Ứng phó, phòng chống thiên tai là một quá trình liên tục

Nâng cao tính chủ động, chuyên nghiệp trong ứng phó

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia độc lập về sinh thái đồng bằng sông Cửu Long nhìn nhận, nâng cao tính chủ động, đặc biệt là tính chuyên nghiệp trong ứng phó trước các tình huống thiên tai là đòi hỏi cấp thiết đặt ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng khốc liệt.

Ông Thiện cho rằng, còn những lỗ hổng ở tầm chiến lược cần được khắc phục. Thứ nhất, cải thiện tính chuyên nghiệp. Theo đó, ít nhất mỗi tỉnh phải có một vài chuyên gia giỏi, được đào tạo bài bản trong, ngoài nước về lĩnh vực phòng, chống thiên tai để có tầm nhìn chiến lược làm “bộ não” tham mưu cho các ban phòng, chống thiên tai ở tất cả các cấp trong tỉnh. Từ đó, các kế hoạch phòng, chống thiên tai giảm được tính hình thức, tăng được tính thực tiễn và cơ sở khoa học. Đồng bằng sông Cửu Long là một vùng đặc thù cũng nên có cơ quan cấp vùng về phòng, chống thiên tai với bộ phận chuyên môn giỏi để nâng cao năng lực, điều phối, lập kế hoạch chiến lược cho toàn vùng, tăng cường tính liên kết vùng cho công tác này.

Thứ hai, ứng phó, phòng chống thiên tai phải là một quá trình liên tục, xuyên suốt, không chỉ khi sắp có thiên tai, có công văn chỉ đạo từ trên xuống mới khẩn trương rà soát cái nọ, cái kia. Thứ ba, cần chú trọng công tác tái thiết sau thiên tai, không chỉ là thu dọn, sửa chữa công trình, hỗ trợ dựng lại nhà cửa mà cần chú trọng cả ba mặt kinh tế, xã hội, và môi trường, hỗ trợ tái lập lại sinh kế, phục hồi môi trường.

Tăng cường nguồn đầu tư và dự phòng ngân sách

Chuyên gia khí tượng thủy văn Lê Thị Xuân Lan nhấn mạnh, các địa phương cần có trách nhiệm sát sao, mở rộng phạm vi thông tin cho người dân. Đồng thời, nâng cao hiểu biết của người dân về thiên tai, biến đổi khí hậu, cách phòng tránh. Kiến thức dự báo hoặc phòng tránh mưa bão, đối phó với những cơn lốc xoáy, mưa sét… cần phải được cụ thể hóa, phổ cập. Một khi người dân hiểu biết nhiều hơn về cách phòng tránh thiên tai, mức độ thiệt hại ắt sẽ giảm.

Cũng theo bà Lan, cần thực hiện các biện pháp về tăng cường nguồn đầu tư và dự phòng ngân sách, có cơ chế rõ ràng sử dụng ngân sách cho công tác phòng, chống thiên tai chứ không chỉ đơn thuần dự phòng cho cứu trợ khẩn cấp. Mặt khác, huy động sự tham gia của doanh nghiệp khoa học công nghệ và cộng đồng, các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ trong công tác phòng, chống thiên tai.        

Trong thời gian tới, các chuyên gia đề nghị các cấp chức năng cần đẩy mạnh xã hội hóa trong việc lắp đặt hệ thống theo dõi, giám sát thiên tai chuyên dùng. Bên cạnh đó, tiến hành rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng các chính sách xã hội hóa để động viên, khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, người dân vào công tác phòng, chống thiên tai. Tăng cường năng lực quốc gia và cấp tỉnh trong việc ứng dụng khoa học, công nghệ để cung cấp dữ liệu kịp thời và chất lượng cho việc ra quyết định nhanh chóng, hiệu quả trong quản lý rủi ro thiên tai ở nước ta.

Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Phòng, chống thiên tai Nguyễn Văn Tiến cho biết, để sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai có thể xảy ra, trong năm 2022, Tổng cục đã và đang tiếp tục chỉ đạo, đôn đốc việc lồng ghép nội dung phòng chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các chương trình, dự án… của các địa phương. Cải tiến nội dung và hình thức các bản tin dự báo, cảnh báo, trong đó, cụ thể hóa bản tin dự báo khí tượng thủy văn nguy hiểm theo hướng dự báo chi tiết, bổ sung các thông tin dự báo tác động của bão và áp thấp nhiệt đới đến các ngành, lĩnh vực. Duy trì và phát triển các hình thức truyền tải bản tin khí tượng thủy văn tới người dùng thông qua App điện thoại di động, Facebook, Zalo, Youtube…