Mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận: Nhà thầu vẫn chờ mặt bằng để thi công
Hợp đồng tín dụng hơn 27.000 tỷ đồng đã được ký kết, gần 2.900 tỷ đồng vốn chủ sở hữu và vốn hợp tác đã được huy động, nhân lực và thiết bị cũng đã tập kết. Tuy nhiên, sau 8 tháng kể từ ngày khởi công, nhiều mũi thi công dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận vẫn phải hoạt động cầm chừng do thiếu mặt bằng, nút thắt lớn nhất nằm tại khu vực cửa ngõ TP. Hồ Chí Minh chưa được tháo gỡ.
Nguồn lực chờ mặt bằng
Dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận có tổng mức đầu tư 36.125 tỷ đồng, triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), không sử dụng ngân sách nhà nước. Tuyến dài hơn 96km, được khởi công tháng 12/2025 và dự kiến hoàn thành trong năm 2028.
Đại diện Công ty TNHH BOT Cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận (doanh nghiệp dự án) cho biết, nền tảng tài chính đã được thiết lập, nhân lực và thiết bị đã tập kết nhưng các nhà thầu chưa thể tổ chức thi công đồng loạt. Nguyên nhân chính là mặt bằng chưa được bàn giao liên tục, nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật và đường gom dân sinh chưa được xử lý.
Theo ghi nhận, điểm nghẽn lớn nhất hiện nằm tại khu vực nút giao Chợ Đệm thuộc địa phận TP. Hồ Chí Minh, đường điện trung thế, hệ thống cấp nước, cáp viễn thông và biển quảng cáo trong phạm vi thi công vẫn chưa được di dời.
Nhiều vị trí khác còn vướng đường gom dân sinh nằm trong phạm vi mở rộng tuyến chính. Nhà thầu vì vậy chưa thể triển khai đồng bộ các hạng mục xử lý nền đất yếu, thi công cầu, mở rộng nền đường và tổ chức giao thông phục vụ thi công.
Ông Phạm Quang Hùng - Chỉ huy trưởng công trường Công ty Khải Thành cho biết, nhà thầu mới được bàn giao phần mặt bằng đã giải phóng từ giai đoạn trước. Phần diện tích còn lại phải chờ doanh nghiệp dự án tiếp nhận từ địa phương.
Đây là khu vực cửa ngõ TP. Hồ Chí Minh, có lưu lượng phương tiện rất lớn nên việc thi công phải được tổ chức chặt chẽ, vừa bảo đảm an toàn giao thông, vừa duy trì tiến độ. Trên công trường, nhà thầu đã huy động 50 cán bộ, kỹ sư, công nhân, 3 giàn khoan cọc xi măng đất, 2 giàn khoan cọc khoan nhồi cùng nhiều thiết bị phụ trợ. Tuy nhiên, phạm vi hiện có chỉ đủ duy trì thi công trong khoảng một tháng.
“Chúng tôi mong các thủ tục giải phóng mặt bằng sớm được hoàn tất để những đoạn đủ điều kiện tiếp tục được bàn giao. Khi đó, các dây chuyền thi công mới có thể làm việc liên tục, tránh tình trạng thiết bị và nhân lực phải chờ việc”, ông Hùng nói.
Nguy cơ đứt quãng thi công
Theo doanh nghiệp dự án, công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đã được UBND thành phố giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Tân Nhựt chủ trì triển khai. Báo cáo nghiên cứu khả thi tiểu dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được thẩm định nhưng một số thủ tục pháp lý vẫn chưa hoàn tất.
Tại nút giao Chợ Đệm, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh đã chấp thuận phương án tổ chức giao thông trong thời gian thi công. Do lưu lượng phương tiện lớn, quá trình thi công được chia thành 5 giai đoạn nhằm bảo đảm lưu thông và tuân thủ trình tự kỹ thuật.
Phương án này đòi hỏi mặt bằng phải được bàn giao liên tục. Nếu một giai đoạn bị gián đoạn, không chỉ tiến độ xây dựng bị ảnh hưởng mà phương án phân luồng, tổ chức giao thông cũng phải điều chỉnh.
Ngày 8/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Công điện số 14/CĐ-BXD, yêu cầu các địa phương hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch trong quý III/2026. Trong đó, 20,15ha mặt bằng bổ sung cho hệ thống đường gom phải được ưu tiên bàn giao trước ngày 30/7/2026 để phục vụ thi công tuyến chính.
Tuy nhiên, theo cập nhật từ doanh nghiệp dự án, yêu cầu bàn giao phần mặt bằng ưu tiên vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Nếu tình trạng này kéo dài, các dây chuyền thi công có nguy cơ bị đứt quãng, làm phát sinh chi phí chờ đợi và ảnh hưởng tiến độ chung.
Gắn tiến độ với trách nhiệm người đứng đầu
Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương coi việc triển khai dự án trọng điểm là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu trong những tháng cuối năm.
Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ động thực hiện đúng chức năng, thẩm quyền; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, trông chờ hoặc ỷ lại. Đối với giải phóng mặt bằng, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, huy động cả hệ thống chính trị tham gia và bảo đảm tiến độ bàn giao.
Dự án mở rộng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận hiện không thiếu nguồn lực tài chính, nhân lực hay thiết bị. Nút thắt lớn nhất là tiến độ giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và hoàn tất các thủ tục liên quan.
Mặt bằng càng chậm, nguồn vốn và thiết bị đã huy động càng bị lãng phí, trong khi mục tiêu hoàn thành dự án vào năm 2028 chịu thêm áp lực. Vì vậy, việc bàn giao mặt bằng sạch không chỉ là yêu cầu về tiến độ mà còn là trách nhiệm phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp dự án và các đơn vị liên quan.
Chỉ khi nút thắt mặt bằng được tháo gỡ, hơn 36.000 tỷ đồng vốn đầu tư mới có thể chuyển hóa thành khối lượng thi công thực tế, góp phần nâng cao năng lực tuyến giao thông huyết mạch nối TP. Hồ Chí Minh với đồng bằng sông Cửu Long.
