Năm 2013 sẽ tập trung kiểm toán các tập đoàn, tổng công ty khai thác khoáng sản

- Năm 2013, Kiểm toán Nhà nước đã lựa chọn chuyên đề chính là kiểm toán các tập đoàn, tổng công ty khai thác khoáng sản. Thưa Ông, tại sao Kiểm toán Nhà nước lựa chọn chuyên đề này để tập trung thực hiện trong năm tới?

- Kiểm toán Nhà nước lựa chọn chuyên đề chính trong kiểm toán chuyên sâu năm 2013 về nội dung này là do việc khai thác khoáng sản tại nước ta còn nhiều bất cập. Đặc biệt, vẫn tồn tại tình trạng khai thác tài nguyên khoáng sản bừa bãi không đúng theo quy định gây thất thoát lớn cho tài nguyên của đất nước. Điều này không chỉ lãng phí về trữ lượng, mà còn lãng phí về công năng của lượng khoáng sản đã khai thác. Kiểm toán Nhà nước đã xác định kiểm toán trong trung hạn đến năm 2015 cũng sẽ chú trọng đến việc khai thác tài nguyên khoáng sản. Cơ quan kiểm toán tập trung đánh giá việc tuân thủ chính sách, pháp luật của Nhà nước tại các đơn vị; sử dụng hiệu quả hay chưa hiệu quả nguồn tài nguyên này.

- Kiểm toán Nhà nước khu vực VI có những thuận lợi và khó khăn nào khi thực hiện chuyên đề kiểm toán này, thưa Ông?

- Trong những năm qua, việc kiểm toán các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước chủ yếu được thực hiện theo hướng lồng ghép các cuộc kiểm toán về báo cáo tài chính. Kiểm toán chủ yếu chú trọng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước. Kiểm toán Nhà nước chưa có điều kiện tổ chức kiểm toán chuyên đề nhằm đi sâu phân tích, đưa ra những kiến nghị xử lý và đề xuất áp dụng biện pháp quản trị hiệu quả đối với doanh nghiệp, nhất là đơn vị khai thác khoáng sản. Mặt khác, theo định hướng phát triển do Tổng Kiểm toán Nhà nước quy định và chiến lược của Kiểm toán Nhà nước, thì tiến tới phải tăng cường công tác kiểm toán hoạt động và kiểm toán tuân thủ. Trong đó, chiến lược phát triển của Kiểm toán Nhà nước cũng xác định cần quan tâm đến vấn đề quản lý và kiểm toán khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản. Trong năm 2013, Kiểm toán khu vực VI sẽ kiểm toán các đơn vị có liên quan đến khai thác khoáng sản gồm: Tập đoàn Than khoáng sản, Tổng công ty Hóa chất, Tập đoàn Xi măng Việt Nam. Tổng Kiểm toán Nhà nước Đinh Tiến Dũng cũng đã quan tâm và chỉ đạo sát sao khu vực VI, các vụ liên quan trong quá trình xây dựng chương trình giám sát.

Nhưng khó khăn với chuyên đề này là quy trình kiểm toán phải vừa làm, vừa xây dựng do sẽ thực hiện cả nghiệp vụ kiểm toán tuân thủ, kiểm toán hoạt động. Khó khăn thứ hai là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh về khai thác khoáng sản chưa đồng bộ, trong khi các đơn vị, địa phương thực hiện chưa nghiêm. Mặt khác, quy trình về kiểm toán hoạt động và kiểm toán tuân thủ cũng còn là vấn đề mới trên thế giới. Song, Kiểm toán Nhà nước đã xây dựng được quy định chuẩn mực phục vụ cho công tác của kiểm toán hoạt động và kiểm toán tuân thủ.  

- Vậy trong thực tiễn hoạt động quản lý, khai thác kinh doanh tài nguyên khoáng sản, Kiểm toán nhà nước khu vực VI đã phát hiện được những tồn tại nào?

- Qua kiểm toán cho thấy, một số văn bản pháp lý, điều chỉnh hoạt động khai thác kinh doanh tài nguyên chưa được ban hành đầy đủ và đồng bộ. Một số văn bản chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế quản lý. Công tác quản lý nhà nước theo ngành, lãnh thổ còn nhiều thiếu sót, nhất là trong công tác quy hoạch, cấp phép khai thác. Các doanh nghiệp tổ chức khai thác, kinh doanh tài nguyên khoáng sản còn tùy tiện, vì lợi ích trước mắt mà không tính đến yếu tố phát triển bền vững, bảo vệ môi trường. Công tác giám sát, thanh tra kiểm tra và xử lý sai phạm trong lĩnh vực này chưa quyết liệt, chưa toàn diện và hiệu quả.

- Thưa Ông, việc áp dụng những phương pháp kiểm toán hoạt động, kiểm toán chuyên đề sẽ hỗ trợ thế nào cho việc nâng cao hoạt động của Kiểm toán Nhà nước?

- Việc hoạt động kiểm toán chuyên đề hay kiểm toán hoạt động ưu việt hơn kiểm toán báo cáo tài chính. Tất nhiên, Kiểm toán Nhà nước sẽ thực hiện đồng thời ba loại hình kiểm toán gồm: kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán tuân thủ, kiểm toán hoạt động. Tuy nhiên, kiểm toán báo cáo tài chính đôi lúc không còn mang tính thời sự nữa, vì thường chỉ được thực hiện sau một năm tài chính. Báo cáo kiểm toán tuân thủ, kiểm toán hoạt động mang tính chất thời sự hơn do bám sát quá trình hoạt động của một tổ chức, doanh nghiệp. Hai báo cáo kiểm toán này có thể mang những kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước đối với những đơn vị bị kiểm toán hay đối với QH, Chính phủ. Hai loại hình kiểm toán này có thể giúp điều chỉnh ngay những sai phạm, văn bản chưa phù hợp, góp phần sử dụng nguồn lực quốc gia hiệu quả hơn.

-  Xin cám ơn Ông!