Nâng cao chất lượng lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài. Đồng thời, tăng cường đào tạo, minh bạch thông tin và gắn kết thị trường lao động trong nước với thị trường quốc tế.
Sáng 14/10, Bộ Nội vụ phối hợp với UBND thành phố Bắc Ninh tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở về công tác tuyên truyền, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Hội nghị nhằm cập nhật chủ trương, chính sách, quy định pháp luật và nâng cao kỹ năng tuyên truyền, tư vấn, hỗ trợ người lao động tại cơ sở.
Tiếp cận theo hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng khẳng định, đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là chủ trương quan trọng của Đảng, Nhà nước. Trong bối cảnh chính sách và yêu cầu của thị trường lao động quốc tế có nhiều thay đổi, công tác này cần được tiếp cận theo hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chú trọng đào tạo nghề, ngoại ngữ, kiến thức pháp luật và văn hóa của nước tiếp nhận lao động.
Theo Thứ trưởng, yêu cầu đặt ra hiện nay không đơn thuần là đưa được bao nhiêu người lao động ra nước ngoài, mà quan trọng hơn là người lao động đảm nhận những vị trí việc làm nào, được đào tạo và nâng cao tay nghề ra sao, sau khi hoàn thành hợp đồng có thể phát huy kiến thức, kỹ năng đã tích lũy để tiếp tục đóng góp cho đất nước như thế nào.
“Cái quan trọng là chúng ta đưa được những vị trí công việc như thế nào, nâng cao được bao nhiêu tay nghề, đào tạo được bao nhiêu lao động”, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh.
Ông cho rằng, đi làm việc ở nước ngoài cần được xác định là một giai đoạn trong quá trình phát triển nghề nghiệp của người lao động. Vì vậy, cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp tuyển dụng, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sử dụng lao động trong nước, bảo đảm người lao động được chuẩn bị đầy đủ trước khi xuất cảnh, được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong thời gian làm việc ở nước ngoài, đồng thời có cơ hội việc làm phù hợp khi trở về.
Minh bạch thông tin, nâng cao trách nhiệm của cán bộ cơ sở
Đánh giá về thị trường lao động quốc tế, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng cho biết, nhiều quốc gia đang có nhu cầu tuyển dụng lao động nước ngoài do tình trạng thiếu hụt nhân lực và già hóa dân số. Tuy nhiên, các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về trình độ, kỹ năng nghề, ý thức kỷ luật và khả năng tuân thủ pháp luật của người lao động.
Trong khi đó, thực tế vẫn còn tình trạng người lao động tự ý bỏ hợp đồng, chuyển sang làm việc cho đơn vị khác hoặc ở lại nước ngoài sau khi hết hạn hợp đồng. Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của chính người lao động mà còn tác động đến uy tín của lao động Việt Nam và quan hệ hợp tác giữa các bên.
Do đó, công tác đào tạo, giáo dục định hướng cần được thực hiện nghiêm túc ngay từ đầu. Người lao động phải được trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết, hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các điều khoản hợp đồng trước khi xuất cảnh.
Thứ trưởng cũng lưu ý tình trạng thông tin về các chương trình hợp tác lao động chính thức chưa đến được đầy đủ với người dân, trong khi hoạt động môi giới thiếu minh bạch có thể đẩy chi phí lên cao, khiến người lao động chịu thiệt thòi. Vì vậy, cần đổi mới phương thức tuyên truyền, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận về thị trường, điều kiện tuyển chọn, chi phí, thời gian đào tạo và quyền lợi của người lao động.
“Làm sao cho người dân, cho cán bộ cơ sở, cho doanh nghiệp hiểu được cái chương trình, cái mục tiêu, cái tường minh và công khai các cái chi phí, thời gian đào tạo”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Ông đề nghị các báo cáo viên tại hội nghị tập trung trao đổi thông tin xác thực, số liệu cụ thể và những cách làm hiệu quả; đồng thời dành thời gian lắng nghe khó khăn, vướng mắc từ doanh nghiệp và cán bộ cơ sở để cùng đề xuất giải pháp tháo gỡ. Các mô hình tốt cần được tổng kết, chia sẻ và nhân rộng.
