Mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất nhằm giảm thiểu rác thải nhựa

Nhà sản xuất, nhập khẩu bao bì nhựa có trách nhiệm thu gom, xử lý

Tại tọa đàm, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hồ Kiên Trung cho biết, thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có nhiều chương trình đẩy mạnh phân loại chất thải. Đặc biệt, trước khi sáp nhập, Bộ cũng đã thí điểm phân loại chất thải, nếu trước đây chủ yếu hơn 80% là chôn lấp, thì đến năm 2024 tỷ lệ chôn lấp chỉ còn 62,89% (giảm gần 20%) và năm 2025 còn 53%.

Bên cạnh đó, chính sách Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã bắt đầu thực thi từ 2022, buộc nhà sản xuất, nhập khẩu bao bì nhựa và các sản phẩm khác phải có trách nhiệm thu gom, tái chế, xử lý. Hiện nay đối với nhựa, đã xử lý có 184 doanh nghiệp lớn đã tự tổ chức tái chế khoảng 64.000 tấn. Đồng thời, đã có 315 doanh nghiệp đóng góp tài chính cho việc tái chế xử lý nhựa.

Phó Cục trưởng Cục Môi trường Hồ Kiên Trung dẫn chứng: Theo một nghiên cứu của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam), các nỗ lực giảm thiểu và tái chế đang phát huy hiệu quả, với tỷ lệ nhựa trong rác sinh hoạt giảm từ 8-12% (năm 2023) xuống còn 5-8% tại các địa điểm như Bình Dương (cũ), Hải Phòng.

Song song với đó, trong thời gian qua, Chính phủ, Quốc hội cũng đã đẩy mạnh nhiều chương trình để giảm thiểu chất thải nhựa. Đặc biệt là liên minh chấm dứt rác thải nhựa với hơn 30 doanh nghiệp lớn ở Việt Nam tham gia, có 164 dự án giảm thiểu chất thải nhựa và 570 dự án đổi mới sáng tạo để giảm thiểu chất thải nhựa thực hiện trong cả nước.

“Tuy nhiên, ô nhiễm nhựa không chỉ là thách thức của Việt Nam mà còn là thách thức trên toàn thế giới, cho nên các cấp, các ngành vẫn phải tiếp tục triển khai nhiều chương trình tiếp theo để giảm thiểu chất thải nhựa trong thời gian sắp tới”, Phó Cục trưởng Cục Môi trường Hồ Kiên Trung cho hay .

Mô hình kinh tế tuần hoàn cần được triển khai trong tất cả các lĩnh vực

Đánh giá về một trong những giải pháp hiệu quả nhằm quản lý và giảm thiểu rác thải nhựa, PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường nhấn mạnh việc mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất. Theo PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, các nước đã bắt đầu quy định dùng một kích thước chai ở tất cả các hãng, các công ty nước giải khát. Thậm chí cửa sổ cũng có quy định về thiết kế, kích thước để đảm bảo có thể tháo lắp từ nơi này sang nơi khác, giúp giảm rác thải xây dựng.

Ngoài ra, mô hình kinh tế tuần hoàn cũng cần được triển khai trong tất cả các lĩnh vực như tại các khách sạn không sử dụng bàn chải đánh răng, tăm bông dùng một lần. Hay trong lĩnh vực nông nghiệp là việc sử dụng túi đựng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, lưới đánh cá, nhà màng, nhà lưới…, nếu không quản lý tốt thì có thể tạo ra lượng rác thải rất lớn.

Vấn đề nữa cần được giải quyết đó là thay đổi thói quen sử dụng túi ni lông của người dân. Hiện nay các sản phẩm túi ni lông rẻ hơn nhiều so với các loại túi thân thiện môi trường, điều này khiến các đơn vị sản xuất túi thân thiện môi trường phải chịu cạnh tranh quá lớn, không thể tồn tại được.

Do đó nếu không có giải pháp nâng giá túi ni lông một lần bằng cách áp thuế, tăng phí thì chắc chắn rất khó để hạn chế việc sử dụng sản phẩm này. Đây cũng là lý do trong Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 đã nhấn mạnh khâu thiết kế, bởi thiết kế quyết định 90% kết quả có thể thực hiện được trong giảm thiểu rác thải.

“Nếu như ngay từ khâu thiết kế chúng ta làm tốt, từ hộp thực phẩm, đồ uống chỉ sử dụng bao bì thân thiện môi trường thì ngay lập tức chúng ta sẽ giải quyết được vấn đề”, PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ khẳng định.