Mỹ - Israel tăng tốc chuẩn bị hành động quân sự nhằm vào Iran

Các dấu hiệu chuẩn bị quân sự mới từ phía Mỹ và Israel đang làm gia tăng lo ngại về khả năng xung đột với Iran bùng phát trở lại, trong bối cảnh các nỗ lực đàm phán ngoại giao tiếp tục rơi vào bế tắc và căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo thông tin được The New York Times đăng tải ngày 16/5, Israel và Mỹ đang tiến hành những bước chuẩn bị quân sự được cho là ở mức độ cao nhất kể từ sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 4. Hai quan chức Trung Đông tiết lộ với tờ báo rằng các chiến dịch quân sự mới nhằm vào Iran có thể được triển khai sớm nhất ngay trong tuần tới.

Nhiều phương án quân sự được tính đến

Các quan chức Mỹ cho biết, Washington đang xem xét nhiều kịch bản khác nhau nếu chiến sự tái diễn. Trong đó có khả năng mở rộng chiến dịch không kích nhằm vào các cơ sở quân sự và hạ tầng chiến lược của Iran; kiểm soát đảo Kharg - đầu mối xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất của Tehran tại Vịnh Ba Tư; hoặc triển khai lực lượng đặc nhiệm vào lãnh thổ Iran để thu hồi vật liệu hạt nhân được cho là đang bị chôn vùi dưới các khu vực bị phá hủy.

Giới chức quân sự Mỹ nhận định việc tiếp cận và thu hồi uranium làm giàu cấp độ cao sẽ là chiến dịch có độ rủi ro rất lớn, đòi hỏi hàng nghìn binh sĩ hỗ trợ và có thể dẫn tới giao tranh trực tiếp với lực lượng Iran trên bộ.

Trong khi đó, một quan chức cấp cao Israel nói với kênh truyền hình Channel 12 rằng, Tel Aviv đang chuẩn bị cho khả năng chiến tranh “trong vài ngày tới”, đồng thời cho biết dự kiến Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ đưa ra quyết định trong vòng 24 giờ tới về khả năng tiến hành hành động quân sự.

“Chiến tranh sắp bùng nổ trở lại, và chúng tôi đang chuẩn bị cho những cuộc giao tranh kéo dài từ vài ngày đến vài tuần”, vị quan chức này cho biết.

Theo nguồn tin này, Israel cho rằng, tiến trình đàm phán hiện nay “không đạt được kết quả thực chất”, dù phía Mỹ chưa đưa ra tuyên bố chính thức về khả năng nối lại chiến dịch quân sự.

Đàm phán bế tắc

Các cuộc thương lượng do Pakistan làm trung gian được cho là chưa thể giúp Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận mới liên quan tới chương trình hạt nhân của Tehran cũng như vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz sau xung đột.

Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One sau chuyến thăm Trung Quốc kéo dài hai ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Washington có thể chấp nhận việc Iran đình chỉ hoạt động làm giàu uranium trong 20 năm nếu Tehran đưa ra “cam kết thực sự”. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy lập trường của Mỹ có phần mềm dẻo hơn so với yêu cầu trước đó về việc Iran phải chấm dứt vĩnh viễn chương trình làm giàu uranium.

Iran nhiều lần phủ nhận cáo buộc theo đuổi vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, các nước phương Tây cho rằng Tehran đã tích lũy lượng uranium làm giàu ở mức gần cấp độ chế tạo vũ khí, vượt xa nhu cầu dân sự thông thường.

Theo các ước tính được truyền thông Mỹ dẫn lại, Iran hiện sở hữu khoảng 440 kg uranium làm giàu cấp độ cao, lượng vật liệu đủ để chế tạo khoảng 10 đầu đạn hạt nhân nếu tiếp tục được tinh chế.

Hệ lụy không nhỏ

Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát cuối tháng 2 đã khiến tình hình khu vực Trung Đông rơi vào bất ổn nghiêm trọng. Theo giới phân tích, một chiến dịch quân sự chung nữa của Mỹ và Israel trên lãnh thổ Iran có thể phá vỡ hoàn toàn lệnh ngừng bắn mong manh hiện nay, kéo theo các cuộc tấn công trả đũa trên diện rộng tại Trung Đông và tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Về quân sự, chiến dịch này nếu xảy ra có thể làm suy giảm đáng kể năng lực hạt nhân cũng như khả năng kiểm soát hàng hải của Iran như Mỹ và Israel kỳ vọng. Tuy nhiên, về chính trị, động thái đó cũng tiềm ẩn nguy cơ làm sâu sắc thêm bất đồng giữa Mỹ với các đồng minh vốn lo ngại xung đột leo thang.

Trong khi đó, theo Reuters, các chuyên gia cũng tính đến các kịch bản dài hạn nếu xung đột nối lại, từ khả năng Iran bị suy yếu và buộc phải nhượng bộ trong đàm phán, cho tới nguy cơ khu vực rơi vào một cuộc xung đột kéo dài với sự tham gia của nhiều quốc gia khác, đồng thời làm gia tăng rủi ro phổ biến hạt nhân trong tương lai.

Trong bối cảnh các kênh ngoại giao chưa đạt được đột phá, nguy cơ xung đột tái bùng phát đang tiếp tục phủ bóng lên an ninh Trung Đông và thị trường năng lượng toàn cầu. Giới quan sát cho rằng mọi quyết định trong những ngày tới của Washington và Tehran có thể tác động sâu rộng không chỉ tới cục diện khu vực mà còn tới kinh tế thế giới, vốn vẫn đang chịu áp lực từ bất ổn địa chính trị kéo dài.