Mỹ trở lại kỷ nguyên Thái Bình Dương

Theo chương trình nghị sự, lãnh đạo Mỹ và Australia sẽ có cuộc hội đàm về thương mại, cuộc chiến tại Afghanistan, vai trò của Trung Quốc ở châu Á, vấn đề hạt nhân ở Iran và CHDCND Triều Tiên. Hai Tổng thống Obama và Thủ tướng Julia Gillard sẽ chính thức thông báo hiệp định hợp tác quân sự mới, theo đó Australia sẽ cho phép Mỹ mở rộng quyền và bố trí các trang thiết bị chiến tranh tại các căn cứ quân sự ở phía Tây nước này. Tổng thống Obama cũng sẽ có bài diễn văn trước Lưỡng viện Quốc hội Australia, nhấn mạnh kế hoạch của Mỹ trong việc điều chỉnh chính sách đối ngoại, chú trọng hơn tới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nguồn: AP

Obama trở thành vị tổng thống thứ 5 của Mỹ thăm Australia. Các nhà phân tích nhận định tiếp sau APEC 19 tại Honoluu (Hawaii), Australia và cuối cùng là Bali của Indonesia với Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và đồng chủ trì cuộc gặp lần thứ 3 các nhà lãnh đạo Mỹ -ASEAN để thúc đẩy các sáng kiến hợp tác giữa Mỹ với các quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á. Lịch trình dày đặc này của Tổng thống Barack Obama phản ánh cam kết của Mỹ coi châu Á - Thái Bình Dương là khu vực định hình tương lai chính trị của thế giới, là nơi sống còn và gắn liền với lợi ích quốc gia của Mỹ.

Mặc dù châu Âu vẫn là bạn hàng buôn bán hàng đầu của Mỹ, song chuyến thăm châu Á lần này của ông Obama phản ánh sự coi trọng ngày càng tăng của Washington đối với khu vực này. Hy vọng của chính quyền Obama là sự phát triển kinh tế nhanh chóng và năng động của châu Á sẽ giúp đưa nước Mỹ thoát ra khỏi những khó khăn về kinh tế kéo dài những năm qua. Nó cũng giúp tạo thế cho tương lai chính trị chưa có gì chắc chắn của ông Obama, nhất là năm tới sẽ diễn ra cuộc tổng tuyển cử bầu lại tổng thống. Thông điệp mạnh mẽ của Nhà Trắng là tăng cường xuất khẩu của Mỹ sang châu Á - Thái Bình Dương, coi đây là một biện pháp thiết yếu để tạo công ăn việc làm cho người Mỹ ở trong nước, một chủ đề mà nhiều tháng qua ông Obama đã đi khắp các bang của nước Mỹ để quảng bá và thúc đẩy. Ông Ernest Bower, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) cho rằng Tổng thống Obama đã xác định nếu nước Mỹ muốn “thoát ra khỏi tình trạng ì ạch hoặc suy thoái thì châu Á là một phần của câu trả lời”.

Trước đó, ông Obama vừa hoàn tất chuyến thăm hai ngày tham dự hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) tại Cannes, Pháp với những kết quả rất mong manh. Tại đó, Mỹ chỉ đưa ra những tuyên bố suông “chia sẻ các lời khuyên với các nhà lãnh đạo châu Âu dựa trên những kinh nghiệm mà Mỹ đã rút ra trong hai năm khủng hoảng tài chính gần đây”. Trong khi đó, hội nghị thượng đỉnh APEC vừa qua đã trở thành một diễn đàn để Washington thể hiện những chính sách “châu Á – Thái Bình Dương tiến” của mình, hối thúc 8 quốc gia gồm Australia, Bruney, Chile, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapoe và Việt Nam cùng Mỹ đẩy nhanh các cuộc đàm phán để sớm ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), một hiệp định buôn bán mà chính quyền Obama xác định sẽ là hình mẫu cho giao thương toàn cầu trong thế kỷ XXI.

Về tầm quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương đối với Mỹ, trước chuyến thăm của ông Obama, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã có bài viết đăng trên tạp chí “Foreign Policy” với đầu đề “Kỷ nguyên Thái Bình Dương của Mỹ”, trong đó khẳng định tương lai chính trị sẽ được quyết định ở châu Á, chứ không phải Afghanistan hay Iraq. Trước đó, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề châu Á - Thái Bình Dương Kurt Campbell khẳng định chính sách đối ngoại của Mỹ trong những năm tới sẽ là chuyển trọng tâm từ khu vực Trung Đông sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương, khu vực hiện chiếm gần một nửa kim ngạch thương mại toàn cầu và chiếm tới 60% tổng kim ngạch xuất khẩu của Mỹ.

Sự xích lại gần hơn với châu Á - Thái Bình Dương của chính quyền Obama là điều dễ hiểu. Trong bối cảnh thế giới ngày càng tiến tới mô hình đa cực, theo đó công nhận sức mạnh của các cường quốc mới nổi như Ấn Độ, Trung Quốc, Brazil… Mỹ không thể không chấp nhận xu thế này. Trên bàn cờ chính trị thế giới giờ đây đã xuất hiện thêm nhiều “người chơi” mới với “tiền hô hậu ủng”, phần nào khiến Washington cảm thấy vị thế của mình bị lung lay. Từ thực tế này, Mỹ không thể bỏ qua những lợi ích an ninh và kinh tế của mình tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương - khu vực trọng yếu với các đầu tàu vượt bão tài chính của thế giới như Trung Quốc, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, các đồng minh truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Xích gần với khu vực, Mỹ cũng đồng thời kiềm chế được phần nào tham vọng của Trung Quốc muốn châu Á là vùng đơn cực với Bắc Kinh là thành phần chủ đạo.