Nâng cao tính minh bạch trong kinh doanh thực phẩm trực tuyến

Bảo đảm an toàn thực phẩm chung tại chợ

Các ĐBQH ghi nhận, dự thảo Luật đã có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung theo hướng tăng cường trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi cung ứng thực phẩm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và bổ sung các quy định phù hợp với sự phát triển của thương mại điện tử. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong việc phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của người tiêu dùng.

Điều 26 và Điều 28 dự thảo Luật quy định các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ và cơ sở kinh doanh thực phẩm tươi sống. Quan tâm đến nội dung này, ĐBQH Phạm Thị Thu Thủy (Thái Nguyên) đề nghị, cùng với trách nhiệm của từng cơ sở, cần quy định rõ hơn về trách nhiệm của tổ chức quản lý, kinh doanh, khai thác chợ đối với điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm chung tại chợ.

Nêu thực tiễn tại tỉnh Thái Nguyên, đại biểu Phạm Thị Thu Thủy cho biết, một số chợ chưa có hệ thống xử lý nước thải; khu vực kinh doanh thực phẩm chưa được phân chia hợp lý, còn nguy cơ gây lây nhiễm chéo; hoạt động giết mổ vẫn nhỏ lẻ; điều kiện chứa đựng, vận chuyển và kiểm soát nguồn gốc thực phẩm còn hạn chế.

Đại biểu Phạm Thị Thu Thủy đề nghị, cần bổ sung quy định về trách nhiệm của tổ chức quản lý, kinh doanh, khai thác chợ trong việc bảo đảm về hạ tầng cơ sở, vệ sinh, cấp thoát nước, thu gom và xử lý chất thải cũng như bố trí khu vực kinh doanh phù hợp để phòng ngừa lây nhiễm chéo; phối hợp kiểm tra việc chấp hành các điều kiện an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Đồng thời, cũng cần làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương tại Điều 71 dự thảo Luật trong công tác kiểm tra và yêu cầu khắc phục những điều kiện chưa bảo đảm gắn với việc cải tạo, nâng cấp chợ.

Về nguyên tắc quản lý dựa trên phân tích nguy cơ (Điều 51, 53), ĐBQH Nàng Xô Vi (Quảng Ngãi) ghi nhận, dự thảo Luật đã thể hiện sự đổi mới khi chia thực phẩm thành nhóm nguy cơ cao và nguy cơ thấp. Tuy nhiên, Báo cáo thẩm tra dự án Luật cũng đã chỉ ra một sự mâu thuẫn lớn: khoản 2 Điều 51 quy định kết quả phân tích nguy cơ không phải là căn cứ để phân loại đối tượng đăng ký, trong khi khoản 2 Điều 53 lại quy định chưa điều chỉnh biện pháp quản lý khi chưa có kết quả phân tích.

“Việc tách rời nguyên tắc phân tích nguy cơ ra khỏi thủ tục hành chính sẽ làm vô hiệu hóa công cụ khoa học này”. Nhấn mạnh như vậy, đại biểu Nàng Xô Vi đề nghị Luật phải khẳng định: Việc xác định nhóm thực phẩm nào phải "tiền kiểm" khắt khe (đăng ký bản công bố) và nhóm nào được "hậu kiểm" (tự công bố) phải căn cứ tuyệt đối vào kết quả phân tích nguy cơ. Không thể vội vàng cắt giảm tiền kiểm khi năng lực kiểm nghiệm và dữ liệu hậu kiểm chưa sẵn sàng, vì như vậy là đẩy rủi ro sang cho người tiêu dùng.

Cùng với đó, dự thảo Luật thiết kế các hình thức tự công bố sản phẩm, nhưng lại yêu cầu cơ sở chỉ được lưu thông sản phẩm sau khi cơ quan có thẩm quyền "tiếp nhận hồ sơ" và "công khai số tiếp nhận" (khoản 3 Điều 57). Quy định này vô hình chung biến cơ chế "tự công bố" thành một thủ tục "xin phép ngầm", làm phát sinh thêm một tầng hành chính.

Vì vậy, đại biểu Nàng Xô Vi đề nghị, cần quy định rõ theo hướng: với trường hợp tự công bố, doanh nghiệp được quyền lưu thông sản phẩm ngay sau khi hoàn thành nghĩa vụ nộp hồ sơ trên hệ thống thông tin điện tử; việc tiếp nhận phải được thực hiện tự động. “Chúng ta cần hậu kiểm tính trung thực của doanh nghiệp thay vì bắt họ chờ đợi một sự chấp thuận mang tính hình thức”, đại biểu nhấn mạnh.

Bổ sung trách nhiệm của người bán và chủ quản nền tảng thương mại điện tử

Cho ý kiến về việc công khai thông tin thực phẩm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử tại khoản 3 Điều 36 dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Thanh Ngân (Khánh Hòa) nêu thực tế, hiện nay khi mua thực phẩm qua các sàn thương mại điện tử, đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm ăn ngay và thực phẩm giao tận nơi, người tiêu dùng thường chỉ được tiếp cận hình ảnh, tên gọi và thông tin quảng cáo do người bán cung cấp.

Các thông tin quan trọng như thành phần, thành phần có khả năng gây dị ứng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng, điều kiện và thời gian bảo quản, thời hạn sử dụng sau khi mở bao bì hoặc sau khi chế biến có thể không được thể hiện đầy đủ trước khi giao dịch. Người mua vì vậy có thể chỉ biết được những thông tin này khi đã nhận sản phẩm, làm hạn chế khả năng lựa chọn thực phẩm phù hợp với tình trạng sức khỏe, nhu cầu dinh dưỡng và yêu cầu an toàn của bản thân, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ đối với người bị dị ứng thực phẩm hoặc các nhóm dễ bị tổn thương.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân đề nghị bổ sung trách nhiệm của người bán và chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong việc bảo đảm các thông tin thiết yếu của thực phẩm được công khai trước khi người tiêu dùng xác nhận đơn hàng; trong đó, tối thiểu bao gồm tên sản phẩm, thành phần và chất có khả năng dị ứng (nếu có), định lượng, ngày sản xuất hoặc hạn sử dụng khi thuộc trường hợp phải thể hiện, hướng dẫn sử dụng, điều kiện bảo quản và các cảnh báo an toàn cần thiết.

Đối với thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm ăn ngay hoặc thực phẩm có yêu cầu bảo quản đặc biệt, cần công khai rõ điều kiện bảo quản trong quá trình vận chuyển, thời hạn sử dụng sau khi nhận hàng hoặc sau khi mở bao bì, nếu có. “Quy định này sẽ góp phần bảo đảm quyền được cung cấp thông tin đầy đủ của người tiêu dùng, nâng cao tính minh bạch trong kinh doanh thực phẩm trực tuyến và tăng cường phòng ngừa nguy cơ mất an toàn thực phẩm”, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân nhấn mạnh.