Mùa xuân về nghe khúc xuân ca

Khi nước ta bắt đầu có nền tân nhạc vào khoảng những năm 1930 - 1945, thế hệ nhạc sỹ đầu tiên đã viết rất nhiều ca khúc về mùa xuân, dành trọn những giai điệu hay nhất, những ca từ nên thơ nhất để miêu tả mùa xuân. Với giới nhạc sỹ, “tiếp cận” mùa xuân  mỗi người  mỗi khác. Vậy nên, giai điệu mùa xuân thường rộn rã với nhiều cung bậc rất đỗi riêng tư.

Sau năm 1975, đất nước được giải phóng, những bài ca xuân lại được dịp nở rộ. Những ca khúc viết về mùa xuân ra đời trong thời kỳ này mang đậm âm hưởng tự hào, vui tươi của một mùa xuân thống nhất, hòa bình, như Tình ca mùa xuân của Tôn Thất Lập, Lá thư ngày tết của Trần Long Ẩn hay Sài Gòn mùa xuân của Trịnh Công Sơn… Đây cũng là thời điểm nhạc sỹ Văn Cao có một bước trỗi dậy bất ngờ với Mùa xuân đầu tiên. Sau một thời gian im ắng chìm vào dòng thơ, nhạc, cảm hứng bất ngờ bừng lên trong tâm hồn người nghệ sỹ tài hoa này. Đó là vào những ngày đầu xuân năm 1976: “Rồi rặt rìu mùa xuân theo én về/ mùa bình thường  mùa vui nay đã về/mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên, với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông, một chút nắng khơi cho bao tâm hồn...". Cho đến giờ, mỗi độ xuân về, khi trời đất giao hòa, những ca từ của Văn Cao lại làm lòng người say đắm. Mùa xuân đầu tiên đã trở thành một trong những bài hát viết về mùa xuân hay nhất của Việt Nam.

Có thể nói, nhạc sỹ nào trong cuộc đời sáng tác của mình cũng có ít nhất một ca khúc về mùa xuân. Cho đến nay, nền âm nhạc Việt Nam đã có cả một bộ sưu tập các ca khúc mùa xuân đang và sẽ mãi đi cùng năm tháng. Một số nhạc sỹ đã trở nên nổi tiếng chính nhờ những sáng tác viết về mùa xuân, như “ông vua viết xuân ca” Xuân Hồng. Ba ca khúc xuân rất đặc sắc là Xuân chiến khu, Mùa xuân bên cửa sổ và Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh của ông đã được công chúng yêu âm nhạc trên khắp cả nước khắc sâu trong ký ức. Đặc biệt, nhạc phẩm Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh ra đời ngay sau chiến thắng 30.4 còn trở thành ca khúc hay nhất, sâu sắc nhất đánh dấu cột mốc mùa xuân toàn thắng lẫy lừng của dân tộc ta. Lại có những nhạc sỹ còn viết cả một sêri nhiều bài gắn với những thời điểm lịch sử khác nhau như Trần Hoàn với Tiếng chim mùa xuân, Tình ca mùa xuân, Một mùa xuân nho nhỏ, Hát về mùa xuân, Em nghĩ gì khi mùa xuân đến, Đi giữa mùa xuân, Tiếng cồng mùa xuân. Còn những nhạc sỹ có vài ba bài lấy cảm hứng từ mùa xuân thì nhiều không thể kể xiết. Dù mỗi ca khúc, mỗi nhạc sỹ đều chọn một cách đi riêng để mang hơi thở mùa xuân vào lòng người nghe nhưng những khúc ca xuân của họ đã lưu lại và sống mãi cùng đất trời và lòng người.

Quả là không quá lời khi nói mùa xuân cũng là mùa để những khúc ca vui rộn ràng khoe thanh sắc. Bởi khi xuân đến cũng là dịp tâm hồn tìm về sự thảnh thơi. Và khi ấy sẽ không có chỗ cho một bản giao hưởng tràn trề sinh lực. Sự náo nức của lòng người trong không khí đón xuân càng không sẵn sàng để tiếp nhận những bộ phim nặng về triết lý. Những điệu cải lương, vọng cổ hay chèo ta ... cũng dường như rất khó để bắt nhịp với âm hưởng của mùa xuân. Chỉ có những khúc xuân ca là luôn sẵn sàng làm người bạn tinh thần, tâm đầu ý hợp với con người trong những ngày xuân rộn ràng vội vã. Thế nên rất dễ hiểu tại sao mỗi dịp tết đến, xuân về cũng là dịp các hãng kinh doanh, sản xuất băng đĩa nhạc nhộn nhịp.

Tuy nhiên, có một thực tế là rất nhiều hãng băng đĩa nhạc khi đưa ra lời đề nghị đặt hàng mua ca khúc để làm album Tết đã nhận được lời từ chối của các nhạc sỹ, kể cả đó là những nhạc sỹ đã có tên tuổi hay đang ăn khách. Nhiều người trong số họ đã phải lắc đầu vì khó viết lắm. Người khác thì thừa nhận: viết ca khúc mùa xuân thì không khó nhưng lại rất khó hay. Bởi đất trời mùa xuân mênh mông với bao thanh âm nhộn nhịp, mới mẻ nên bước chân độc hành của người nhạc sỹ khó biết chọn lối nào để đi vào trái tim của công chúng. Lại nữa, đến giờ đã có không ít khúc xuân ca bám rễ, ăn sâu trong lòng công chúng rồi, nên không dễ để có được một sáng tác viết về mùa xuân mới mẻ hơn, không lặp lại và đủ hay để thay thế được vị trí của những khúc xuân ca cũ. Mới hay, việc sáng tác ca khúc về mùa xuân cũng là một thử thách đối với tài năng của người nhạc sỹ.

Một mùa xuân mới đã tới, sắc xuân đã rực rỡ trên những phố phường. Chợt thấy lòng lắng lại, bồi hồi nghe những khúc xuân ca rộn rã, thả cho tâm hồn được bay bổng vào cõi chân - thiện - mỹ, để thấy lòng đầy viên mãn cùng mùa xuân trẻ mãi không già, để những điệu tứ mùa xuân lại đâm chồi nảy lộc, mang đến cho đời những khúc ca vui.