Mở rộng không gian phát triển cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tạo nên một hành trình kết nối truyền thống với tương lai, củng cố tin cậy chiến lược với mở rộng lợi ích phát triển, đồng thời thể hiện rõ tư duy đối ngoại mới của Việt Nam: độc lập, tự chủ nhưng chủ động hội nhập; kiên định nguyên tắc nhưng linh hoạt trong phương thức; lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và cuộc sống của nhân dân làm thước đo cao nhất của hiệu quả đối ngoại.
BÙI HOÀI SƠN
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tạo nên một hành trình kết nối truyền thống với tương lai, củng cố tin cậy chiến lược và mở rộng lợi ích phát triển, đồng thời thể hiện rõ tư duy đối ngoại mới của Việt Nam: độc lập, tự chủ nhưng chủ động hội nhập; kiên định nguyên tắc nhưng linh hoạt trong phương thức; lấy lợi ích quốc gia - dân tộc và cuộc sống của Nhân dân làm thước đo cao nhất của hiệu quả đối ngoại.
Củng cố tin cậy chiến lược, làm sâu sắc thế và lực của đất nước
Chuyến thăm Nga và Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào một thời điểm đặc biệt: Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIV của Đảng, với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ và nhiệm vụ đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong một môi trường quốc tế nhiều bất định.
Với Liên bang Nga, chuyến thăm tiếp tục bồi đắp một mối quan hệ đã được thử thách qua thời gian. Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt Nam, nước Nga không chỉ là một đối tác mà còn gắn với những tình cảm sâu nặng, với sự giúp đỡ quý báu trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Tuy nhiên, giá trị của truyền thống chỉ thật sự bền vững khi được tiếp tục làm mới bằng lợi ích hiện tại và tầm nhìn tương lai. Tuyên bố chung về việc củng cố hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Nga trong giai đoạn mới đã xác lập một cấu trúc hợp tác khá toàn diện: tin cậy chính trị và chiến lược là nền tảng; quốc phòng - an ninh là trụ cột chiến lược; năng lượng - dầu khí là đột phá; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực là động lực; văn hóa và giao lưu nhân dân là nhịp cầu nối hai dân tộc.
Cấu trúc ấy cho thấy quan hệ Việt Nam - Nga đang chuyển từ chiều sâu truyền thống sang chiều sâu phát triển. Hai bên không chỉ tái khẳng định tình hữu nghị mà còn cùng xác định những lĩnh vực có khả năng tạo ra năng lực mới cho mỗi quốc gia. Mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương lên 15 tỷ USD, thúc đẩy các dự án năng lượng, dầu khí, điện hạt nhân vì mục đích hòa bình, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ sinh học và công nghệ vũ trụ đã đem lại nội hàm hiện đại hơn cho một mối quan hệ lâu đời. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước được trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lev Tolstoy năm 2026 cũng là sự ghi nhận đối với đường lối hòa bình, hợp tác và trách nhiệm quốc tế nhất quán của Việt Nam.
Nhìn tổng thể, việc cùng lúc củng cố quan hệ với Nga và Pháp thể hiện rõ bản lĩnh cân bằng chiến lược của đối ngoại Việt Nam. Đó là khả năng xây dựng quan hệ ổn định, tin cậy và cùng có lợi với các trung tâm quyền lực khác nhau. Trong kỷ nguyên mới, độc lập, tự chủ không có nghĩa là đứng một mình; trái lại, đó là năng lực tự quyết định con đường phát triển trên cơ sở mở rộng quan hệ, đa dạng hóa đối tác, tránh lệ thuộc và tạo ra nhiều điểm tựa chiến lược cho đất nước.
Chuyển ngoại giao thành nguồn lực và năng lực phát triển quốc gia
Đặc biệt, chuyến thăm đã mở ra một cách tiếp cận mới đối với hợp tác phát triển. Trong các cuộc trao đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy: hợp tác không chỉ dừng lại ở việc Việt Nam mua bao nhiêu hàng hóa hay tiếp nhận bao nhiêu công nghệ, mà phải tiến tới cùng nghiên cứu, cùng sản xuất, cùng tạo ra sản phẩm và cùng tham gia chuỗi cung ứng. Đây là tư duy rất quan trọng, phản ánh bước chuyển từ ngoại giao tranh thủ nguồn lực sang ngoại giao kiến tạo năng lực.
Tại Nga, các văn kiện hợp tác trải rộng từ chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp, thúc đẩy đầu tư, đào tạo nhân lực giao thông, an toàn bức xạ và hạt nhân đến công nghệ bồi đắp, mực in 3D, dự trữ dầu thô chiến lược, thăm dò dầu khí và nghiên cứu tài nguyên biển. Đáng chú ý là lộ trình hợp tác về công nghệ chiến lược giữa các cơ quan khoa học Việt Nam với đối tác Nga, cùng định hướng mở rộng nghiên cứu và ứng dụng trong trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, vật liệu mới, tự động hóa và công nghệ vũ trụ. Những nội dung này có khả năng bổ sung trực tiếp cho năng lực tự chủ công nghệ và an ninh năng lượng của Việt Nam.
