lý tình huống này là cần thiết nhằm bảo đảm công bằng, khách quan trong xác định người trúng đấu giá.

Bên cạnh đó, cần làm rõ nguyên tắc vận hành và thuật toán xử lý khi hệ thống phát sinh sự cố kỹ thuật như mất kết nối, nghẽn mạng, quá tải hoặc bị tấn công mạng. Đây là những tình huống có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tham gia và kết quả đấu giá, đòi hỏi phải có cơ chế xử lý minh bạch, thống nhất.

Góp ý khoản 7 Điều 30 dự thảo Luật, đại biểu Phạm Thế Anh chỉ ra sự thiếu thống nhất trong quy định đối với ba hệ thống phục vụ hoạt động đấu giá trực tuyến, gồm Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, Hệ thống đấu giá trực tuyến và trang thông tin đấu giá trực tuyến.

Theo đó, dự thảo đã quy định chức năng, yêu cầu, điều kiện đối với Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống đấu giá trực tuyến. Tuy nhiên, đối với trang thông tin đấu giá trực tuyến, dự thảo mới đề cập đến yêu cầu, điều kiện, việc thẩm định và phê duyệt mà chưa xác định rõ chức năng.

Đại biểu cho rằng, sự thiếu thống nhất này có thể dẫn đến khó khăn trong xác định phạm vi hoạt động, trách nhiệm quản lý, vận hành cũng như cơ chế kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu. Vì vậy, cần bổ sung quy định về chức năng của trang thông tin đấu giá trực tuyến, bảo đảm đồng bộ với hai hệ thống còn lại.

Đặc biệt, ĐBQH Phạm Thế Anh đề xuất bổ sung cơ chế giám sát độc lập đối với hoạt động của Hệ thống đấu giá trực tuyến, nhằm phòng ngừa nguy cơ can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu hoặc thao túng kết quả đấu giá.

Để thực hiện yêu cầu này, đại biểu đề nghị dự thảo Luật quy định rõ cơ chế ghi nhận, lưu trữ nhật ký hoạt động của hệ thống; kiểm tra, đối soát và truy xuất dữ liệu trong toàn bộ quá trình đấu giá, từ thời điểm bắt đầu đến khi kết thúc phiên đấu giá.

Dữ liệu đấu giá phải được lưu trữ đầy đủ, bảo đảm tính toàn vẹn, không bị sửa đổi trái phép và có khả năng kiểm chứng độc lập khi phát sinh khiếu nại, tố cáo hoặc tranh chấp.

Theo đại biểu, việc bổ sung các quy định về minh bạch thuật toán, xử lý sự cố kỹ thuật và giám sát độc lập không chỉ giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động đấu giá trực tuyến mà còn bảo đảm kết quả đấu giá có thể được kiểm tra, đối soát và xác minh khách quan. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm ngăn ngừa nguy cơ lợi dụng công nghệ để can thiệp, thao túng kết quả, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả của hoạt động đấu giá tài sản trong bối cảnh chuyển đổi số.