Nền tảng số thi hành án dân sự: Từ "số hóa hồ sơ" đến "số hóa niềm tin"
Trong bối cảnh mỗi năm hệ thống thi hành án dân sự (THADS) phải tổ chức thi hành hàng triệu vụ việc với tổng giá trị tài sản lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Đây là bước thay đổi căn bản trong tư duy và cách thức vận hành của toàn hệ thống THADS. Nếu "số hóa hồ sơ" là nền tảng kỹ thuật thì mục tiêu cao hơn chính là "số hóa niềm tin", nhằm xây dựng hoạt động thi hành án công khai, minh bạch, thuận tiện hơn, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đó cũng là hành trình mà ngành THADS đang kiên trì theo đuổi để tạo dựng một nền hành chính tư pháp hiện đại, hiệu quả và gần dân hơn.
.jpg)
Trong bối cảnh mỗi năm hệ thống thi hành án dân sự (THADS) phải tổ chức thi hành hàng triệu vụ việc với tổng giá trị tài sản lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Đây là bước thay đổi căn bản trong tư duy và cách thức vận hành của toàn hệ thống THADS. Nếu "số hóa hồ sơ" là nền tảng kỹ thuật thì mục tiêu cao hơn chính là "số hóa niềm tin", nhằm xây dựng hoạt động thi hành án công khai, minh bạch, thuận tiện hơn, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đó cũng là hành trình mà ngành THADS đang kiên trì theo đuổi để tạo dựng một nền hành chính tư pháp hiện đại, hiệu quả và gần dân hơn.
Nền tảng số THADS – đổi mới phương thức thực thi công lý
Việc đưa nền tảng số trong lĩnh vực THADS đã vào vận hành trên toàn quốc từ ngày 20/1/2026 hỗ trợ thay thế từng bước hồ sơ giấy trong giải quyết thủ tục hành chính. Trung tâm điều hành thông minh (IOC) được khánh thành từ 2/4/2026, tạo nền tảng triển khai quản trị điều hành trên môi trường số. THADS tỉnh, thành phố đã theo dõi 100% bản án, quyết định có nội dung theo dõi, đảm bảo công việc không bị gián đoạn, ảnh hưởng đến quyền lợi người phải được thi hành án. Đây là sự nỗ lực rất lớn của Bộ Tư pháp, Cục Quản lý THADS và các cơ quan hữu quan trong việc số hóa suốt quá trình theo dõi, xử lý vụ việc THADS.
Nếu trước đây dữ liệu còn phân tán ở từng địa phương, từng đơn vị thì nay toàn bộ thông tin được quản lý tập trung. Mỗi hồ sơ được cập nhật xuyên suốt từ khi tiếp nhận đến khi kết thúc thi hành án. Do đó, nền tảng số THADS là công cụ giúp cơ quan quản lý theo dõi tiến độ từng vụ việc, phát hiện hồ sơ chậm xử lý, đánh giá năng suất của từng đơn vị, từng chấp hành viên theo thời gian thực.
Với phương châm lấy người dân làm trung tâm phục vụ, thì với người dân và doanh nghiệp, nền tảng số THADS mở ra khả năng tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Nhiều thủ tục có thể thực hiện trực tuyến, giảm việc đi lại, giảm thời gian chờ đợi và tăng tính minh bạch trong giải quyết hồ sơ. Đối với Chính phủ, hệ thống dữ liệu tập trung sẽ giúp dự báo xu hướng tranh chấp, đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật và quản lý tài sản. Trên cơ sở đó, hình thành nguồn dữ liệu lớn phục vụ công tác hoạch định chính sách. Do đó, giá trị lớn nhất của nền tảng số không chỉ nằm ở công nghệ mà ở khả năng tạo ra một hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định, việc đưa nền tảng số về THADS vào vận hành không chỉ thể hiện sự đổi mới về tư duy, công nghệ mà còn là sự chuyển đổi căn bản từ phương thức quản lý truyền thống sang phương thức quản trị hiện đại trên dữ liệu số, kết hợp và cập nhật theo thời gian thực; từ xử lý thủ công sang ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ THADS, một lĩnh vực quan trọng, bảo đảm tính nghiêm minh pháp luật, tính hiệu lực của bản án và quyết định được thi hành.
“Nền tảng số về THADS được xây dựng và vận hành đã hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu THADS tập trung, kết nối, liên thông, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo điều hành. Đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình” – Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định.
Sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp - thước đo kết quả thực hiện
Trong xu hướng chuyển đổi số, cách thức vận hành mới thông qua nền tảng số THADS là một “điểm sáng” trong đổi mới phương thức quản trị trong lĩnh vực thi hành án. Tuy vậy, vẫn còn không ít thách thức trong triển khai nền tảng số này. Bởi thực tế cho thấy, chất lượng dữ liệu trong nhiều lĩnh vực vẫn chưa đồng đều. Hồ sơ giấy tồn tại nhiều năm, thông tin thiếu thống nhất, dữ liệu tài sản chưa được chuẩn hóa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành của hệ thống.
Bên cạnh đó, THADS là một hoạt động liên quan đến rất nhiều cơ quan như: Tòa án, Viện kiểm sát, Công an, cơ quan đăng ký đất đai, cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm, ngân hàng, cơ quan thuế và nhiều cơ quan khác. Nếu các dữ liệu liên quan vẫn chỉ khu trú, không có sự chia sẻ thì nền tảng THADS cũng không thể phát huy hiệu quả.
Muốn nền tảng số THADS thực sự trở thành động lực cải cách, trước hết cần coi dữ liệu là tài sản quốc gia. Việc chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật dữ liệu phải được thực hiện đồng bộ ngay từ cơ sở. Mỗi hồ sơ phát sinh mới cần được hình thành dưới dạng hồ sơ điện tử ngay từ đầu, tránh tình trạng phải thực hiện song hành 2 thủ tục vừa xử lý giấy, vừa nhập lại dữ liệu.
Cùng với đó, đẩy nhanh kết nối dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Khi hệ thống thi hành án có thể tra cứu trực tuyến thông tin dân cư, đất đai, doanh nghiệp, đăng ký tài sản, tài khoản ngân hàng theo quy định của pháp luật, thời gian xác minh điều kiện thi hành án sẽ được rút ngắn đáng kể, đồng thời hạn chế tình trạng che giấu hoặc tẩu tán tài sản của người phải thi hành án.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ dữ liệu đối với công tác thi hành án, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị, đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các Bộ, ngành, địa phương; gắn kết chặt chẽ với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và hoạt động tư pháp. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện thể chế pháp lý về chuyển đổi số trong THADS, xác lập đầy đủ giá trị pháp lý của dữ liệu số, hồ sơ điện tử, bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Phải đặc biệt coi trọng chất lượng dữ liệu, dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu trong việc cập nhật, quản lý và khai thác dữ liệu – Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.
Chuyển đổi số trong THADS không chỉ là yêu cầu của cải cách hành chính mà còn là một phần của quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền trong kỷ nguyên số. Trong hành trình chuyển đổi này, cần bảo đảm 3 yếu tố quan trọng: con người, dữ liệu và thể chế trong lĩnh vực THADS. Trước yêu cầu đổi mới, chuyển đổi số mạnh mẽ trong thi hành án, đòi hỏi các chấp hành viên trong thời đại mới không chỉ giỏi pháp luật mà còn phải thành thạo công nghệ, biết khai thác dữ liệu, sử dụng các công cụ phân tích và làm việc trên môi trường điện tử. Nền tảng số thi hành án dân sự sẽ chỉ thực sự thành công khi mỗi dữ liệu được cập nhật kịp thời, mỗi quy trình được vận hành minh bạch và mỗi người dân có thể theo dõi việc thực thi bản án một cách thuận tiện, công khai.
Trước yêu cầu đổi mới để vận hành nền tảng số THADS, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: phải chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số, từng bước hình thành đội ngũ “công chức số”, làm chủ công nghệ, làm chủ dữ liệu.
Công nghệ có thể rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nhưng giá trị lớn hơn là tạo dựng niềm tin vào hiệu lực của pháp luật. Khi mọi bản án đều được theo dõi minh bạch trên môi trường số, mọi quy trình đều có dấu vết điện tử và mọi quyết định đều được kiểm chứng bằng dữ liệu, nền tảng số không chỉ số hóa hoạt động thi hành án mà còn góp phần số hóa niềm tin của xã hội đối với công lý và Nhà nước pháp quyền.
Cần nhấn mạnh rằng, mọi đổi mới, cải cách nói chung, trong lĩnh vực THADS nói riêng đều lấy người dân làm trung tâm để phục vụ, như Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh: “Kết quả thực hiện phải được đo lường bằng sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp và bằng kết quả thông qua thực tiễn các chỉ tiêu về việc và về tiền được Quốc hội, Chính phủ giao”.
Bài: Song Hà; Trình bày: Duy Thông