Gắn kết thị trường lao động trong nước với quốc tế
Một nội dung được Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng đặc biệt lưu ý là cần gắn công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài với yêu cầu phát triển thị trường lao động trong nước. Theo ông, hoạt động này đang đứng trước những thách thức từ cả hai phía: nhu cầu tuyển dụng trong nước tăng lên, trong khi các thị trường nước ngoài ngày càng chọn lọc lao động theo tiêu chuẩn nghề nghiệp và kỹ năng cụ thể.
Vì vậy, việc đào tạo và cung ứng lao động cần bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, nhất là tại các địa bàn có dư địa phát triển công nghiệp lớn như Bắc Ninh. Cần tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, đơn vị cung ứng lao động và hệ thống dịch vụ việc làm để vừa đáp ứng nhu cầu tuyển dụng, vừa tạo cơ hội cho lao động đã hoàn thành hợp đồng ở nước ngoài trở về làm việc phù hợp với tay nghề.
Thứ trưởng đề nghị chính quyền cấp xã, phường nâng cao trách nhiệm trong công tác quản lý, tuyên truyền và phối hợp với doanh nghiệp. Theo các nội dung được ông trao đổi tại hội nghị, chính quyền cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc nắm bắt thông tin, hỗ trợ người lao động tiếp cận chương trình chính thức và phối hợp thực hiện các quy định liên quan đến tuyển chọn, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
“Bây giờ các trường nghề cũng phải tăng cường đào tạo phù hợp”, ông nhấn mạnh, đồng thời đề nghị đẩy mạnh kết nối thị trường với đào tạo và cung ứng lao động.
Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị và địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền chính xác, đầy đủ về chính sách; công khai thông tin về các chương trình hợp tác lao động; chủ động phòng ngừa, xử lý các hành vi môi giới bất hợp pháp; đồng thời làm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động.
Theo Thứ trưởng, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài không đơn độc mà có sự hỗ trợ của hành lang pháp lý, cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp tuyển dụng. Việc nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở, tăng cường phối hợp giữa các bên và bảo đảm người lao động tiếp cận được thông tin chính thống là những yếu tố quan trọng để thực hiện hiệu quả chủ trương đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Chia sẻ tại hội nghị tập huấn, Phó chủ tịch thường trực UBND thành phố Bắc Ninh Mai Sơn cho biết, từ năm 2024 đến hết tháng 9/2026, thành phố có 22.200 người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; trong đó 21.223 người thông qua doanh nghiệp hoạt động dịch vụ và 977 người thông qua Trung tâm Lao động ngoài nước thuộc Bộ Nội vụ. Các thị trường chủ yếu gồm Đài Loan (Trung Quốc) 14.190 người, Nhật Bản 6.050 người, Hàn Quốc 1.178 người và các thị trường khác 782 người. Kết quả đó góp phần cải thiện thu nhập, đời sống của nhiều gia đình. Đồng thời, tạo nguồn nhân lực đã tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm và tác phong làm việc hiện đại để về làm cán bộ nòng cốt trong các doanh nghiệp hoạt động trong các khu công nghiệp.
Vì vậy, thành phố Bắc Ninh đánh giá cao ý nghĩa thiết thực của hội nghị và sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Nội vụ, trực tiếp là Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước, Cục Quản lý lao động ngoài nước và Trung tâm Lao động ngoài nước.
"Qua nghiên cứu chương trình, tôi thấy nội dung tập huấn hôm nay rất thiết thực, bám sát nhu cầu thực tiễn, từ thông tin thị trường, các chương trình phi lợi nhuận đến chính sách hỗ trợ của Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước, tín dụng ưu đãi và cơ chế phối hợp thực hiện. Đây là những kiến thức cần thiết để đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ xã, phường, nâng cao năng lực tham mưu, hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách và phòng ngừa rủi ro", Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Bắc Ninh Mai Sơn khẳng định.
