Nền tài chính toàn cầu đang được cơ cấu lại

      “Gió nóng từ Wall Street” là chủ đề tràn ngập các tờ báo lớn của Mỹ và nhiều nước trên thế giới trong những ngày này, biến ngày nghỉ cuối tuần qua trở thành “ngày Chủ nhật đen tối” của hệ thống tài chính Mỹ. Không còn nghi ngờ gì nữa, cơn bạo bệnh của nền kinh tế Mỹ chưa hề thuyên giảm mà tiếp tục nặng lên, bất chấp mọi phương thuốc điều trị của Chính quyền Mỹ trong nhiều tháng qua. Từ tháng 3, Nhà Trắng đã phải cứu Bear Stearns bằng 30 tỷ USD ngân phiếu. Đầu tháng 9, hơn 200 tỷ USD cũng được tung ra để cứu vớt hai ngân hàng Fannie Mae và Freddie Mac, tất cả đều do thua lỗ vì tín dụng rủi ro. Chỉ 7 ngày sau đó, Merrill Lynch bán mình cho Bank of America, rồi đến lượt gã tài chính khổng lồ Lehman Brothers hấp hối. Liệu 50 tỷ USD mà FED quyết định chi khẩn cấp có khoanh vùng được căn bệnh đã trở thành đại dịch trên thị trường tiền tệ Mỹ? Một thực tế rõ nhất là làn sóng thất nghiệp đang ập vào Wall Street, bởi cái chết của Lehman Brothers và vụ bán lại Merrill Lynch đang đe dọa đẩy 100.000 người vào cảnh không công ăn việc làm.
      Trước khi FED mở kho bạc, nhiều ngân hàng lớn trên thế giới đã ra tay ứng cứu, trong đó có Ngân hàng Trung ương châu âu (ECB), các Ngân hàng Trung ương của Anh và Nhật Bản. Tổng số tiền được tung ra cho chiến dịch này lên tới 350 tỷ USD, con số kỷ lục đối với một đợt ứng cứu do nhiều ngân hàng thực hiện cùng lúc. Trong mục tiêu ngăn ngừa ảnh hưởng dây chuyền, 10 ngân hàng quốc tế đã lập Quỹ khẩn cấp 70 tỷ USD để hỗ trợ nhau khi có nhu cầu cần thiết. Điều này cho thấy Mỹ không còn là trụ cột duy nhất của kinh tế toàn cầu. Đã xuất hiện những trụ cột mới ở cả châu Âu và châu Á mà nếu thiếu chúng, không chỉ cường quốc kinh tế số một là Mỹ mà toàn bộ nền kinh tế thế giới không thể đứng vững. Nó cũng cho thấy nền tài chính toàn cầu đang lặng lẽ cơ cấu lại theo hướng cân bằng. Cũng là lẽ tự nhiên khi kinh tế Mỹ tự để mất dần cây gậy chi phối của mình.
      Những nước đến thời điểm này chưa bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng tín dụng kéo dài một năm qua ở Mỹ đều đang gấp rút tính toán những khoản thua lỗ tiềm tàng sau khi Lehman Brothers xin bảo hộ phá sản. Lãi suất cho vay của các ngân hàng tăng vọt vì chưa ai xác định được cụ thể mức độ cũng như phạm vi ảnh hưởng mà vụ Lehman có thể gây ra. Nếu cái chết của Lehman Brothers dẫn đến chiến dịch thắt chặt cho vay, hậu quả sẽ rất thảm khốc đối với nền kinh tế. Tại Đài Loan, các công ty và nhà đầu tư thuộc Cơ quan quản lý tài chính hàng đầu vùng lãnh thổ này có thể thua lỗ tới 2,5 tỷ USD do quan hệ làm ăn với Lehman. Nhật Bản cũng “đóng góp” hai ngân hàng trong danh sách những chủ nợ chính của Lehman. Trên khắp châu Âu, các ngân hàng tiếp tục kiểm soát chặt chẽ hoạt động cho vay trong thời gian đánh giá thiệt hại do vụ phá sản  Lehman gây ra. Thực trạng hoảng loạn này đã giải thích cho chiến dịch chung tay cứu giúp nền tài chính Mỹ của hàng loạt ngân hàng trung ương, khi các điều kiện hình thành một cơn bão tài chính thế kỷ đang dần hiển hiện.
      Chính quyền Mỹ cũng nhân tình hình hiện nay đã sắp xếp lại hệ thống tiền tệ được cho là hoạt động thiếu nghiêm túc. Như những cơ thể lớn quá nhanh nhưng không được cung cấp đầy đủ và cân bằng các chất dinh dưỡng, các ngân hàng Mỹ đang lần lượt rơi vào tình trạng thiếu oxy nghiêm trọng. Quản lý kém dẫn tới nợ xấu chồng chất, không thu được tiền mặt. Vụ Bank of America mua lại Merrill Lynch có thể được xem như quyết tâm của chính quyền muốn quét dọn hệ thống ngân hàng đang sống dở chết dở, mặc cho bên ngoài đánh giá đây là hành động quốc hữu hoá.
      Nước Mỹ không còn là trụ cột duy nhất. Khi hàng loạt vụ đổ vỡ nối đuôi nhau xuất hiện ở nước này, người ta đang chờ đợi trong trạng thái lo sợ xem nạn nhân tiếp theo là ai, tại Mỹ hay nước khác, cũng như sức đề kháng của nền kinh tế Mỹ đến đâu. Nhưng có thể khẳng định rằng, Merrill Lynch và Lehman Brothers chưa phải là những gã khổng lồ cuối cùng phải nằm xuống.