Nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm
Nếu chỉ cạnh tranh về giá cả, các mặt hàng xuất khẩu của nước ta sẽ rất khó cạnh tranh – đó là nhận định của các chuyên gia kinh tế tại Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu quốc gia tổ chức trong khuôn khổ Hội chợ Quốc tế EXPO 2007 đang diễn ra tại Hà Nội. Trong điều kiện nước ta phải nhập khẩu phần lớn nguyên liệu phụ liệu cho sản xuất, nhất là với các ngành hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn như dệt may, da giày... thì việc cạnh tranh về giá chỉ là một yếu tố góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh. Yêu cầu quan trọng đặt ra là có biện pháp để nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm để chiếm lĩnh các thị trường khó tính.
Hiện nay, sản lượng xuất khẩu các mặt hàng nông, lâm, thuỷ hải sản của nước ta rất lớn nhưng giá trị xuất khẩu lại thấp do hàng hóa chủ yếu xuất khẩu dưới dạng thô, chưa qua chế biến. Nghịch lý là với nhiều mặt hàng, ngành hàng, các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm thô nhưng lại phải nhập khẩu các sản phẩm đã qua chế biến. Thực tế này đang đòi hỏi các doanh nghiệp cũng như Chính phủ cần đầu tư hơn nữa cho công nghiệp chế biến từ máy móc, công nghệ và dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng cần lưu ý là ngoài việc đầu tư cho khâu chế biến để nâng cao chất lượng sản phẩm cần phải đầu tư cả vào việc cải tiến mẫu mã sản phẩm. Theo các chuyên gia thương mại, chỉ tính riêng bao bì, mẫu mã đã chiếm tới 47% giá trị sản phẩm, trong khi các sản phẩm trong nước như rau, hoa quả, thậm chí cả các mặt hàng như giày dép, quần áo, linh kiện điện tử, điện máy chỉ được thiết kế rất đơn giản, chưa thu hút được sự quan tâm của người tiêu dùng. Đây là điểm bất lợi của doanh nghiệp trong nước khi phải cạnh tranh với các sản phẩm đa dạng của doanh nghiệp Trung Quốc
Với doanh nghiệp Việt Nam, trong điều kiện phải nhập khẩu hầu hết nguyên liệu phụ liệu, các chuyên gia cảnh báo các doanh nghiệp nên tìm thị trường ngách, sản xuất những mặt hàng có thế mạnh, tập trung đầu tư thay đổi mẫu mã, nâng cao giá trị để có thể thâm nhập vào các thị trường khó tính. Doanh nghiệp cũng có thể tham gia vào chuỗi giá trị gia tăng trên toàn cầu để học hỏi kinh nghiệm, cải tiến, chuyển giao công nghệ hoặc cùng chia sẻ lợi ích với các nhà phân phối để có thể đi vào những thị trường mới... Theo TS. Lê Đăng Doanh, việc cạnh tranh về giá ở tất cả các mặt hàng là rất khó khăn, vì vậy các doanh nghiệp không nên đối đầu với các doanh nghiệp nước ngoài mà nên cạnh tranh bằng những mặt hàng khác có chất lượng cao tại phân khúc thị trường khác.
Sau khi nước ta gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), sức ép cạnh tranh với các sản phẩm của các doanh nghiệp trong nước sẽ tăng lên ngay ở thị trường trong nước, trong khi cạnh tranh trên các thị trường xuất khẩu tiếp tục diễn ra gay gắt. Do vậy, tìm biện pháp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm sẽ vừa bảo đảm mục tiêu xuất khẩu hàng hóa, vừa giúp doanh nghiệp tránh được các vụ kiện chống bán phá giá. Thứ trưởng Bộ Thương mại Lương Văn Tự cho biết: Khi gia nhập thị trường mới, các doanh nghiệp phải thống nhất đưa ra mức giá cạnh tranh để chiếm lĩnh thị phần sau đó mới tăng giá bán, tuyệt đối không chiếm lĩnh thị trường bằng cách hạ giá bán. Kinh nghiệm về các vụ kiện đối với cá tra, cá ba sa tại thị trường Mỹ là vấn đề các doanh nghiệp cần lưu ý.
Doanh nghiệp Việt Nam cần quan tâm nhiều hơn đến việc xây dựng các thương hiệu mạnh cho hàng hóa. Điều này chỉ thực hiện được khi giá trị hàng hoá được nâng cao. Đã có những thương hiệu trong nước được các khách hàng trong nước và quốc tế biết đến và đánh giá cao như Cà phê Trung Nguyên, nước mắm Trung Thành, Bia 333, phở 24... Bài học thành công ở đây chính là việc đầu tư vào xây dựng chất lượng, thương hiệu thông qua việc đầu tư nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.
TRƯỜNG PHƯƠNG
