Mỹ yêu cầu NATO, Trung Quốc bảo vệ eo biển Hormuz, Iran tuyên bố chỉ chặn tàu thuyền của Mỹ, Israel

Gây sức ép với đồng minh

Khi xung đột gây biến động trên khắp Trung Đông và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, ông Donald Trump nhấn mạnh rằng, các quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu từ khu vực này có trách nhiệm góp phần bảo vệ tuyến đường biển chiến lược.

“Tôi yêu cầu các nước đó tham gia và bảo vệ chính lãnh thổ của họ”, ông Donald Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một khi bay từ bang Florida tới Washington, D.C.. “Đó là nơi họ nhận được nguồn năng lượng của mình”.

Dù từ chối nêu tên 7 chính phủ đã được liên hệ, ông Donald Trump cho biết cuối tuần qua rằng ông kỳ vọng nhiều quốc gia sẽ điều tàu chiến tới hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông cho biết, hy vọng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Vương quốc Anh và các nước khác sẽ tham gia.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, ông Donald Trump tiếp tục gây sức ép lên các đồng minh châu Âu, cảnh báo rằng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ đối mặt với một tương lai “rất tồi tệ” nếu các thành viên không hỗ trợ Washington.

Chính quyền của Tổng thống Trump cho biết có thể trong tuần này sẽ công bố rằng nhiều quốc gia đã đồng ý thành lập một liên minh hộ tống tàu thuyền qua tuyến đường biển hẹp này. Tuy nhiên, theo tờ Nhật báo Phố Wall dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên, các bên vẫn đang thảo luận liệu hoạt động này sẽ bắt đầu trước hay sau khi chiến sự kết thúc.

Ông Donald Trump không đưa ra nhiều chi tiết về hình thức hỗ trợ mà ông mong muốn từ các quốc gia khác để mở lại tuyến hàng hải, ngoài việc nói rằng một số nước có tàu rà phá thủy lôi và “một loại tàu đặc biệt có thể giúp chúng tôi”.

Thị trường châu Á mở cửa ngày 16/3 trong tâm lý thận trọng khi xung đột tại vùng Vịnh khiến giá dầu duy trì ở mức cao. Giá dầu Brent tăng 0,1% lên 103,27 USD/thùng, trong khi dầu thô Mỹ giảm 0,7% xuống còn 97,99 USD/thùng.

Cảnh báo chuyến thăm Trung Quốc có thể bị hoãn

Đặc biệt, trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, ông Donald Trump bày tỏ hy vọng Trung Quốc sẽ giúp tháo gỡ “nút thắt” tại eo biển Hormuz, trước khi ông dự kiến công du đến Bắc Kinh và hội đàm với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, theo kế hoạch từ ngày 31/3 - 2/4 tới.

Ông Trump nói thêm rằng, 2 tuần trước cuộc gặp là một “khoảng thời gian dài” và chính quyền Washington muốn thấy kết quả rõ ràng trước. Tổng thống Mỹ nói: “Chúng tôi có thể hoãn”, song không nêu thời gian cụ thể.

Phát biểu này được đưa ra khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gặp người đồng cấp Trung Quốc Hà Lập Phong tại Thủ đô Paris (Pháp) để thảo luận về kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh. Đến nay, Bắc Kinh chưa xác nhận thời điểm diễn ra và thường công bố sát với thời điểm bắt đầu kế hoạch.

Nếu diễn ra, đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ kể từ chuyến công du gần đây của ông Trump trong nhiệm kỳ đầu năm 2017. Sự kiện này dự kiến diễn ra 5 tháng sau khi hai lãnh đạo gặp nhau tại thành phố Busan của Hàn Quốc và nhất trí về thỏa thuận đình chiến thương mại.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra sau khi ông kêu gọi các nước như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh cử tàu chiến để hỗ trợ Mỹ đảm bảo an ninh tại eo biển này.

Iran khẳng định chỉ đóng eo biển Hormuz với Mỹ, Israel, bác thông tin đàm phán

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi ngày 15/3 bác bỏ tuyên bố của ông Donald Trump rằng Tehran muốn đàm phán. “Chúng tôi chưa bao giờ yêu cầu ngừng bắn và cũng chưa từng yêu cầu đàm phán”, ông Araqchi nói trên chương trình “Đối mặt quốc gia” của Hãng truyền hình CBS. “Chúng tôi sẵn sàng tự vệ trong chừng nào còn cần thiết”.

Trong bối cảnh giá dầu thô dao động quanh mức 100 USD/thùng, các quan chức chính quyền Trump cho rằng mọi dấu hiệu đều cho thấy cuộc xung đột có thể kết thúc tương đối nhanh.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói trên chương trình “Tuần này” của Hãng tin ABC: “Cuộc xung đột này chắc chắn sẽ kết thúc trong vài tuần tới, thậm chí có thể sớm hơn”.

Tổng thống Trump không đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc kết thúc chiến tranh, nhưng cho rằng giá dầu “sẽ giảm mạnh ngay khi cuộc chiến chấm dứt, và điều đó sẽ xảy ra khá sớm”.

Tuy nhiên, ông cho biết chưa có lý do để tuyên bố chiến thắng. “Tôi chỉ có thể nói họ đã bị tàn phá”, ông Donald Trump nói với các phóng viên. “Nếu chúng tôi rút đi ngay bây giờ, họ sẽ cần 10 năm hoặc hơn để tái thiết, nhưng tôi vẫn chưa tuyên bố mọi thứ đã kết thúc”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Araqchi khẳng định: “Đây không phải là cuộc chiến sinh tồn. Chúng tôi đủ ổn định và đủ mạnh”, ông Araqchi nói. “Chúng tôi không thấy lý do gì để nói chuyện với người Mỹ, bởi chúng tôi đang đàm phán với họ thì họ lại quyết định tấn công chúng tôi, và đó đã là lần thứ hai”.

Trước đó, trả lời phỏng vấn truyền thông Mỹ ngày 14/3, ông Abbas Araghchi khẳng định, eo biển Hormuz vẫn "rộng mở" với tàu thuyền các nước, trừ Mỹ và Israel. “Nó chỉ bị đóng cửa với tàu và tàu chở dầu của Mỹ và Israel, chứ không phải của các nước khác", ông Araghchi nhấn mạnh với kênh MS Now.

Theo ông, tàu các nước khác được tự do đi qua Hormuz và hiện có "nhiều tàu chở dầu và tàu thuyền đang đi qua" eo biển này. Dù vậy nhiều tàu không muốn đi qua vì "lo ngại về an ninh" - điều mà ông Araghchi khẳng định không liên quan đến Tehran.

Tuyên bố này trái ngược với cáo buộc của Mỹ rằng Iran đang chặn tuyến đường biển quan trọng bậc nhất thế giới này.