Một quốc gia Trung Á dạy AI từ trường làng đến đại học
Quốc gia này đặt kế hoạch đưa AI vào hệ thống giáo dục từ bậc phổ thông đến đại học, với mục tiêu hình thành nguồn nhân lực công nghệ ngay từ sớm.
Đưa AI vào lớp học
Trong năm học 2026-2027, Kazakhstan sẽ từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hệ thống giáo dục, từ trường phổ thông đến các chương trình đào tạo đại học chuyên sâu.
Trong cuộc họp Chính phủ vừa diễn ra, Bộ trưởng Giáo dục Kazakhstan Zhuldyz Suleimenova cho biết công nghệ AI sẽ trở thành một phần của quá trình giáo dục trong năm học mới. Nội dung về AI sẽ được tích hợp vào chương trình hiện hành về kỹ năng số và khoa học máy tính.
Đáng chú ý, Kazakhstan sẽ triển khai chương trình thí điểm sử dụng các công cụ AI tại các trường nông thôn quy mô nhỏ. Giai đoạn đầu bắt đầu từ ngày 1/9 tại 10 trường ở các tỉnh Pavlodar và Kyzylorda.
Chương trình dành cho học sinh lớp 4, với các nội dung gồm toán học, kỹ năng số, ngôn ngữ bản địa và AI. Việc giảng dạy được thực hiện bằng tiếng Kazakh và tiếng Nga.
Theo kế hoạch, đến tháng 11, chương trình sẽ mở rộng lên 50 trường. Từ tháng 1/2027, thêm 300 trường dự kiến tham gia. Tổng cộng, khoảng 500 trường nông thôn quy mô nhỏ sẽ được đưa vào giai đoạn thí điểm.
Trước khi triển khai, nhà chức trách Kazakhstan đã đánh giá tốc độ internet, khả năng tiếp cận máy tính, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng của các trường. Hơn 350.000 giáo viên đã được đào tạo về ứng dụng AI trong giáo dục.
Kazakhstan hiện có hơn 2.600 trường nông thôn quy mô nhỏ. Chính phủ kỳ vọng AI và các công cụ số có thể hỗ trợ mô hình học tập cá nhân hóa, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa khu vực nông thôn và đô thị.
Đại học AI đầu tiên tuyển sinh
Ở bậc đại học, Kazakhstan cũng đang xây dựng một hệ thống đào tạo chuyên sâu về AI.
Đại học Nghiên cứu AI Qazaq, trường đại học AI đầu tiên của Kazakhstan, sẽ tuyển khóa sinh viên đầu tiên trong năm học 2026-2027. Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Sayasat Nurbek cho biết trường dự kiến tuyển 400 sinh viên hệ cử nhân, trong đó 308 suất được cấp học bổng nhà nước, cùng 100 học viên chương trình thạc sĩ.
Trường định hướng đào tạo các kỹ sư có khả năng tự xây dựng hệ thống AI thay vì chỉ sử dụng những dịch vụ AI có sẵn. Chương trình cử nhân kéo dài 3 năm và được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh.
Ngoài ra, mô hình đào tạo AI+X kết hợp trí tuệ nhân tạo với các lĩnh vực chuyên ngành cụ thể, trong đó có y tế và năng lượng. Cách tiếp cận này nhằm giúp sinh viên không chỉ hiểu công nghệ mà còn có khả năng ứng dụng AI vào các ngành kinh tế khác nhau.
Xây nguồn nhân lực cho nền kinh tế AI
Chiến lược này diễn ra trong bối cảnh Kazakhstan đang đẩy mạnh phát triển ngành công nghệ và mở rộng ứng dụng AI trong khu vực công.
Năm 2025, Kazakhstan thành lập Bộ Trí tuệ nhân tạo và Phát triển kỹ thuật số. AI cũng từng bước được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, trong đó có hệ thống hỗ trợ xã hội.
Cùng với đó, Kazakhstan đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và tìm cách thu hút các công ty công nghệ quốc tế. Những bước đi này làm gia tăng nhu cầu về kỹ sư, lập trình viên và các chuyên gia có khả năng phát triển cũng như vận hành các hệ thống AI.
Trong bối cảnh đó, Đại học Nghiên cứu AI Qazaq có thể được xem là một mắt xích trong chiến lược xây dựng nguồn nhân lực công nghệ trong nước. Quy mô khóa tuyển sinh đầu tiên của trường còn tương đối nhỏ, nhưng đáng chú ý là Kazakhstan đang cố gắng hình thành một lộ trình đào tạo AI liên tục.
Theo mô hình này, học sinh có thể làm quen với AI ngay từ bậc phổ thông, tiếp tục học chuyên sâu tại đại học và sau đó áp dụng kiến thức AI vào những lĩnh vực như y tế, năng lượng hoặc quản lý nhà nước.
Đối với Kazakhstan, đây không đơn thuần là việc bổ sung một nội dung mới vào chương trình học. Đó là nỗ lực chuẩn bị nguồn nhân lực cho một nền kinh tế mà AI ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Nếu các chương trình thí điểm tại trường học và mô hình đào tạo tại Đại học Nghiên cứu AI Qazaq đạt kết quả tích cực, Kazakhstan dự kiến tiếp tục mở rộng chương trình đến năm 2029, từng bước biến AI thành một năng lực nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc gia.
