Mỹ tăng áp lực quân sự lên Iran: Kịch bản nào nếu xung đột bùng phát?

Việc chính quyền Tổng thống Donald Trump tăng cường lực lượng quân sự tại Trung Đông trong thời gian gần đây đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới quan sát quốc tế. Theo các nguồn tin quân sự, đây là đợt triển khai lớn nhất của Mỹ ở nước ngoài trong hơn hai thập kỷ, với hơn một phần ba số tàu chiến sẵn sàng chiến đấu của hải quân Mỹ được điều động tới khu vực.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục kéo dài, bất chấp các nỗ lực đàm phán ngoại giao. Hai bên dự kiến sẽ tiếp tục đàm phán tại Geneva vào ngày 26/2, song các quan chức Mỹ thừa nhận việc thuyết phục Iran đưa ra cam kết rõ ràng vẫn gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh này, giới phân tích cho rằng, quy mô lực lượng hiện tại đồng nghĩa với việc Mỹ đang sở hữu nhiều phương án quân sự nếu quyết định sử dụng vũ lực.

Gia tăng hiện diện quân sự chưa từng có

Những bổ sung mới nhất cho lực lượng Mỹ bao gồm máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không AWACS được triển khai tới các căn cứ tại Ảrập Xêút, nhằm chuẩn bị cho khả năng điều phối các chiến dịch không kích phức tạp. Một tàu sân bay thứ hai cũng dự kiến tới khu vực, giúp Mỹ có thể tập hợp khoảng 200 máy bay chiến đấu cùng hệ thống hỗ trợ như máy bay tiếp dầu, tác chiến điện tử và cứu hộ.

Ngoài ra, các tàu chiến Mỹ trong khu vực có khả năng phóng hàng trăm tên lửa hành trình Tomahawk. Washington đồng thời tăng cường hệ thống phòng thủ với các tổ hợp đánh chặn THAAD và Patriot, cùng các phi đội tiêm kích F-15E có khả năng đối phó máy bay không người lái.

Theo một số chuyên gia quân sự, quy mô khí tài được triển khai cho thấy nếu xảy ra xung đột, đây khó có thể chỉ là một cuộc tấn công đơn lẻ mà có thể trở thành chiến dịch kéo dài với nhiều đợt không kích lặp lại.

Các lựa chọn quân sự của Washington

Trong trường hợp Tổng thống Donald Trump quyết định sử dụng vũ lực, các phương án có thể bao gồm nhiều cấp độ khác nhau. Một kịch bản thường được nhắc tới là tấn công nhằm vào giới lãnh đạo Iran, bao gồm cả lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, với kỳ vọng tạo ra thay đổi chính trị tại Tehran. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, khả năng này tiềm ẩn rủi ro lớn và hậu quả khó kiểm soát.

Một phương án khác là nhắm vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), vốn được xem là trụ cột quân sự của chế độ và có vai trò trong các hoạt động khu vực. Các mục tiêu có thể bao gồm cơ sở chỉ huy, kho vũ khí hoặc ban lãnh đạo lực lượng này.

Washington cũng có thể lựa chọn tấn công các căn cứ tên lửa đạn đạo của Iran, nhằm giảm nguy cơ đe dọa đối với các căn cứ Mỹ và đồng minh trong khu vực. Ngoài ra, các cơ sở hạt nhân của Iran tiếp tục là mục tiêu tiềm năng, đặc biệt trong bối cảnh tranh cãi kéo dài về tham vọng hạt nhân của Tehran.

Giới quan sát nhận định, một chiến dịch quân sự toàn diện có thể kết hợp nhiều loại mục tiêu cùng lúc, đồng thời đi kèm nỗ lực ngăn chặn khả năng trả đũa của Iran.

Khả năng đáp trả của Iran

So với Mỹ, năng lực không quân của Iran được đánh giá hạn chế, với nhiều máy bay đã cũ. Tuy nhiên, Tehran đã đầu tư mạnh vào tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái tầm xa - những công cụ được xem là trụ cột năng lực răn đe.

Trong trường hợp xung đột, theo các chuyên gia, Iran có thể nhắm vào Israel hoặc các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt ở khu vực vùng Vịnh. Ngoài ra, Tehran cũng có thể tận dụng mạng lưới lực lượng đồng minh và ủy nhiệm trong khu vực để mở rộng phạm vi đối đầu, làm gia tăng nguy cơ leo thang khu vực.

Một số chuyên gia cảnh báo rằng, quy mô lực lượng Mỹ triển khai cùng các phát biểu về khả năng thay đổi chế độ có thể khiến lãnh đạo Iran tin rằng họ không còn nhiều lựa chọn ngoài việc đáp trả mạnh mẽ nếu bị tấn công.

Bài toán chiến lược và rủi ro leo thang

Mặc dù chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh mong muốn đạt được giải pháp ngoại giao và một thỏa thuận hạt nhân mới với Iran, việc duy trì mức sẵn sàng quân sự cao trong thời gian dài được cho là tốn kém và có thể gây áp lực lên các khu vực chiến lược khác của Mỹ.

Các chuyên gia cũng cho rằng, các cuộc không kích hạn chế khó có thể buộc Iran nhượng bộ đáng kể về chương trình hạt nhân. Trong khi đó, một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm thay đổi chế độ lại tiềm ẩn nguy cơ kéo Mỹ vào một cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông - kịch bản mà Washington nhiều khả năng muốn tránh sau những kinh nghiệm trong quá khứ.

Trong bối cảnh đó, việc gia tăng áp lực quân sự có thể được xem như công cụ nhằm thúc đẩy đàm phán hơn là bước chuẩn bị chắc chắn cho chiến tranh. Tuy nhiên, khả năng các đòn tấn công quân sự có thể tạo ra thay đổi chính trị tại Iran vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ, khiến triển vọng khu vực tiếp tục khó đoán định trong thời gian tới.