Tại Pháp, hợp tác khoa học - công nghệ được chính thức xác định là trụ cột mới, then chốt của quan hệ song phương. Các hướng ưu tiên như hàng không vũ trụ, vệ tinh quan sát Trái Đất, công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, khoáng sản thiết yếu, năng lượng sạch, hạ tầng giao thông, đường sắt tốc độ cao và hạt nhân vì mục đích hòa bình đều gắn chặt với nhu cầu phát triển của Việt Nam. Các văn kiện về y tế, an ninh dân sự, quản lý nguồn nước thích ứng với biến đổi khí hậu, thành lập Trường Công nghệ Đường sắt và hợp tác hàng không cho thấy quan hệ hai nước đã được đặt vào những công việc cụ thể, có khả năng tác động trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng và đời sống người dân.
Chuyến thăm cũng cho thấy văn hóa tiếp tục là một nguồn lực đặc biệt của ngoại giao Việt Nam. Hoạt động tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, tri ân những người đã hy sinh vì hòa bình, khai trương Không gian Di sản và Kết nối văn hóa Việt - Nga, thúc đẩy Ngày Việt Nam tại Pháp, gặp gỡ hội hữu nghị và cộng đồng người Việt đã tạo nên chiều sâu nhân văn cho quan hệ đối ngoại. Văn hóa không chỉ giúp các dân tộc hiểu nhau mà còn hình thành lòng tin, thiện cảm và sự gắn bó lâu dài - những tài sản vô hình nhưng có sức bền lớn hơn nhiều so với một giao dịch kinh tế ngắn hạn.
Chủ động tham gia định hình tương lai và khẳng định trách nhiệm của Việt Nam
Một dấu ấn đặc biệt của chuyến công tác là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris - hội nghị cấp nguyên thủ đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực này. Sự hiện diện của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam tại một diễn đàn bàn về những giới hạn mới của khoa học và quản trị toàn cầu cho thấy tư duy đối ngoại của chúng ta đang chủ động hướng đến tương lai. Việt Nam không chỉ tham gia các cơ chế đã định hình mà còn mong muốn góp tiếng nói vào những vấn đề mới đang tác động trực tiếp đến an ninh, phát triển và đời sống con người.
Trong bài phát biểu tại hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Phát triển năng lực đi đôi với trách nhiệm, lợi ích quốc gia gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế”. Đây không chỉ là quan điểm đối với hoạt động không gian mà còn có thể xem là một triết lý của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Việt Nam cần phát triển đủ mạnh để bảo vệ lợi ích chính đáng của mình, nhưng sức mạnh ấy luôn phải gắn với trách nhiệm, luật pháp quốc tế, hòa bình và lợi ích chung của nhân loại.
Sáng kiến nghiên cứu hình thành mạng lưới “Không gian vì Phát triển và Khả năng chống chịu”, trước hết tập trung vào Đông Nam Á và Việt Nam sẵn sàng làm điểm kết nối, cho thấy chúng ta không chỉ nêu nguyên tắc mà còn đề xuất giải pháp, chuyển từ vị thế tiếp nhận sáng kiến sang chủ động đóng góp sáng kiến, từ tham gia sang kết nối và định hình hợp tác.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi đi một thông điệp sâu sắc tại hội nghị: “Không gian vũ trụ mở ra những chân trời rộng lớn, nhưng thước đo cuối cùng của tiến bộ vẫn là những giá trị mang lại cho con người và Trái Đất”. Câu nói ấy cho thấy nhất quán một quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm. Khoa học, công nghệ, tăng trưởng kinh tế hay vị thế quốc tế, xét đến cùng, đều phải được chuyển hóa thành cuộc sống an toàn hơn, tốt đẹp hơn và những cơ hội phát triển công bằng hơn cho con người.
Sau chuyến thăm, nhiệm vụ đặt ra là xây dựng cơ chế theo dõi và tổ chức thực hiện thật quyết liệt; lựa chọn một số dự án có tính biểu tượng và sức lan tỏa; xác định rõ cơ quan chủ trì, tiến độ, nguồn lực và trách nhiệm; chủ động tháo gỡ vướng mắc về thể chế, thủ tục và phối hợp.
Từ Moskva đến Paris, chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã kết nối hai không gian địa - chính trị quan trọng, hai truyền thống quan hệ giàu chiều sâu và hai hệ sinh thái khoa học - công nghệ có nhiều thế mạnh.
Có thể nói, thành tựu bao trùm của chuyến thăm là góp phần định hình rõ hơn diện mạo đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới: một nền ngoại giao có bản lĩnh, có tầm nhìn, giàu bản sắc và hướng mạnh vào hiệu quả phát triển. Đó là nền ngoại giao không chỉ giúp đất nước thích ứng với những chuyển động của thế giới mà còn chủ động tạo dựng vị thế, kiến tạo cơ hội và đóng góp có trách nhiệm vào những vấn đề chung của nhân loại.
Khi các kết quả của chuyến thăm được triển khai bằng quyết tâm chính trị cao, cơ chế thực hiện hiệu quả và tinh thần hành động đến cùng, những thỏa thuận từ Moscow và Paris sẽ trở thành nguồn lực thực sự, góp phần đưa Việt Nam vững vàng tiến vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng và hạnh phúc.
